قايرات قۇرمانباەۆ: «دٸننەن اداسۋ – رۋحاني پسيحولوگييالىق, سەنٸمدٸك كەسەل»

قايرات قۇرمانباەۆ: «دٸننەن اداسۋ – رۋحاني پسيحولوگييالىق, سەنٸمدٸك كەسەل»

بٷگٸندە دٸن مەسەلەسٸ كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالعان. ەلٸمٸزدە كٶپ ۇلتتى ازاماتتار عانا ەمەس, بٸرنەشە دٸن, بٸرنەشە دٸني اعىمدار دا ٶمٸر سٷرەدٸ. سەيكەسٸنشە ازاماتتاردىڭ دٸني ۇستانىمدارى دا ەرتٷرلٸ. بٸز وسى ورايدا ەلگە كٶپ قاۋٸپ تٶندٸرگەن جات اعىمدار تۋرالى ەلٸمٸزدەگٸ تۇڭعىش يسلام عىلىمى دوكتورى, نۇر-مٷباراك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پرورەكتورى قايرات قۇرمانباەۆتى ەڭگٸمەگە تارتتىق.

– بٸزدە يسلام بويىنشا 30-عا جۋىق اعىم بار ەكەن. جات اعىمعا كەتكەن ازاماتتارمەن جۇمىس قالاي جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر?

– يە, اعىمداردى 30-عا جۋىق دەپ جٷرمٸز. بٸراق ولاردىڭ تٸركەلگەن-تٸركەلمەگەنٸ, رەسمي-بەسرەسميٸ بار, سوندىقتان سانىن ناقتى ايتا المايمىز. سالىستىرمالى تٷردە بٸرەۋدٸڭ كٶزقاراسىندا اعىمعا تيەسٸلٸ, ول اعىمعا تيەسٸلٸ ەمەس دەگەن سيياقتى عوي. ونىڭ سانى دا ناقتى ەمەس بولعاندىقتان, قانشا جاسىمىز, قانشا ازاماتىمىز اعىم جەتەگٸندە ەكەنٸن ناقتى ايتۋ قيىن. ٶيتكەنٸ كەيبٸر اعىمداردىڭ ناقتى ٶلشەمدەرٸ جوق. دەگەنمەن, قازٸرگٸ تاڭدا كٶپ الڭداتىپ وتىرعان, بۇل شەكتەن  شىققان, جالپى حالىقتىڭ اراسىندا سەلەفيزم باعىتى بار, سەلەفيزمنٸڭ ٶزٸ دە سوڭعى كەزدە ٶزارا بٸرقاتار باعىتتارعا بٶلٸندٸ. مادحاليزم, سۋرۋريزم جەنە تاكفيريزم دەگەن سيياقتى. نەگٸزگٸ قوعامدا كٶزگە تٷسٸپ جٷرگەن وسى شەكتەن شىعۋشى توپ. ياعني شەكتەن شىعۋشى دەگەندە كەيبٸر كٶزقاراستارىندا, دٸني ۇستانىمدارىندا راديكالدانعان دٸني باعىتتار بار. سونىمەن قاتار, جاماعات رەتٸندە تانىلعان تٷرٸك جاماعاتتارى دا بار. كەيبٸرەۋلەرٸ سوپىلىق باعىتقا نەگٸزدەلەدٸ, ياعني نەگٸزدەرٸن سۋۆينيزمنەن الادى. بٸراق كەيبٸر مەتودولوگييالارىندا, دٸندٸ تٷسٸندٸرۋ قۇرالدارىندا ەرەكشەلٸك بار. وقىعان كٸتاپتارىمەن, كەيبٸر دٸني تٷسٸنٸكتەرٸمەن ەرەكشەلەنەدٸ. بٸراق تٷپ نەگٸزٸ بٸزدٸڭ وسى «دەستٷرلٸ يسلام» دەگەن بٸزدٸڭ تاريحي دٸني جادىمىزعا قايشى كەلە بەرمەيدٸ. حانافيلىق تۇرعىدان, قۇقىقتىق حانافي مەكتەبٸن ۇستانادى. سەنٸمدٸلٸك مەكتەپ تە, مەتٷريدي مەكتەپتەرٸن دە ۇستاناتىن تٷرٸك جاماعاتتارى بار. ولاردىڭ ٶزدەرٸنٸڭ دٸني-ساياسي, كەيبٸرەۋلەرٸنٸڭ دٸني-فيلوسوفييالىق, كەيبٸرەۋلەرٸنٸڭ تازا دٸني ۇستانىمدارى, كٶزقاراستارى بار. وسى جەردە بٸرٸنشٸدەن فەتحۋللاھ گٷلەننٸڭ سوڭىنان ەرگەن جاماعاتتاردى ايتۋعا بولادى. ولاردىڭ قوعامدا دٸني سيپات المايتىن ٶزٸندٸك كەيبٸر ٸس-ەرەكەتتەرٸ بار, ول اقيقات. ولار وسى قوعامدا جۇمىس ٸستەيدٸ, بٸراق كٶپ كٶزگە تٷسپەۋگە تىرىسادى. جەنە سول سەكٸلدٸ سٷلەيمانشىلار بار. جاڭا جوعارىدا ايتتىم, حانافيلٸك, مۋحاميلٸك جاعىنان كٶپ پروبلەما تۋىنداتپايدى. بۇل جەردە دە كەيبٸر دٸني كٶزقاراستارى, دٸني ۇستانىمدارى جەنە كەيبٸر دٸندٸ جەتكٸزۋ قۇرالدارى, ەدٸس-تەسٸلدەرٸندە ەرەكشەلەنەدٸ. دٸني ۇستانىم, كٶزقاراستارى دا بار جالپى. نۇرشىلار, گٷلەنشٸلەر, سٷلەيمانشىلار, سوسىن سوپىلىققا نەگٸزدەلگەن قۇربانالى جاماعاتى بار.

