29 مامىر كٷنٸ قر ۇلتتىق مۋزەيٸندە 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸنە وراي «قاسٸرەتتٸ جىلدار تاعىلىمى» اتتى كٶرمە جەنە دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ.
كٶرمەنٸڭ اشىلۋ سالتاناتىندا سٶز العان قر ۇلتتىق مۋزەيٸ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مارال بالتىشەۆ: «ول نەۋبات جىلداردىڭ قازاق تاعدىرىنا تيگٸزگەن ەسەرٸ زور. ساياسي قۋعىننىڭ قۇرباندارى تۋرالى ماعلۇماتتار ەلٸ دە زەرتتەلٸپ, زەردەلەنٸپ جاتقانى انىق. قۇعىن-سٷرگٸنگە ۇشىراعان تۇلعالارىمىزدى ەسكە الىپ, تاريحىمىزدى تانۋ بٸزدٸڭ باستى پارىزىمىز. بٷگٸنگٸ كٶرمە سونىڭ بٸر كٶرٸنٸسٸ بولماق. قازاققا كەلگەن وسىنداي قيىندىقتاردىڭ سالدارىنان حالىق قىرىلىپ, سانى ازايىپ كەتكەنٸ اقيقات» دەپ, پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ ەڭ العاش قابىلداعان زاڭدارىنىڭ بٸرٸ 1993 ج. 14 سەۋٸردەگٸ «جاپپاي ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى» زاڭ ەدٸ. 1997 ج. قر پرەزيدەنتٸ جارلىعىمەن 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸ بولىپ جارييالاندى. بٷگٸندە ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندە اتالعان داتاعا وراي تٷرلٸ شارالار ۇيىمداستىرىلۋدا.
كٶرمەگە قۋعىن-سٷرگٸن قۇربانى بولعان ەۋلەت ٶكٸلدەرٸ – قوجىكوۆ قوجا احمەت, قوجىكوۆ قۇلاحمەت, قوجىكوۆا لاتيپانىڭ سالعان سۋرەتتەرٸ قويىلدى. قوجىقوۆتار ەۋلەتٸنٸڭ جەكە كوللەكتسيياسىنان كٶرسەتٸلەتٸن تۋىندىلار قاتارىندا قاراپايىم اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس-تٸرشٸلٸگٸن كٶرسەتەتٸن كارتينالار دا بار.
قۇلاحمەت قوجىكوۆتىڭ قىزى سەۋلە قوجىقوۆا: «ل. قوجىكوۆا جٷزدەن استام ٶرنەكتٸك تۋىندىلاردىڭ اۆتورى. ونىڭ جۇمىستارى مەسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ, بۋداپەشت, جەنە ۆاشينگتون مۋزەيلەرٸندە ساقتاۋلى. ونىڭ تەربيەلەپ ٶسٸرگەن تٶرت ۇلى دا ٶنەر قايراتكەرلەرٸ. قوجا احمەت قوجىكوۆ ٶتە تالانتتى كەسٸبي گرافيك سۋرەتشٸ, قۇلاحمەت – تەاتر جەنە كينو سۋرەتشٸسٸ, سۇلتان احمەت – ٶنەر قايراتكەرٸ, نۇراحمەت – مٷسٸنشٸ بولعان. بٷگٸنگٸ كٶرمەگە قوجىكوۆتار ەۋلەتٸنٸڭ شىعارمالارى قويىلىپ وتىر. جالپى 80-گە جۋىق تۋىندى ۇسىنىلدى» دەدٸ.
ستاليندٸك قۋعىن-سٷرگٸنگە زەرتتەۋشٸلەر ساياسي رەپرەسسييانى, اشارشىلىقتى, حالىقتار دەپورتاتسيياسىن جاتقىزادى. بۇل وقيعالاردان 4 ميلليونداي قازاقستان ازاماتى زارداپ كٶردٸ. 1920-30-جىلدارداعى اشارشىلىقتان تٷرلٸ دەرەك بويىنشا قازاق حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى قىرىلدى. 20 مىڭنان استام ادام تٷرمەگە قاماۋ, اتۋ سيياقتى قاتال جازاعا كەسٸلدٸ.
كٶرمەنٸڭ اشىلۋ سالتاناتىنان كەيٸن مۋزەيدٸڭ كٸشٸ مەجٸلٸس زالىندا «قاسٸرەتتٸ جىلدار تاعىلىمى» تاقىرىبىندا دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ. شاراعا تاريحشى عالىمدار, مۋزەي سالاسىنىڭ ماماندارى, ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىنىڭ ۇرپاقتارى جەنە استانا قالاسىنداعى جوو-نىڭ ستۋدەنتتەرٸ قاتىستى.
