قر ەدٸلەت مينيسترلٸگٸ جٷرگٸزگەن كٷردەلٸ سوت تەرگەۋٸ مولداۆاندار – اناتول جەنە گابريەل ستاتي, سونداي-اق ولاردىڭ Ascom Group S.A. جەنە Terra Raf Trans Traiding Ltd («ستاتي») كومپانييالارى قازاقستانعا قارسى تالاپ-ارىزدىڭ سوماسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا شۆەدتٸك تٶرەلٸك سوتتى جاڭىلىستىرعانىن كٶرسەتتٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە 531 ملن اقش دوللارىن بەرۋ تۋرالى شەشٸم شىعارىلىپ, ەرتٷرلٸ يۋريسديكتسييالاردا مەملەكەتكە قارسى تٶرەلٸك شەشٸمدٸ ورىنداۋ بويىنشا كٶپتەگەن شارالار قابىلداندى. بۇل تۋرالى "ۇلت اقپارات" مينيسترلٸكتٸڭ سايتىنا سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.
العاش رەت بەلگييا سوتى (بريۋسسەلدٸڭ اپەللياتسييالىق سوتى) ستاتيگە اۋديت جٷرگٸزگەن كپمگ فيرماسىنىڭ حات-حابارلارى نەتيجەسٸندە تۋىنداعان ەڭ ماڭىزدى دەلەلدەر نەگٸزٸندە شەشٸم شىعارادى. بۇل حات-حابارلار سوتقا وسى جىلى بەرٸلدٸ. KPMG Audit LLC («كپمگ») اۋديتورلىق كومپانيياسى 2019 جىلعى 21 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا حاتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا قىزمەتٸن جٷزەگە اسىرعان ستاتي كومپانييالارىنىڭ قارجىلىق ەسەپتٸلٸگٸنە قاتىستى بارلىق جارييالانعان اۋديتورلىق ەسەپتەردٸڭ كٷشٸ جويىلعان دەپ تانۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعانىن مەلٸمدەگەن. جالپى العاندا, بۇل ٷش (3) جىلعى قارجىلىق ەسەپتٸلٸكتٸڭ ون سەگٸز (18) اۋديتورلىق ەسەبٸن قامتىدى. كپمگ ستاتيدٸڭ اۋديتورلارعا ستاتي كومپانييالارى جەنە بريتاندىق كومپانييا Perkwood Investments Ltd («پەركۆۋد») اراسىنداعى بٸرتالاي مەمٸلەلەرگە قاتىستى ايتارلىقتاي بۇرمالانعان اقپاراتتى ەدەيٸ بەرگەنٸ تۋرالى دەلەلدەردٸ قاراستىرعاننان كەيٸن بۇل ٶتە ماڭىزدى جەنە سيرەك شەشٸمدٸ قابىلدادى. پەركۆۋد ٷلەستەس ەمەس جەنە تەۋەلسٸز كومپانييا رەتٸندە ۇسىنىلعان, بٸراق ٸس جٷزٸندە ستاتيگە تيەسٸلٸ جەنە ستاتيدٸڭ باقىلاۋىندا بولدى. پەركۆۋد قازاقستانعا قارسى تالاپ سوماسىن كٶتەرۋدٸڭ نەگٸزگٸ قۇرالى بولدى.
ەلەمگە تانىمال ساراپشىلار كپمگ شەشٸمٸنٸڭ دەلەلدٸ ماڭىزدىلىعىن جەنە ونىڭ ستاتي العان تٶرەلٸك شەشٸمگە («تٶرەلٸك شەشٸم») ىقپالىن راستادى.