– بٸراق بٸز مۇنىڭ بەرٸنە ەمەس, كەيبٸرٸنە عانا تىيىم سالىپ وتىرمىز عوي?

– يە, جوعارىدا اتالعان جاماعاتتار زاڭدىق نەگٸزدە تىيىم سالىنباعان. ال تابليعي جاماعاتقا تىيىم سالىنعان. سوسىن شەكەرٸم, ابايلاردىڭ سٶزدەرٸن ايتىپ جٷرەتٸن يسماتتۋلانىڭ جاماعاتىنا تىيىم سالىندى. زٸكٸرشٸلەرگە تىيىم سالىنعان.  بۇلاردىڭ كەيبٸر كەيبٸر دٸني ۇستانىمدارى, كەيبٸر دٸني كٶزقاراستارى بٸزگە قايشى كەلەدٸ.

– سٶزٸڭٸز اۋزىڭىزدا, وسى ورايدا سٸزدەردٸ, ياعني نۇر-مٷباراك ۋنيۆەرسيتەتٸندە بٸلٸم بەرەتٸندەر مەن بٸلٸم الاتىنداردى دا ايىپتاعاندار تابىلدى عوي?

– يە, ونىڭىز راس. بٸزدٸ كەيبٸر سوپىلىق ۇستانشۋلار بٸزدٸ دە ايىپتاۋى مٷمكٸن.  بۇلار ارابتار, ارابتاردىڭ بەرٸ سەلەفيتتەر دەۋٸ مٷمكٸن. مۇنى ەندٸ تاياز تٷسٸنٸك دەپ قابىلدايمىن. بٸز ارابتارمەن كلاسسياكالىق ەر سالا بويىنشا جۇمىس ٸستەيمٸز. ونىڭ ٸشٸندە يسلام تەولوگيياسى, مۇسىلماندىق قۇقىقتىق نەزٸدەرٸ, يسلام مەتودولوگيياسىندا اراب تٸلٸندەگٸ كلاسسيكالىق كٸتاپتاردى وقىتامىز, سونى پايدالانامىز, سوعان جٷگٸنەمٸز. ول قاجەتتٸ دٷنيە. يسلامتانۋدا ورتا عاسىردا جازىلعان دٷنيەلەردٸڭ بەرٸ اراب تٸلٸندە جازىلدى, اراب تٸلٸنٸڭ وسىنداي ماڭىزدىلىعى بولعاندىقتان, بٸز اراب تٸلٸندە جۇمىس ٸستەيمٸز. ٶيتكەنٸ سول كلاسسيكالىق كٸتاپتاردى وقۋ ٷلكەن كٶمەگٸن تيگٸزەدٸ. كەيدە بٸرەۋ ارابشا بٸر حاديس وقىسا بولدى, ول ارابتانعان دەگەن سيياقتى ايىپتاۋلار بار. مىسالى مەديتسينادا لاتىن تٸلٸن وقيدى. بٸز ونىڭ بەرٸ لاتىندانىپ كەتكەن دەپ ايتپايمىز عوي. نەمەسە  قازٸر كەيبٸر