باتىسقازاقستاندىق عالىم فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مۇرات سابىر قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جەنە ححٸ عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىنا بايلانىستى وي-تولعامىن بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ونىڭ ايتۋىنشا, ماقالانى ابايتانۋدىڭ جاڭا باسپالداعى دەسە بولادى.
- بۇل – ۇلى اقىننىڭ رۋحاني مۇراسىنا ححٸ عاسىر بيٸگٸنەن قايتا ٷڭٸلۋ, قايتالاپ وقۋ, حالىقتىڭ تاريحي جادىسىن وياتۋ. قازاقتىڭ قابدولوۆى «اباي –بٸزدٸڭ رۋحاني ەكەمٸز» دەپ ايتىپ كەتكەن. زامانا ٶزگەرگەندە ەكە مەن بالانىڭ, ٷشٸنشٸ ۇرپاق نەمەرەنٸڭ اراسىندا تٷسٸنبەۋشٸلٸك, دٷنيەتانىم تارتىسى بولماي تۇرمايدى. دەگەنمەن بۇلاردىڭ اراسىن جٸپسٸز بايلاپ تۇرعان رۋحاني تٸن, تامىر بار. وسى تامىر ٷزٸلسە, ۇلت جوعالادى, ٶزٸن-ٶزٸ تانىمايتىن دٷبەرا توبىرعا اينالادى, - دەيدٸ عالىم.
قازاق ۇلتىنىڭ رۋحاني تامىرى – اباي, اباي سٶيلەگەن تٸل, اباي نەگٸزٸن قالاعان جازبا ەدەبيەت. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى «ونىڭ ٶلەڭدەرٸ مەن قارا سٶزدەرٸندە ۇلت بولمىسى, بٸتٸمٸ, تۇرمىسى, تٸرشٸلٸگٸ, دٷنيەتانىمى, مٸنەزٸ, جانى, دٸنٸ, دٸلٸ, تٸلٸ, رۋحى كٶرٸنٸس تاۋىپ, كەيٸن اباي ەلەمٸ دەگەن بٸرەگەي قۇبىلىس رەتٸندە باعالاندى», - دەپ وتىر.
كەزٸندە ورىس اقىنى ا.تۆاردوۆسكيي «پۋشكينسٸز بارعان كوممۋنيزمنەن نە ٷمٸت, نە قايىر» دەگەن ەدٸ. بٸز, قازاق ەلٸ مەڭگٸلٸك ەل بولامىز دەسەك, بولاشاققا ابايمەن بارۋىمىز قاجەت. «ابايدىڭ شىعارمالارىنا زەر سالساق, ونىڭ ٷنەمٸ ەلدٸڭ العا جىلجۋىنا, ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸنە شىن نيەتٸمەن تٸلەۋلەس بولعانىن, وسى يدەيانى بارىنشا دەرٸپتەگەنٸن بايقايمىز. ال ٸلگەرٸلەۋدٸڭ نەگٸزٸ بٸلٸم مەن عىلىمدا ەكەنٸن انىق بٸلەمٸز», - دەيدٸ اۆتور. يە, ححٸ عاسىر بٸلەكتٸڭ ەمەس, بٸلٸكتٸڭ زامانى. قازاق ۇلتىنىڭ زيياتكەر ۇرپاعى جەتٸ جۇرتتىڭ تٸلٸن, جەتٸ تٷرلٸ بٸلٸمدٸ بٸلۋٸ تيٸس.
ماقالادا اباي جولى - حالىق جولى ەكەنٸ جان-جاقتى اشىلعان. سونىمەن قاتار ەر ازاماتتىڭ مەملەكەت ٸسٸنە مٷددەلەس بولۋ قاجەتتٸگٸ دە اشىق ايتىلعان. ۇلى اباي «قالىڭ ەلٸم قازاعىم, قايران جۇرتىم» دەپ نەگە كٷڭٸرەندٸ. سەبەبٸ ول ەلدٸكتٸ ويلادى, مەملەكەتشٸلدٸكتٸ اڭسادى. سىبىرشىل, كٷنشٸل, داڭعازا توبىردى كٶرٸپ, جانى اۋىردى, كٷيٸندٸ. ۇلتتىڭ سٶزٸن سٶيلەپ ٶزٸ تولىق ادامعا, تۇتاس ۇلتتىڭ ٶزٸنە اينالدى. قازاق جۇرتىنىڭ داڭعىل جولى - اباي كٶرسەتكەن ەڭبەك جولى, ەرٸنبەي ەڭبەك ەتٸپ, تٸلەنبەي مال تاۋىپ, اتا جولىن قۋاتىن پاتريوت ۇرپاق تەربيەلەۋ. جاھاندانۋعا جامىراپ, جات مەدەنيەتكە يسٸنٸپ كەتپەيتٸن اتا دەستٷر مەن انا تٸلگە جٷرەك قازىعىن قاداعان جاس ٶسكٸن ەلدٸڭ بولاشاعى.
«بٷگٸندە بابالار ارمانداعان تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ تٶرٸندە وتىرىپ, اباي زامانىنداعى قازاق پەن بٷگٸنگٸ قازاقتىڭ ايىرماسى قانداي دەگەن سۇراققا ويلانۋ كەرەك سيياقتى. وزا شاۋىپ بەيگە الدىق پا, ەلدە دٷرمەكتٸڭ ٸشٸندە بٸر-بٸرٸمٸزدٸڭ ەتەگٸمٸزدەن تارتىپ جٷرمٸز بە? جاڭا قازاقستاننىڭ ٶزەگٸن قۇرايتىن جاڭا قوعامنىڭ ازاماتى ابايشا ايتقاندا, اقىل, قايرات, جٷرەكتٸ بٸردەي ۇستاعان تولىق ادام بولۋ كەرەكتٸگٸن مەملەكەت باسشىسى تەرەڭ تولعاعان. «عۇلاما اباي – قازاق توپىراعىنان شىققان ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ كەمەڭگەر. ول كٷللٸ ادامزات بالاسىنا اقىل-ويدىڭ جەمٸسٸن سىيلادى», - دەگەن ايشىقتى سٶزٸ ٶز اسىلىمىزدى تانۋعا شاقىرادى. ۇلت ۇستازىنىڭ ەر سٶزٸنەن تاعىلىم الىپ, ەگەمەن ەلٸمٸزدٸڭ ەڭسەسٸن كٶتەرۋ ٷشٸن, اباي تٸلٸ, قازاق تٸلٸ مەملەكەتتٸك تٸل رەتٸندە ٶركەندەۋٸ ٷشٸن اتقارار ٶرەلٸ ٸستەر كٷتٸپ تۇر بٸزدٸ, اعايىن!» دەپ تٷيٸندەدٸ ويىن مۇرات سابىر.
