قازاقستان ەكونوميكاسى وڭ ديناميكاعا شىقتى: ەڭ قارقىندى دامىپ جاتقان سالالار قانداي?

قازاقستان ەكونوميكاسى وڭ ديناميكاعا شىقتى: ەڭ قارقىندى دامىپ جاتقان سالالار قانداي?


ٶتكەن جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان بەرٸ ەل ەكونوميكاسى العاش رەت دامۋدىڭ وڭ ەرٸ تۇراقتى ديناميكاسىنا تٷستٸ. 2021 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ارالىعىنداعى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ وسىلاي دەۋگە تولىق نەگٸز بەرەدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ 4 ايدا جٸٶ-نٸڭ 0,7 پايىزعا ارتۋىن بۇدان ەلدەقايدا كەيٸنگٸ مەرزٸمدە تٸركەلەدٸ دەپ بولجاعان ەدٸ. وسىدان-اق, ەكونوميكانىڭ دامۋى قارقىن الا باستاعانىن كٶرۋگە بولادى. 

مۇنداعى نەگٸزگٸ درايۆەر ناقتى سەكتورداعى تۇراقتى ٶسٸم بولدى. تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸن قوسپاساق, ناقتى ٶسٸم 7,9%-عا جەتكەن.

قۇرىلىس سەكتورىنداعى ٶسٸم بۇدان دا قارقىندى, پايىزعا شاقساق, 12,5% بولدى. اقپارات جەنە بايلانىس سالاسىندا 11,1%, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە 7,7%, سۋمەن جابدىقتاۋ سالاسىندا 7,5%, ەلەكترمەن قامتاماسىز ەتۋ بٶلٸگٸندە 5,3% جەنە اۋىل شارۋاشىلىعىندا 3% ٶسٸم قالىپتاسقان. دەل وسىنداي ديناميكا تۇراقتى ساقتالسا, اتالعان سەكتورلاردىڭ ەلدٸڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸندەگٸ ٷلەسٸ ارتىپ, ەكونوميكانىڭ ەرتاراپتانۋىن جىلدامداتۋى مٷمكٸن. 

بەرٸنەن دە پاندەمييالىق شەكتەۋلەرگە قاراماستان, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ سوڭعى 10 جىلدا ەڭ جوعارى ٶسٸم كٶرسەتكەنٸ ساراپشىلاردى قۋانتىپ وتىر. ياعني, اتالمىش سالانىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸ ارتتى دەگەن سٶز. ەسٸرەسە ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ ٶسٸمٸ جوعارى (20,6%). ونىڭ ٸشٸندە اۆتوموبيل قۇراستىرۋ سالاسىندا – 25,4% ٶسٸم تٸركەلدٸ. سونىمەن قاتار, قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ٶندٸرٸسٸندە – 26,5%, حيمييالىق ٶنەركەسٸپتە – 11,2%, پلاستماسسا بۇيىمدار ٶندٸرٸسٸندە – 18,5%, فارماتسەۆتيكادا – 26,2%, كيٸم ٶنەركەسٸبٸندە – 23,6% جەنە جيھاز ٶندٸرۋدە – 19,5% ٶسٸم قالىپتاستى.

جىل باسىنان بەرٸ جەر قويناۋىن يگەرۋدەن تىس سالالاردىڭ قارقىندى دامىپ جاتقانى كٶڭٸلگە سەنٸم ۇيالاتادى. باسقاشا ايتقاندا, ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋعا باعىتتالعان شارالار وسىناۋ قيىن كەزەڭدە تيٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتٸپ وتىر دەۋگە بولادى. 

ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا, تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸن قوسپاعاننىڭ ٶزٸندە سالالارعا تارتىلعان نەگٸزگٸ كاپيتال 32,3%-عا ارتىپ وتىر. ەسٸرەسە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنە سالىنىپ جاتقان ينۆەستيتسييانىڭ كٶلەمٸ ٶسۋدە. بىلتىرعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا ونىڭ كٶلەمٸ 2,1 ەسە كٶپ. سونداي-اق, ينۆەستيتسييا اعىنى قۇرىلىس سالاسىندا – 72%, اۋىل شارۋاشىلىعىندا –66%, اقپارات جەنە بايلانىس سالاسىندا –61%, ساۋدا سەكتورىندا –28,3%, كٶلٸك سەكتورىندا – 27,6%, جىلجىمايتىن مٷلٸكپەن بايلانىستى وپەراتسييالارعا – 27,5% ارتىپ وتىر.

جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ ارتۋى باسپانا نارىعىندا دا جاعىمدى كٶڭٸل كٷي تۋعىزدى دەۋگە بولادى. سونىڭ ارقاسىندا باسپانا قۇرىلىسى قارقىن الىپ كەلەدٸ. قاڭتار-سەۋٸر ارالىعىندا قولدانىسقا بەرٸلگەن باسپانا كٶلەمٸ 13,3% ارتقان. باسقاشا ايتساق, 3,5 ملن شارشى مەتر باسپانا ٶز يەسٸن تاپقان.

بۇعان دەيٸن حابارلاعانىمىزداي, جالپى ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ بويىنشا 13 ٶڭٸردە ٶسٸم بار جەنە ەڭ جوعارعى ٶسٸم الماتى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىندا جەنە الماتى وبلىسىندا تٸركەلگەن.