عىلىم سالالارىندا فيلوسوفييا, زاڭ سالاسىندا بولسىن, ٶزٸندٸك تەرميندەر بار. باتىس تەرمينولوگيياسىن قولدانادى. فرانتسۋز تٸلٸندەگٸ تەرميندەردٸ قولدانادى. ال بۇلار باتىستانىپ كەتكەن دەپ ەشكٸم ايتپايدى عوي. سول سيياقتى يسلامدا دا ٶزٸندٸك تەرميندەر بار. كەيبٸر تەرميندەر قازاق تٸلٸنە اۋدارىلمايدى. اۋدارساق, مەنٸ, ماعىناسى جويىلادىع سول ٷشٸن اراب تٸلٸندە قولدانىلادى. ال اۋىزەكٸدە كەيبٸر سٶزدەر ايتىلىپ كەتۋٸ مٷمكٸن اراب تٸلٸندە ينشاللا, ماشاللا دەگەن سەكٸلدٸ. كەيبٸرەۋلەر سونىمەن دە ٶلشەپ جاتادى.

بٸراق جالپى, بٸز قمدب-نىڭ اياسىندا جەنە بٸزدٸڭ مەملەكەتٸمٸزدٸڭ دٸني ۇستانىمى نەگٸزٸندە وسى 18  جىلدان بەرٸ جۇمىس ٸستەپ كەلە جاتىر. قانشاما تٷلەكتەرٸمٸز ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندە دٸنگە قىزمەت ەتٸپ جٷر. ولاردان بٸز تەك قانا جاقسى جاعىنان كٶرٸپ جٷرمٸز.

ەگەر بٸر تٷلەگٸمٸزدەن كەمشٸلٸك بولىپ جاتسا, ول بٸزدٸڭ كٸنەمٸز ەمەس. بٸرٸنشٸدەن, وعان كٸم باعا بەرٸپ وتىر? ەكٸنشٸدەن, قانداي مەسەلەدە? مٸنە, وسىنداي ساۋالداردىڭ جاۋابىن ٸزدەۋ كەرەك. بٸر ادامنىڭ ادامي ايىبى ٷشٸن وعان ۋنيۆەرسيتەتتٸ ايىپتاي المايمىز عوي. بٸر وتباسىنان جاقسى دا, جامان دا بالا شىعادى. ول ٷشٸن اتا-اناسى سونداي تەربيە بەرگەن دەپ ايىپتاۋعا بولمايدى. سول سيياقتى بٸتٸرٸپ كەتكەن تٷلەكتٸڭ ايىبىن ۋنيۆەرسيتەتتەن كٶرٸپ جاتسا, بۇل –  سىنىققا سىلتاۋ ٸزدەۋدٸڭ ەرەكەتٸ. ونداي جاعداي ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ كەمشٸلٸگٸ ەمەس, ول تۇلعالىق كەمشٸلٸك بولۋى مٷمكٸن