نيۋ-يوركتەگٸ كولۋمبييا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى دجوردج بەرمانن جاقىندا كپمگ حات الماسۋى الاياقتىقتىڭ شىنايى دەلەلدەرٸنٸڭ بار ەكەنٸن راستايتىنىن جەنە « كپمگ قابىلداعان ٸس-ەرەكەتتەر ستاتيدٸڭ قارجىلىق اقپاراتىنىڭ شىنايىلىعىنا عانا ەمەس, سونداي-اق, وسى اقپاراتقا نەمەسە وعان نەگٸزدەلگەن جازباشا جەنە اۋىزشا ايعاقتارعا, ساراپشىلاردىڭ قورىتىندىلارىنا جەنە ادۆوكاتتاردىڭ مەلٸمدەمەلەرٸن قوسا العاندا, كەز كەلگەن دەرەكتەرگە دەگەن سەنٸمدٸلٸككە نۇقسان كەلتٸرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇل, ەلبەتتە, ەنەرگەتيكالىق حارتيياعا شارت بويىنشا تٶرەلٸككە جەنە جالپى ونىڭ قورىتىندىلارىنا, سونىڭ ٸشٸندە يۋريسديكتسييا, جاۋاپكەرشٸلٸك جەنە شىعىندار مەسەلەلەرٸنە ەسەر ەتتٸ».
دجوردج بەرماننىڭ ساراپتامالىق-قۇقىقتىق قورىتىندىسى
پروفەسسور كريستوفەر شرويەر, حالىقارالىق ينۆەستيتسييالىق تٶرەلٸك جٶنٸندەگٸ جەتەكشٸ ساراپشى: «بۇل جاعدايدا كپمگ حات الماسۋى ەنەرگەتيكالىق حارتيياعا شارت بويىنشا تٶرەلٸككە جەنە تٶرەلٸك شەشٸمگە ەلەۋلٸ ەسەر ەتەدٸ دەگەن سٶزسٸز قورىتىندىعا كەلۋگە بولادى. كليەنت اۋديتورلارعا جالعان اقپارات بەرۋٸ سەبەبٸنەن ولاردىڭ اۋديتورلىق ەسەپتەرٸن كەرٸ قايتارىپ الۋ تۋرالى ەرەكشە جەنە ەلەۋلٸ قادامى ينۆەستيتسييالارعا قاتىستى بارلىق قارجىلىق اقپاراتتىڭ انىقتىعىنا نۇقسان كەلتٸرەدٸ جەنە وسىلايشا, وسىنداي ينۆەستيتسييالارعا بايلانىستى شىعىنداردى ٶتەۋ تۋرالى تٶرەلٸك شەشٸمدٸ كەز كەلگەن شىنايى نەگٸزدەن ايىرادى. (...) ەندٸ قولجەتٸمدٸ بولعان دەلەلدەر (...), ستاتيدٸڭ زاڭسىز مٸنەز-قۇلقى مەن جوسىقسىزدىعىن ايقىن كٶرسەتەدٸ».
كريستوف شرويەردٸڭ ساراپتامالىق-قۇقىقتىق قورىتىندىسى
كپمگ ٶزٸنٸڭ اۋديتورلىق ەسەپتەرٸن كەرٸ قايتارىپ الۋ تۋرالى شەشٸمٸنٸڭ ەرەكشە جەنە ەلەۋلٸ سيپاتىن PricewaterhouseCoopers («PwC») تەۋەلسٸز اۋديتورلىق كومپانيياسى دا اتاپ ٶتتٸ: «اۋديتورلىق قورىتىندىنى تيٸمدٸ «كەرٸ قايتارىپ الۋ« اۋديتوردىڭ سوڭعى قۇرالى بولىپ تابىلادى جەنە تەك سيرەك جاعدايلاردا عانا بولادى, ونىڭ ٸشٸندە, مىسالى, مەنەدجمەنت اۋديتورعا مەنەدجمەنتتٸڭ قايتالاناتىن, ەلەۋلٸ جالعان مەلٸمدەمەلەرٸنە تٷسٸنٸكتەمە بەرە المايتىن جەنە / نەمەسە مەنەدجمەنت شوتتارداعى جەنە الىنعان قارجىلىق ەسەپتٸلٸكتەگٸ ەلەۋلٸ بۇرمالاۋشىلىقتارعا تٷسٸنٸكتەمە بەرە المايتىن كەزدە ورىن الادى». سونداي-اق, PwC ستاتيدٸڭ بۇرمالاۋشىلىقتارى مەن ٸس-ەرەكەتتەرٸ ستاتيدٸڭ ادال نيەتتٸلٸگٸ مەن سەنٸمدٸلٸگٸنٸڭ جوقتىعىن كٶرسەتتٸ جەنە الاياقتىق پەن اقشانى جىلىستاتۋ تۇرعىسىنان كٶپتەگەن «قىزىل جالاۋلاردى» كٶتەرەتٸنٸن راستادى.
