فوتو: اlmaty.tv
بٷگٸن الماتىدا قازاق جۇرتشىلىعى كلاسسيك جازۋشى, بەلگٸلٸ دراماتۋرگ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرٸ, قر مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى دۋلات يسابەكوۆتى ىقتىق ساپارعا شىعارىپ سالدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz Almaty.tv ارناسىنا سٸلتەمە جاساپ.
جازۋشىلار وداعى عيماراتىندا ٶتكەن جازۋشىمەن قوشتاسۋ رەسٸمٸنە جينالعان جۇرتتىڭ قاراسى قالىڭ بولدى. قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ تٶراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ جٷرگٸزگەن قارالى جيىندا مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸ ەرلان قارين مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كٶڭٸل ايتۋ حاتىن وقىپ بەردٸ.
«كٶرنەكتٸ جازۋشى, دراماتۋرگ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرٸ, مەملەكەتتٸك سىيلىقتىڭ يەگەرٸ دۋلات يسابەكۇلى يسابەكوۆتٸڭ دٷنيەلەن ٶتكٸنە بايلانىستى اۋىر قايعىعا ورتاقتاسىپ, كٶڭٸل ايتامىن. دۋلات يسابەكۇلى ۇلاعاتتى عۇمىرىن ۇلت ەدەبيەتٸنە ارناعان, تاعىلىمدى تۋىندىلارىمەن وقىرمان ساناسىنا شامشىراق بولا بٸلگەن ناعىز دەگدار تۇلعا ەدٸ. حالقىمىزدىڭ رۋحاني ەلەمٸن بايىتۋدا, ۇلتتىق پروزامىزدىڭ كٶكجيەگٸن كەڭەيتۋدە ايانباي تەر تٶگٸپ, ٶنەگەلٸ ٶمٸر سٷردٸ. قۋاتتى قالامىنان تۋعان سٷبەلٸ شىعارمالارى, درامالىق ەڭبەكتەرٸ ەلەم ساحنالارىن باعىندىرىپ, دٷنيە جٷزٸنە كيەلٸ سٶز ٶنەرٸمٸزدٸ دەرٸپتەدٸ. سوڭىنا ەدەبي مول مۇرا قالدىرعان دۋلات يسابەكۇلىنىڭ جارقىن بەينەسٸ مەن ارداقتى ەسٸمٸ حالقىمىزدىڭ جٷرەگٸندە مەڭگٸ ساقتالادى. مارقۇمنىڭ يمانى سالامات, جانى جەنناتتا بولسىن!» – دەلٸنگەن پرەزيدەنتتٸڭ كٶڭٸل ايتۋ حاتىندا.
ەرلان قارين مەملەكەت باسشىسىنىڭ دۋلات يسابەكۇلىن ەرەكشە قادٸرلەيتٸنٸن, ونىڭ شىعارمالارىمەن, ۇستانىمدارىمەن جەتە تانىس ەكەنٸن, ۇلت رۋحانيياتىنا قوسقان ٷلەسٸ مەن قوعامدىق دامۋداعى جاساعان ەڭبەگٸن باعالايتىنىن ايتا كەلە, قاسىم-جومارت توقاەۆ 2022 جىلى ٶز جارلىعىمەن دۋلات يسابەكۇلىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرٸ اتاعىمەن ماراپاتتاعانىنا توقتالدى.
مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸ سونىمەن قاتار جازۋشىنىڭ دوستارىنا ارنايى كٶڭٸل ايتاتىنىن, «بۇل بۋىن ٶزارا ەدەمٸ ەزٸل مەن حيكايالارعا تولى ادال دوستىعىمەن ەرەكشەلەنگەنٸن» اتاپ ٶتتٸ.
ەسكە سالا كەتەيٸك, دۋلات يسابەكوۆ 1942 جىلى وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى, ارىس اۋدانى, «لەنين جولى» اۋىلىندا تۋعان. 1963 جىلى ەل-فارابي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸن بٸتٸرگەن.
