قازاقستاننىڭ ەرتٷرلٸ تابيعي-ەكونوميكالىق ايماقتارىندا 270-كە جۋىق زيياندى شەگٸرتكەلەر مەكەندەيدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنا 15-20 تٷرٸ ٷلكەن قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. ولاردىڭ ٸشٸندەگٸ كەڭ تارالعان اسا قاۋٸپتٸ تٷرٸ - يتالياندىق پرۋس (Calliptamus italicus l.) بولىپ تابىلادى. ولاردىڭ جاپپاي كٶبەيۋ ورتاسى رەسپۋبليكامىزدىڭ كٶپتەگەن ايماقتارىندا ورنالاسقان.
تارالۋى. جالپى يتالياندىق پرۋس قازاقستاندا كەڭ تارالعان زييانكەس. رەسپۋبليكانىڭ دەندٸ-جۋساندى, جيٸ قۇمدى دالالارىنىڭ, دالا جەنە شٶل ايماقتارىنىڭ ۋچاسكەلەرٸن مەكەندەيدٸ. يتالياندىق پرۋستىڭ جاپپاي كٶبەيۋٸ قازاقستاننىڭ ەر تٷرلٸ استىق ەگەتٸن ايماقتارىندا بٸرنەشە رەت ورىن الىپ كەلدٸ. مەسەلەن, ونىڭ سانىنىڭ كٷرت ارتۋى اۋا رايى-كليماتتىق جاعدايلارعا بايلانىستى اقمولا, باتىس قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ جەكەلەگەن اۋداندارىندا بايقالدى. رەسەي فەدەراتسيياسىمەن شەكتەس جاتقان وبلىستارىنان شەگٸرتكەلەردٸڭ ۇشىپ كەلۋ ٷردٸسٸ ەلٸ كٷنگە دەيٸن ساقتالۋدا.
زيياندىلىق شەگٸ. كٷنباعىس, كارتوپ, كٶكٶنٸس داقىلدارى, بۇرشاق جەنە باقشا, كەيدە دەندٸ داقىلداردى ەدەۋٸر زاقىمدايدى. يتالياندىق پرۋس نەگٸزٸنەن كەڭ جاپىراقتى ٶسٸمدٸكتەرگە زييان تيگٸزەدٸ. تاماقتانۋ بارىسىندا ول جاپىراقتاردى ٶرەسكەل نەمەسە تولىعىمەن جەيدٸ, تٸپتٸ ساباقتارىمەن زاقىمدايدى, بۇل كٶبٸنەسە زاقىمدالعان ٶسٸمدٸكتەردٸڭ ٶلٸمٸنە ەكەلەدٸ.
تارالۋ تەسٸلدەرٸ. سالىستىرمالى تٷردە سيرەك, جاپپاي كٶبەيۋ جىلدارى يتاليان پرۋسى ٷيٸرلٸ پٸشٸنگە يە. وسى كەزەڭدە ول كٶپتەگەن اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى مەن جاسىل بەلدەۋگە ەلەۋلٸ زييان كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن دەرنەسٸلدەر مەن بٷركەمەلەنگەن داراقتاردىڭ (تابىنداردىڭ) كٶپ شوعىرلانۋىن جەرگٸلٸكتٸ تٷردە قالىپتاستىرا الادى. شەگٸرتكەلەردٸڭ جاپپاي كٶبەيۋٸ ەر 7-10 جىل سايىن قايتالانادى. يتالييالىق پرۋستىڭ جاپپاي كٶبەيۋٸ قازاقستاننىڭ ەر تٷرلٸ استىق ەگەتٸن ايماقتارىندا بٸرنەشە رەت بايقالدى.
شەگٸرتكە تەكتٸ زيياندى ورگانيزمدەردٸڭ سانىن ازايتۋ ٷشٸن مەحانيكالىق, اگروتەحنيكالىق, بيولوگييالىق, حيمييالىق جەنە باسقا دا كٷرەس ەدٸستەرٸ قولدانىلادى. قازٸرگٸ تاڭدا ولاردىڭ اراسىندا كٷرەستٸڭ حيمييالىق ەدٸسٸ ەڭ تيٸمدٸ بولىپ تانىلدى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا بٸزدە شەگٸرتكەلەرگە قارسى كٷرەسكە 2013-2022 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا قولدانۋعا رۇقسات ەتٸلگەن پەستيتسيدتەر (ۋلى حيميكاتتار) پايدالانىلادى.
يتالياندىق پرۋستىڭ تارالۋ وشاقتارى انىقتالعان جاعدايدا, سونداي-اق ٶسٸمدٸكتەر كارانتينٸ جەنە ٶسٸمدٸكتەردٸ قورعاۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا تولىق اقپارات الۋ ٷشٸن مىنا مەكەن-جايعا حابارلاسۋلارىڭىزدى سۇرايمىز:
نۇر-سۇلتان قالاسى, بٶگەنبەي باتىر كٶشەسٸ, 6 ا, تەل. + 7 (7172) 238-354, ەل.مەكەن-جايى: fitokontrol.ast@mail.ru (ٶسٸمدٸكتەر كارانتينٸ جەنە ولاردى قورعاۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك ينسپەكتسييا جەنە فيتوسانيتارييالىق باقىلاۋ بەكەتتەرٸ بٶلٸمٸ).
ٶسٸمدٸكتەر كارانتينٸ جەنە قورعاۋ
جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك ينسپەكتسييا جەنە
فيتوسانيتارييالىق باقىلاۋ بەكەتتەرٸ
بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى ا. تلەۋجانوۆ