بٸزدٸڭ تٷلەكتەر كٶپ جەردە جۇمىس ٸستەدٸ, قانشاما تٷرمەلەرگە كٸرٸپ, زەرتتەپ جاتىر. قانشاما حالىقتىڭ دٸني ساۋاتىن اشۋدا مەشٸت جانىنا  بەتۇربىستى. قانشاما دٸني راديكالدارمەن پٸكٸر تالاستىرىپ, سولارمەن قىزىل كەڭٸردەك بولىپ, جٷيكەسٸن توزدىرىپ جٷر. ساناسى نەبٸر اۋىر ۆيرۋس جايلاعان,  فيزيولوگييالىق تۇرعىدان دا زييانى باسىم تٷرمەدە قىزمەت ەتەدٸ. بٸراق ونى ەشكٸم باعالاپ جاتقان جوق. كٸشكەنتاي بٸر كەمشٸلٸكتەرٸن كٶرسە, ونى بٸر ٷلكەن مەسەلە قىلىپ كٶتەرٸپ ايىپتاۋلارى مٷمكٸن. ەرينە, قانشاما تٷلەكتەرٸمٸز وسى كەزگە دەيٸن قانشاما ايلىق بەرمەسە دە, 18 جىلدان بەرٸ نەمەسە 10 جىلدان استام ۋاقىت ايلىقسىز دٸن سالاسىندا حالىققا قىزمەت ەتٸپ كەلە جاتىر. ولارعا ازداعان اقشا ۇسىنىپ جاتسا, ول سونى قابىلداپ جاتسا, سونى بٸر ٷلكەن مەسەلە قىلادى. ەرينە ٶلگەن ادامنىڭ دەنەسٸن ۇستاۋ, ونى جۋۋ, ونى قاراۋ, ول دا پسيحولوگييالىق ٷلكەن ەسەر ەتەتٸن نەرسە. كٷندەلٸكتٸ بٸر عانا مەيٸت ەمەس, قانشاما مەيٸت جۋۋى مٷمكٸن, بۇل ٷلكەن جۇمىس. ول مەيٸت جاتىپ قالۋى مٷمكٸن, نەبٸر باكتەرييالار بولۋى مٷمكٸن, ونى كٸم ەسكەرٸپ جاتىر? يمامدار سول قىزمەتتٸ اتقارادى. بٸر ەمەس, بٸرنەشە, نەشە تٷرلٸ مەيٸتتەرگە بارادى, ونى جۋادى, ارۋلايدى. رەسٸمٸن اتقارادى. ايازدا بارىپ, جەرلەۋگە, رەسٸمگە قاتىسادى. ونىڭ بەرٸ جۇمىس. سول ەڭبەگٸنە 500 تەڭگە السا, سونى ٷلكەن مەسەلە قىلادى. باسقا جاقتا تٷك ٸستەمەي, ميلليونداپ جۇمىس ٸستەپ جاتقاندار بار عوي, مىسالى. سوندىقتان دٸن ادامدارىندا ەڭبەك بار, ونى باعالانۋ كەرەك. ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان ولار مەملەكەتتٸك كەزەككە تۇرىپ ٷي دە الا المايدى. ٶيتكەنٸ مەملەكەتتەن ايلىق تا بەرٸلمەيدٸ, زەينەتاقى قورىندا دا اقشاسى جٷرمەيدٸ, مەملەكەتتٸك قىزمەتكەر قاتارىنا دا كٸرمەيدٸ. بٸز ونى ەسكەرۋٸمٸز كەرەك, باعالاۋىمىز كەرەك.

– جات اعىمنىڭ جەتەگٸندە كەتكەن ادامدارمەن وڭالتۋ جۇمىستارى جٷزەگە قالاي اسىلىرىپ جاتىر?

