مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ XVI ٶڭٸرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸنە ارنالعان فورۋم جۇمىسىنا ٶڭٸرلەر مەن وبلىستاردىڭ باسشىلارى, سالالىق مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ەكٸ ەلدٸڭ ٸسكەر توپتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ فورۋمنىڭ مەملەكەتتەر اراسىنداعى ٶزارا ىقپالداستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان يگٸ دەستٷرگە جەنە تولىققاندى مەحانيزمگە اينالعانىن, ٶتكەن جىلدارداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نەتيجەسٸ وسىنىڭ ايقىن دەلەلٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– ٶزارا ساۋدا-ينۆەستيتسييالىق ىقپالداستىعىمىز ايتارلىقتاي كەڭەيدٸ. 2003-2018 جىلدار ارالىعىندا ساۋدا كٶلەمٸ 3,5 ەسە ۇلعايدى. 2018 جىلى تاۋار اينالىمى 6,5 تريلليون تەڭگەدەن استى نەمەسە 19 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتتٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەنەرگەتيكا, مۇناي-گاز سالالارىنداعى ەكٸجاقتى ٸس-قيمىلداردىڭ ٶسۋ قارقىنىنا وڭ باعا بەردٸ.
– كاسپيي قۇبىر كونسورتسيۋمى قۇرىلعان سەتتەن باستاپ «تەڭٸز-نوۆوروسسييسك» مۇناي قۇبىرى ارقىلى ەلەمدٸك نارىققا 500 ميلليون توننادان استام مۇناي جەتكٸزٸلدٸ. بۇل – ايتارلىقتاي كٶرسەتكٸش. سونىمەن قاتار كونسورتسيۋم بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸزدٸڭ كٷش-جٸگەرٸن بٸرٸكتٸرۋ جەنە سەنٸمدٸ شەتەلدٸك ينۆەستورلاردى تارتۋ ارقىلى الىناتىن سينەرگييا تۇرعىسىنان تيٸمدٸ. بٸزدٸڭ كەسٸپورىندارىمىز قازاقستاننىڭ «تەڭٸز», «كورولەۆسكوە» جەنە «قاراشىعاناق» كەن ورىندارىندا, سونداي-اق, ترانسشەكارالىق «حۆالىنسكوە», «تسەنترالنوە» جەنە «قۇرمانعازى» كەن ورىندارىندا بٸرلەسكەن جۇمىستار جٷرگٸزۋدە, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان ىقپالداستىقتاردىڭ نەتيجەلەرٸنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ٶڭٸرلەردٸڭ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن بەلسەندٸ پايدالانۋى ٶزارا ساۋدا-ساتتىقتىڭ ارتۋىنا, جەتكٸزٸلەتٸن تاۋار نومەنكلاتۋراسىنىڭ كەڭەيۋٸنە جەنە ينۆەستيتسييانىڭ ۇلعايۋىنا ىقپال ەتتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ ىنتىماقتاستىعى ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ٶسٸمٸن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ جەنە حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋدىڭ نەگٸزگٸ تەتٸگٸ بولا الادى دەپ ەسەپتەيدٸ.
– ەكٸ ەلدە دە ينۆەستيتسييا تارتۋ جەنە ەكسپورتقا ىقپال ەتۋ ٷشٸن قۇرىلعان ارنايى دامۋ ينستيتۋتتارى جەتكٸلٸكتٸ. بۇل ينستيتۋتتار تاۋارلاردى جەتكٸزۋ ٷشٸن پەرسپەكتيۆالى نارىقتار مەن ٶڭٸرلەرٸمٸزدٸڭ ينۆەستيتسييالىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق مٷمكٸندٸكتەرٸن ساراپتاپ, ول جايىندا بيزنەستٸ اقپاراتتاندىرىپ, ەلدەرٸمٸزدٸڭ شەكارالاس ٶڭٸرلەرٸنٸڭ نارىقتارىن زەرتتەۋ جٶنٸندەگٸ بٸرلەسكەن باعدارلامانى ەزٸرلەپ, ٸسكە اسىرا الادى. بۇل جۇمىستى تۇراقتى ەرٸ جٷيەلٸ جٷرگٸزۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ شەكارا ماڭىنداعى ٶڭٸرلەردٸڭ ينفراقۇرىلىمدىق ەلەۋەتٸن نىعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعىنىڭ باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋدٸ ۇسىندى.
