- بٷگٸندە ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى احۋال تۇراقسىز. قازاقستاننىڭ نەگٸزگٸ ەكسپورتتىق ٶنٸمٸ سانالاتىن مۇناي مەن قارا مەتالل سىندى شيكٸزاتتىڭ ەلەمدٸك نارىقتاعى باعاسى قۇلدىراپ, قادٸرٸ كەتٸپ تۇر. ەيتەۋٸر, وپەك ەلدەرٸنٸڭ كەلەسٸ جىلدان باستاپ مۇنايدى ٶندٸرۋ كٶلەمٸن تٶمەندەتەمٸز دەگەن كەلٸسٸمٸنەن كەيٸن عانا ونىڭ باعاسى ەۋپٸرٸمدەپ تۇراقتالا باستاپ, بارەلٸ 50 دوللارعا جەتكەنٸ بەلگٸلٸ. ال مۇنداي جاعدايدا ەل ەكونوميكاسىنا سىرتتان ينۆەستيتسييا تارتا بٸلۋ ماڭىزدى بولا تٷسەدٸ. سوندىقتان ٶزگە ەلدٸڭ ينۆەستيتسيياسىنا ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن مەملەكەتتەرٸ كٶز تٸگٸپ, قىزىعۋشىلىقتارىن ارتتىرىپ, بەسەكەلەستٸكتٸ ارتتىرا تٷسۋدە. مٸنە, دەل وسىنداي بەسەكەلەستٸكتٸڭ قىزىپ تۇرعانىنا قاراماستان قازاقستان ٶزٸنٸڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ساقتاپ قانا قويماي, سىرتتان تٸكەلەي ينۆەستيتسييا تارتۋ كٶلەمٸن دە ەسەلەي تٷسۋدە. ٶيتكەنٸ, بٷگٸنگٸ كٷنٸ ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتٸ ارتتىرۋ ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ وڭ قارقىنىن قولداۋدىڭ باستى شارتتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ وتىر.
ناقتى دەرەكتەرگە جٷگٸنەر بولساق, اعىمداعى جىلدىڭ 11 ايىندا ەلٸمٸزگە تارتىلعان ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ 4,7 پايىزعا ارتىپ, 6 ترلن. تەڭگەگە دەيٸن ٶسٸم كٶرسەتتٸ. «نۇرلى جول» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى, «ييدمب» جەنە داعدارىسقا قارسى باعدارلامالار اياسىندا يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ دا ەلٸمٸزگە تارتىلعان ينۆەستيتسييا كٶلەمٸنٸڭ ٶسٸمٸنە ىقپال ەتتٸ. مۇنداي دەرەكتٸ ەلٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ قۋاندىق بيشٸمباەۆ تا ايتىپ وتىر.
«جىل باسىنان بەرٸ تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ وڭ قارقىنىن اتاۋعا بولادى. مەسەلەن, اعىمداعى جىلعى قاڭتار-قىركٷيەكتە تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ تازا اعىنى 12,1 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى, بۇل ٶتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 4,4 ەسەگە جوعارى», - دەيدٸ ول.
جالپى, قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار جٷيەلٸ شارالار اتقارىلدى. اتاپ ايتقاندا, «شەتەلدٸك مەكەمەلەر - ورتالىق - ٶڭٸرلەر» قاعيداتى بويىنشا شەتەلدٸك ينۆەستورلارمەن جۇمىس ٸستەۋدٸڭ تٸكەلەي شوعىرلاندىرىلعان جٷيەسٸ قۇرىلدى. ٶڭٸرلٸك دەڭگەيدە ينۆەستورلاردى قولداۋ ٷشٸن ينۆەستورلارعا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى جەلٸسٸ اشىلدى. باسىمدىقتى مەملەكەتتەر مەن سەكتورلار, سونداي-اق, باستى جوعارى تەحنولوگييالىق ترانسۇلتتىق كورپوراتسييالار ايقىندالدى. ينۆەستورلاردى ناقتى مەملەكەتتٸك قولداۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار نىسانالى ٸس-شارالار جٷرگٸزٸلدٸ. مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ينۆەستورلار اراسىندا ينۆەستورلار ٶز ۇسىنىستارىمەن تٸكەلەي بٶلٸسە الاتىن ديالوگتىق الاڭدار كەڭەيتٸلدٸ. بٸراق, بۇلاردىڭ ٸشٸندەگٸ ەڭ باستىسى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جٷزەگە اسىرىلعان شارالار ەكەندٸگٸ سٶزسٸز. مەسەلەن, 11 ملن. ەۋرو جەنە ودان