جازۋشى ەر جىلدارى قازاق كسر تەلەۆيزييا جەنە راديوحابار جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميتەتٸندە اعا رەداكتور (1967-1968), قازاق سوۆەت ەنتسيكلوپەديياسى باس رەداكتسيياسىندا اعا عىلىمي رەداكتور (1968-1970), «جۇلدىز» جۋرنالىندا بٶلٸم مەڭگەرۋشٸسٸ (1971-1976), «جالىن» باسپاسىندا رەداكتسييا مەڭگەرۋشٸسٸ (1976-1980) بولعان.
قازاق كسر مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ رەپەرتۋارلىق-رەداكتسييالىق كوللەگييانىڭ باس رەداكتورى (1980-1988), قازاق تەلەديدارىنىڭ باس رەداكتورى (1988-1992), «جازۋشى» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى (1992-1995), قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ حاتشىسى, قر مەدەنيەتتانۋ عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولىپ ەڭبەك ەتكەن.
جازۋشىنىڭ «گاۋھار تاس», «دەرمەنە», «پەرi مەن پەرiشتە», «تiرشiلiك», «ٶكپەك جولاۋشى», «بiز سوعىستى كٶرگەن جوقپىز», «قارعىن» (رومان, 1980) ت.ب. كٸتاپتارى جارىق كٶرگەن.
«شويىنقۇلاق», «اقىراماشتان ناۋرىزعا دەيiن», «ەسكەرتكiش», «سوتسياليزم زەۋلiمi», «كونفرونتاتسييا», «تالاحان-186», «بوناپارتتىڭ ٷيلەنۋi», «اي-پەتري اقيقاتى», «كەمپiرلەر», «شالدار», «تىنىشتىق كٷزەتشiسi» سەكٸلدٸ شىعارمالارى ەر جىلدارى شىققان.
جەكەلەگەن پوۆەستەرi مەن ەڭگiمەلەرi نەمiس, چەح, ۆەنگر, بولگار, قىتاي, تٷرiك, ٶزبەك جەنە اعىلشىن تiلدەرiنە اۋدارىلىپ, شەت ەل وقىرماندارىنا دا كەڭٸنەن تاڭىلدى. جازۋشىنىڭ شىعارمالارى بويىنشا «گاۋھار تاس» (1975), «دەرمەنە» (1994), «تاۋقىمەت» («تiرشiلiك» پوۆەسi بويىنشا, 1998), «لوتورەيا» («ەرجەتكەنشە» پوۆەسٸ بويىنشا, 2013), «بالۋان شولاق» («جاۋجٷرەك» پەساسى بويىنشا, 2019) اتتى كٶركەم فيلمدەر مەن «ەپكە» اتتى پەساسىنىڭ نەگٸزٸندە تەلەسەريال تٷسٸرٸلگەن.
قازاق ساحناسى تاريحىندا ٶزٸندٸك ورنى بار 26-عا جۋىق پەسانىڭ اۆتورى. «ەپكە», «ەرتەڭدi كٷتۋ», «مۇراگەرلەر», «كiشكەنتاي اۋىل», «ەسكi ٷيدەگi ەكi كەزدەسۋ», «تور», «اكتريسا», «اققۋ-جiبەك», «ەنشi قۇستار فەستيۆالi», «مۇڭلىق- زارلىق» اتتى پەسالارى رەسپۋبليكا ساحنالارىنان ۇزاق جىلدار بويى تٷسپەي كەلە جاتىر. سانكت-پەتەربۋرگ, ومسك, لوندون قالالارى مەن بولگارييا, تەجٸكستان, تٷركييا, ٶزبەكستان, باشقۇرتستان سيياقتى الىس-جاقىن مەملەكەتتەردٸڭ ساحنالارىندا جيٸ قويىلىپ جٷر. 2012 جىلى جازۋشىنىڭ 70 جاسقا تولعان مەرەيتويىنا وراي ٶتكەن «يسابەكوۆ ەلەمٸ» اتتى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالٸنە التى وتاندىق, التى شەتەل تەاترلارى قاتىستى.