– ەرينە, جات اعىمدا اداسۋشى ادامنىڭ وڭالۋى ەبدەن مٷمكٸن. سالىستىرمالى تٷردە ايتساق, بۇل – ناۋقاستىق. ەر اۋرۋدىڭ ەمٸ بار. كٶبٸنە رۋحاني پسيحولوگييالىق, سەنٸمدٸك كەسەل دەسەك تە بولادى. جالپى مەديتسينادا كەسەل, ناۋقاستىق ەمدەلەدٸ. بۇل ادام اناتوميياسىنا قاتىستى. ال ادامنىڭ پسيحولوگيياسىنا قاتىستى سەنٸمٸ, رۋحانيياتىنا قاتىستى كٷردەلٸ دەر ەدٸم. دەگەنمەن, پراكتيكادا وڭالتۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸ كٶرٸنٸس بەرٸپ وتىر. بٸراق بٸز  قالاي وڭالتامىز? بۇل  – مەسەلە. بٸرٸنشٸ كەزەكتە بٸرٸنشٸ ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ٶزٸ دٸني ساپالى كادر شىعارساق, دەمەك سول كادر  شەكتەن شىققان توپتارمەن جۇمىس ٸستەيدٸ. بٸز دٸني مەلٸمەت بەرمەيمٸز, دٸني-عىلىمي ساۋاتىن كٶتەرەمٸز, جەنە مەملەكەتتەن ديپلوم بەرٸپ, قىزمەتكە ورنالاستىرامىز. ياعني بٸرٸنشٸ كەزەكتە ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ٶزٸ راديكالدانۋدىڭ الدىن الىپ وتىر. ەكٸنشٸدەن, شىققان ماماندارىمىز باسقا جاستارعا بٸلٸم بەرۋ ارقىلى, باسقا جاستاردىڭ شەكتەن شىعىپ كەتۋٸنە جول بەرمەيدٸ. پروتسەسس جٷرٸپ جاتىر. وڭالتۋ دەگەن كەزدە, تەك قانا بٸز دەراديكاليزاتسييا دەيدٸ, بۇل جاقتا رەابليتاتسييا دا بار. الدىن الۋ دا بار. ياعني الدىن الۋدىڭ ٶزٸ ٷلكەن جۇمىس. ەكٸنشٸدەن اداسقان نەمەسە شەكتەن شىققان ادامداردى توپتان قايتارۋ  ٷلكەن كەشەندٸ جۇمىستى قاجەت ەتەدٸ. بٸزدٸڭ مامان ەك قانا تەولوگييالىق اكپەكتٸسٸنەن جۇمىس ٸستەۋٸ مٷمكٸن, ونىڭ باسقا دا قىرلارى بار. ونىڭ سوتسيولوگييالىق, پسيحولوگييالىق, تٸپتٸ ساياسي... باسىندا ونى ەمدەتۋ كەرەك. ساناعا سٸڭگەن نەرسەنٸ ٶزگەرتۋ مٷمكٸن. ۋلانعان سانا بۇرىن دۇرىس سانا بولىپ, كەيٸننەن ۋلاندى. دەمەك ودا دۇرىس نەرسە بار. تەك جامان نەرسەگە ٶزگەردٸ, ەندٸ ونى قايتادان جاقسىعا ٶزگەرتۋگە بولادى. بٸراق ونىمەن ٶتە كەشەندٸ جۇمىس جٷرگٸزۋ كەرەك. ونىڭ نەگٸزگٸ پروبلەماسىن انىقتاۋ كەرەك. سوسىن كەيبٸرەۋلەرٸن باياۋ وڭالۋى مٷمكٸن, بٸرەۋلەر تەز دەگەن سيياقتى. دەگەنمەن وڭالۋ وڭاي ەمەس, قيىن.

– ونداي قيىن جاعدايدا قالاي جۇمىس ٸستەۋ كەرەك?