جوعارى ينۆەستيتسييا سالىپ, ەكونوميكانىڭ باسىمدىق بەرٸلگەن سالالارىندا جۇمىس ٸستەيتٸن ينۆەستورلارعا جەڭٸلدٸكتەر قاراستىرىلعان. ولار كورپوراتيۆتٸك جەنە تابىس سالىعىنان, 10 جىلعا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە جەر سالىعىنان, مٷلٸك سالىعىنان سەگٸز جىلعا دەيٸن بوساتىلادى. مۇنان بٶلەك, ينۆەستورلار ٷشٸن جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ كەزەڭٸندە جەنە ونى ٸسكە قوسقاننان كەيٸنگٸ بٸر جىل بارىسىندا قانداي دا بٸر كۆوتالارسىز, رۇقساتتارسىز شەتەلدٸك جۇمىس كٷشٸن تارتۋعا دا رۇقسات بەرٸلگەن. ينۆەستورلارعا «جالعىز تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا دا جاعدايلار جاسالعان. ياعني, ينۆەستور كەلگەننەن سوڭ, بارلىق مەسەلەلەرٸن بٸر عانا جەردەن شەشە الادى. سونىمەن قاتار ەلٸمٸزدە 10 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قىزمەت ەتەدٸ. ولاردا دا ينۆەستورلار ٷشٸن جەر, مٷلٸك سالىعىنان بوساتۋ, اەا اۋماعىندا تۇتىنىلاتىن تاۋارلاردى ققس-تان بوساتۋ سەكٸلدٸ جەڭٸلدٸكتەر بەرٸلگەن. ال وسى ايماقتارداعى جەر تەلٸمدەرٸ ون جىلعا دەيٸن تەگٸن پايدالانۋعا ۇسىنىلادى. قازاقستان پرەزيدەنتٸ جانىندا ارنايى شەتەلدٸك ينۆەستورلار كەڭەسٸ دە جۇمىس ٸستەپ تۇر. كەڭەس مٷشەلەرٸ جىلىنا 2 مەرتە باس قوسىپ, ينۆەستيتسييا تارتۋ سالاسىنداعى تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەردٸ شەشٸپ قانا قويماي, ەلٸمٸزدٸڭ ٷكٸمەتٸنە ەكونوميكانىڭ تٷرلٸ سالالارىنداعى مٸندەتتەردٸ شەشۋگە قاتىستى ۇسىنىستار بەرٸپ وتىراتىندىعى تاعى بار. دەل وسى جايتتار قازاقستاندى «ينۆەستورلار ٷشٸن جۇماق» الاڭىنا اينالدىردى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
مٸنە, ينۆەستورلارعا وسىنداي جەڭٸلدٸكتەر بەرٸلەتٸندٸگٸن بٸلەتٸن شەتەلدٸك الپاۋىت كومپانييالار سوڭعى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ نارىعىنا ايرىقشا نازار اۋدارا باستادى. مەسەلەن, وسى جىلدىڭ ٶزٸندە عانا كٶرشٸ قىتاي ەلٸنٸڭ ينۆەستورى ەكٸباستۇزدا كٷلدەن كرەمنيي شىعارۋ كەسٸپورنىنا 7 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا سالۋعا ەزٸر ەكەندٸگٸن بٸلدٸردٸ. ال قىتايدىڭ «SANY Group» كورپوراتسيياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ لي تسزينتسزين قحر-داعى قر ەلشٸسٸ شاحرات نۇرىشەۆپەن كەزدەسۋٸ بارىسىندا قر پرەزيدەنتٸنٸڭ ٸسكە اسىرىلىپ جاتقان «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ جەنە ونىڭ قىتايلىق «جٸبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋٸ» باستاماسىمەن ودان ەرٸ تٷيٸسۋٸ اياسىندا قازاقستان ينۆەستيتسييا قۇيۋ ٷشٸن تارتىمدى نارىق بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. جالپى, بۇل ەل سوڭعى جىلدارى قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا دا مولىنان قارجى قۇيۋدا.
ايتا كەتەرلٸگٸ, 2006 جىلدان باستاپ اعىمداعى جىلدىڭ بiرiنشi توقسانىنا دەيiن قازاقستان ەكونوميكاسىنا 226 ملرد. دوللار تٸكەلەي شەتەلدiك ينۆەستيتسييا تارتىلعان ەكەن. ونىڭ 65 ملرد. دوللارى نيدەرلاندىعا, 26 ملرد. دوللارى اقش-قا, 15 ملرد. دوللارى شۆەيتساريياعا تيەسٸلٸ. بۇل ەلدەر قازاقستانعا ينۆەستيتسييا سالۋدا كٶش باسىندا كەلە جاتىر. بۇلاردان كەيٸن ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ بويىنشا قىتاي, فرانتسييا, ۇلىبريتانييا, رەسەي, يتالييا جەنە جاپونييا تۇر.
.jpeg)