PricewaterhouseCoopers LLP ەسەبٸ
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەدٸلەت مينيسترٸ مارات بەكەتاەۆ بىلاي دەدٸ: «ستاتي سوت كپمگ حات الماسۋىن قاراستىرماۋى ٷشٸن بارلىق كٷش-جٸگەرٸن سالدى. ولار بۇل تىم كەش, ٶزەكتٸ ەمەس دەپ مەلٸمدەدٸ. ولار تٸپتٸ انگلييادا باستاعان ٸستٸ توقتاتتى. بٸراق بۇل ەرەكەتتەر سەتسٸزدٸككە ۇشىرادى. بريۋسسەلدٸڭ اپەللياتسييالىق سوتى كپمگ حات الماسۋى وسى ٸس ٷشٸن «جاڭا جەنە ٶزەكتٸ» بولىپ تابىلادى, ٶيتكەنٸ ول تٶرەلٸك شەشٸمنٸڭ ساپاسىمەن بايلانىسى انىق دەپ قاۋلى ەتتٸ».
بريۋسسەلدٸڭ اپەللياتسييالىق سوتى قازاقستاننىڭ كپمگ حات الماسۋىن ٸسكە قوسۋ تۋرالى ٶتٸنٸشٸن قاناعاتتاندىرعاننان كەيٸن, سوت تىڭداۋلارىن 2020 جىلدىڭ قىركٷيەك جەنە قازان ايلارىنا تاعايىندادى. سونداي-اق, قازاقستان سول سوتقا ستاتيمەن باستالعان بەلگييادا تٶرەلٸك شەشٸمدٸ ورىنداۋ تۋرالى پروتسەسس شەڭبەرٸندە بٸرٸنشٸ ساتىداعى سوتتىڭ شەشٸمٸنە قاتىستى 2020 جىلعى 17 اقپاندا اپەللياتسييا بەردٸ. اپەللياتسييا تۋرالى حابارلامادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كپمگ حات الماسۋى ستاتي الاياقتىعىنىڭ بولۋىن قالايشا راستايتىنىن جەنە بٸرٸنشٸ ساتىداعى سوتتىڭ ستاتي تاراپىمەن قالاي جاڭىلىستىرىلعانىن كٶرسەتەدٸ. سونداي-اق, رەسپۋبليكا بەلگييا سوتىنا ليۋكسەمبۋرگ سوتتارىندا ستاتيدٸڭ قىلمىستىق ٸس-ەرەكەتتەرٸ ٷشٸن ولارعا قارسى قوزعالعان قىلمىستىق ٸس تۋرالى اقپاراتتى بەردٸ.
ەدٸلەت مينيسترٸ مارات بەكەتاەۆ بەلگييانىڭ شەشٸمٸ كپمگ حات الماسۋىن العاش رەت قاراستىرۋ مٷمكٸندٸگٸ ەسكەرٸلە وتىرىپ, الاياقتىقتى ايىپتاۋ قاراستىرىلادى دەپ ايتتى: «ليۋكسەمبۋرگتە قىلمىستىق شاعىم بەرە وتىرىپ جەنە بۇل مەسەلەنٸ بەلگييادا قاراستىرا وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ستاتي ٶزدەرٸ تاڭداعان يۋريسديكتسييالاردا ەدٸلدٸكتٸ ٸزدەستٸرۋدٸ جالعاستىرۋدا. كپمگ-گە جەنە اربيتراجعا ستاتيمەن جالعان مەلٸمدەمەلەر مەن بۇرمالاۋلار ۇسىنىلۋعا جول بەرٸلمەيدٸ. بەلگييادا, ليۋكسەمبۋرگتە جەنە باسقا دا ەلدەردە وسى مەسەلەنٸڭ ەستٸلۋٸنە باعىتتالعان ٸس-ەرەكەتتەرٸمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭ ٷستەمدٸگٸ مەن قازاق حالقىنىڭ مٷددەلەرٸن قورعاۋعا سٶزسٸز بەيٸلدٸلٸگٸن راستايدى.