– مەنٸڭ ويىمشا, وڭالۋى قيىندارعا ياعني تٷبەگەيلٸ قايتپايتىندارعا ورتاق قۇندىلىقتاردى كٶرسەتۋٸمٸز كەرەك. ورتاق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ كەرەك, بولدى. ٶز ۇستانىمىڭ ٶزٸڭە, بٸراق ورتاق قۇندىلىقتار بار دەپ تٷسٸندٸرۋ كەرەك. ول ساعان دا, ماعان دا, وعان دا. ساعان دەپ وتىرعانىم شەكتەن شىققان توپقا, ماعان, جەنە وعان  باسقا دٸن نەمەسە مٷلدەم دٸنسٸز بولۋى مٷمكٸن. بەرٸمٸزگە ورتاق قۇندىلىقتار بار.  ول قوعامنىڭ, مەملەكەتتٸنٸڭ تۇراقتىلىعى.  بۇل دٸنسٸزگە دە, دٸندەرعا دا, شەكتەن شىعۋشىلارعا دا ورتاق.  ٶيتكەنٸ ەربٸر توپ, راديكالدى توپ بولسىن, ورتا جول ۇستانعان بولسىن, بارلىق ادامعا قوعام كەرەك. دۇرىس ەرٸ تىنىش ٶمٸر سٷرۋ ٷشٸن تۇراقتى قوعام كەرەك. سول سەكٸلدٸ سونداي ادامي ورتاق قۇندىلىقتار بار. ادامعا ادام رەتٸندە قاراۋ, ەدٸلدٸك, تازالىق سەكٸلدٸ بەرٸنە بٸردەي.  وسى قۇندىلىقتاردى ساقتاۋدى بٸز ٷندەۋٸمٸز كەرەك. عىلىم ورتاق. ەشكٸم عىلىمنىڭ دامۋىنا كەرٸ ەسەر ەتە الماۋى كەرەك. مەدەنيەت قۇندىلىعىن ەشكٸم جوققا شىعارا المايدى. قارسى كٷرەس جاساۋعا بولمايدى. مىسالى, ەۋروپادا  ازعىن ادامدار, نەبٸر توپتار, بەرٸ ٶمٸر سٷرە بەرەدٸ. بٸراق زاڭ ارقىلى, ت.ب جٷيەلەر ارقىلى ورتاق قۇندىلىققا شاقىرادى. مۇنداي توپتارمەن كٷرەسۋشٸلەردٸڭ ارنايى وقۋى جوق. شەكتەن شىققان توپتاردىڭ بٸرٸنشٸ ەتاپتاعى پروبلەماسى – تەولوگييالىق پروبلەما, دٸني پروبلەما, دٸني فۋندامەنتالدى پروبلەما. بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ ماماندارىمىزدىڭ بارلىعى دٸن نەگٸزدەرٸن, يسلامتانۋ نەگٸزدەرٸن, ەكسترەميزممەن, تەررروريزممەن, راديكالدانۋمەن كٷرەستٸڭ العاشقى ەتاپىن  وقىپ. بٸراق ونىڭ كەلەسٸ ەتاپتارى بار, پسيحولوگييالىق, كونفليتولوگييالىق, سوتسيولوگييالىق ت.ب تۇرعىدان ولاردى وڭالتۋ جۇمىستارى دەگەندەي...

– سٸزدەر وسى باعىتقا ارنايى وقىتىپ جاتىرسىزدار ما? ياعني وڭالتۋ جۇمىستارىنا دايىن مامانداردى ارنايى وقىتاسىزدار ما?