– شەكارا ماڭى ايماقتارىنىڭ ينفراقۇرىلىمدىق ەلەۋەتٸن كەڭەيتۋ جەنە دامىتۋ قاجەت. قولدانىستاعى ينفراقۇرىلىم زاماناۋي تالاپتارعا ساي كەلمەيدٸ. سوندىقتان الدىمىزدا اۋقىمدى جۇمىس بار. قۇرىلعان ترانسۇلتتىق دەلٸزدەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» جەنە «سولتٷستٸك – وڭتٷستٸك» مەگاجوبالارىن ەسكەرە وتىرىپ, شەكارالىق ٶتكٸزۋ بەكەتتەرٸن جاڭعىرتۋ كەرەك. بٷگٸندە ٶتكٸزۋ بەكەتتەرٸن كەڭەيتٸپ, قوسىمشا بٸرنەشەۋٸن اشۋ قاجەتتٸگٸ تۋىنداپ وتىر, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
باياندامادا ەكٸ ەلدٸڭ ٶندٸرٸستٸك كووپەراتسيياسى سالاسىنداعى بٸرلەسكەن ٸس-قيمىلدار باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنىنا باسا مەن بەرٸلدٸ. پرەزيدەنت سالالىق مينيسترلٸكتەردٸ, ٶڭٸرلەردٸ, ەكسپورتتى دامىتۋ جەنە قولداۋ ينستيتۋتتارىن ٷشٸنشٸ ەلدەردٸڭ نارىقتارىنا بٸرلەسە شىعۋ كەزٸندە ٶزارا بەلسەندٸ ٸس-قيمىل جاساۋعا شاقىردى. سونىمەن قاتار ول ەكٸ ەلدٸڭ باقىلاۋشى ورگاندارىنىڭ اراسىندا تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتۋ پايدالى دەپ سانايدى.
– اۋىل شارۋاشىلىعى – كەز كەلگەن ەكونوميكانىڭ اسا ماڭىزدى سەكتورلارىنىڭ بٸرٸ ەكەنٸ جاسىرىن ەمەس. باقىلاۋشى ورگانداردىڭ وسى سالاعا ەرەكشە نازار اۋدارۋى تٷسٸنٸكتٸ جەنە تيٸمدٸ. بٸراق ول شەكتەن شىقپاۋى تيٸس. سوندىقتان ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەردٸ بولدىرماۋ, تۋىندايتىن مەسەلەلەردٸ شەشۋدە جەدەلدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن تيٸستٸ مينيسترلٸكتەر مەن ۆەدومستۆولار اراسىندا تولىققاندى, كٷندەلٸكتٸ بايلانىس قاجەت, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سپورت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋدٸ, سونداي-اق, قازاقستان استاناسىندا باۋمان اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ بازاسىندا فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبٸن اشۋ جٶنٸندەگٸ باستامانى قولدادى. سەيكەسٸنشە, رەسەيدٸڭ شەكارالاس ايماقتارىنىڭ بٸرٸندە «نازارباەۆ زيياتكەرلٸك مەكتەبٸنٸڭ» فيليالىن اشۋعا بولادى دەپ سانايدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سٶزٸنٸڭ سوڭىندا ەكولوگييالىق پروبلەمالاردى شەشۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن ايتا كەلە, كەلەسٸ ٶڭٸرارالىق فورۋمدى 2020 جىلى كٶكشەتاۋ قالاسىندا ٶتكٸزۋدٸ, سونداي-اق, ونىڭ تاقىرىبىن «ەكولوگييا جەنە جاسىل ٶسٸم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق» دەپ اتاۋدى ۇسىندى.
فورۋم قورىتىندىسى بويىنشا مىناداي قۇجاتتارعا قول قويىلدى:
– «قازاقستان-رەسەي» شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى باعدارلاماسىنىڭ تۇجىرىمداماسى;
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ مەن رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ اراسىنداعى 2020-2022 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى;
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ مەن رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ كٶلٸك مينيسترلٸگٸ اراسىنداعى قازاقستان-رەسەي شەكاراسىنداعى ٶتكٸزۋ بەكەتتەرٸنٸڭ جۇمىسى جٶنٸندەگٸ بٸرلەسكەن ٸس-قيمىل باعدارلاماسى;
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ مەن رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ جاستار ٸسٸ جٶنٸندەگٸ فەدەرالدىق اگەنتتٸگٸ اراسىنداعى جاستار ساياساتى سالاسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
– قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ مەن چەليابٸ وبلىسىنىڭ ٷكٸمەتٸ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق, ەلەۋمەتتٸك, مەدەني جەنە گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸم;
– پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ مەن قورعان وبلىسىنىڭ ٷكٸمەتٸ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق, گۋمانيتارلىق جەنە ٶزگە دە سالالارداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸم;
– قازاقستان رەسپۋبليكاسى پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ مەن رەسەي فەدەراتسيياسى نوۆوسٸبٸر وبلىسىنىڭ ەكٸمشٸلٸگٸ اراسىنداعى 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان ساۋدا-ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك, عىلىمي-تەحنيكالىق جەنە مەدەني ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمدٸ ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار جوسپارى;
– «دامۋ» كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ قورى» اكتسيونەرلٸك قوعامى مەن «رەسەيدٸڭ شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ بانكٸ» اكتسيونەرلٸك قوعامى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸم.