– راسىن ايتقاندا, بٸز ٸرٸكتەيمٸز. دەراديكاليزاتسييا سالاسىندا بٸزدٸڭ كادرلار, تٷلەكتەر ٸشٸندە سوعان يكەمٸ  بار, پٸكٸرتالاسقا, ٶزٸن دەلەلدەۋگە, ولارعا كونتر-ارگۋمەنت جەتكٸزۋگە مىقتىلارىن  بٸز سۇرىپتايمىز. سوسىن ولارعا ارنايى كۋرستار جٷرگٸزەمٸز. بٸزدە ۋنيۆەرسيتەت جانىندا بٸلٸكتٸ مامان اسقار سابدين جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن ەكسترەميزمنٸڭ الدىن الۋ سالاسىنداعى مامانداردى قايتا دايارلاۋ ينستيتۋتى بار. سول اسقارسابديننٸڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن سەمينارلار ۇيىمداستىرامىز. سونىمەن قاتار, ەندٸ بٸز جالپى 4-كۋرستى بٸتٸرٸپ جاتقان قازٸرگٸ تٷلەكتەرٸمٸزگە وسى سەمەستردە دەراديكاليزاتسييا پەندەرٸن ەنگٸزدٸك. سىرتتان دا ماماندار شاقىرىپ, جالپى وسى باعىت بويىنشا مەن بەرٸپ جاتىرمىز. دەمەك, ەندٸ الداعى ۋاقىتتا ارنايى پەندەر ەنگٸزۋ جوسپار بار. 

عىلىمي, تەورييا  جاقتان ماگيسترانت-دوكتورانتتارىمىزعا وسى باعىتتا تاقىرىپتار بەرٸلەدٸ. ولار ەندٸ, مٸنە, الدا قورعايدى. وسى راديكالدى توپتاردىڭ ٷلكەن پروبلەماسىن زەرتتەپ, ماگيسترلىق, دوكتورلىق جۇمىستار جازىپ جاتىر.  بٸرقاتار عىلىمي ورتالىقتار وسىعان  جاۋاپ بەرەتٸن بٸرقاتار وقۋ قۇرالدارىن, ياعني كٶمەكشٸ قۇرالدارىن شىعارايىن دەپ جاتىرمىز. ۋنيۆەرسيتەتتە جالپى وقىتىلسا,   سوعان يكەمٸ بار تٷلەكتەرٸمٸز ارنايى وقىتىلادى.

جوعارىدا اتالعان ينستيتۋتقا كەزٸندە مەن دە جەتەكشٸلٸك ەتكەنمٸن. سول كەزدە بٸرقاتار ٸس-شارالار ٶتكٸزدٸك. مىسالى,  ەر ٶڭٸردە وبلىستاردا استانا, الماتىدان ەكٸ ماماننان, باسقا ٶڭٸرلەردە بٸر-بٸر ماماننان وسى باعىتتا جٷرگەن راديكال توپتارمەن كەزدەسٸپ, پٸكٸرتالاستىرىپ جٷرگەن مامانداردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ەكٸ ايلىق سەميناردى ٷش رەت ۇيىمداستىردىق. بٸرٸنشٸسٸن وسى ۋنيۆەرسيتەت قارجىسىنا, ەكٸنشٸسٸن جەكە قارجىلارعا, ٷشٸنشٸسٸن مەملەكەت قارجىسىنا ۇيىمداستىردىق.  قازاقستانداعى ەڭ مىقتى ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ اكادەميياسىنان, قازۇۋ, ٶنەر اكادەميياسىنان مامانداردى, پروفەسسورلاردى شاقىرىپ, بٸز ٶتە ساپالى جۇمىس ٸستەپ, ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ەكٸ جىلدىق باعدارلاماسىن ەكٸ ايدا وقىتقان كەزدەرٸمٸز بولدى. ولاردان نەتيجە دە كٶرٸنٸس تاپتى. تەورييا وقىتىپ قانا قويماي, بٸز ولاردى پراكتيكاعا جٸبەرٸپ, پراكتيكالىق بٸلٸمدەرٸن شىڭدادىق. قازٸر اسقار سابديننٸڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن بۇل جۇمىس قايتادان قولعا الىنىپ وتىر. اسقار سابدين ٶزٸ قازاقستان وبلىستارىنا عانا ەمەس, وسى تمد ەلدەرٸن ارالاپ لەكتسييالار وقىپ, تەجٸريبە الماسىپ, وقۋ ورنىمىز بەن ەلٸمٸزدٸڭ ابىرويىن اسىرىپ جٷر.

– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت!

سۇحباتتاسقان اقبوتا مۇسابەك