فوتو: قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ
استانادا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ەلٸبەك قۋانتىروۆ, «اتامەكەن» ۇكپ تٶرالقا تٶراعاسى رايىمبەك باتالوۆ, مەملەكەتتٸك ورگاندار جەنە بيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ققس مٶلشەرلەمەسٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ تالقىلاندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اتامەكەن ۇكپ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
2025 جىلى جاڭا سالىق كودەكسٸ كٷشٸنە ەنگەن كەزدە قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ مٶلشەرٸن كٶتەرۋ كٶزدەلگەن. كەسٸپكەرلەر قازٸردەن باستاپ الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرٸپ وتىر. مينيسترلٸك ٶكٸلدەرٸ ەكونوميكانىڭ تٷرلٸ سالالارىنداعى كەسٸپكەرلەردٸ تىڭداپ, مٶلشەرلەمەنٸ كٶتەرۋگە قاتىستى تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ.
«بٸزگە مٶلشەرلەمەنٸ كٶتەرۋگە تٷرتكٸ بولعان دەيەكتەر مەن اناليتيكا كٶبٸرەك كەرەك. قازٸر اناليتيكا ازدىق ەتەدٸ. ساراپتاما ققس نە ٷشٸن كٶتەرٸلٸپ جاتقانىن تٷسٸنۋ ٷشٸن كەرەك. الدىن الا ەسەپتەۋٸمٸز بويىنشا ققس مٶلشەرلەمەسٸن كٶتەرۋ ينفلياتسيياعا ەكەلٸپ قانا قويماي, ناقتى مەندە جٸٶ ٶسۋ قارقىنىنىڭ جىلىنا 1%-عا تٶمەندەۋٸنە ەكەلەدٸ. بۇل جايت مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا كٶلەمٸن ەكٸ ەسە ۇلعايتۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ورىنداۋعا قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. بٸزگە كٶبٸرەك دەيەك كەرەك. ونىڭ ٷستٸنە كەسٸپكەرلەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ ققس مٶلشەرلەمەسٸن كٶتەرۋگە قارسى», – دەدٸ «اتامەكەن» ۇكپ باسشىسى رايىمبەك باتالوۆ تالقىلاۋ بارىسىندا.
كەسٸپكەر, ۋچەت. kz نەگٸزٸن قالاۋشى ماكسيم بارىشەۆ كٶرشٸ ەلدەردٸڭ سالىق سالۋ جٷيەسٸن مىسالعا كەلتٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ٶزبەكستاندا ققس مٶلشەرلەمەسٸ 12%, قىتايدا – 13%, قىرعىزستاندا – 12%, وڭتٷستٸك كورەيادا 10%, باە جەنە كانادادا 5%-دى قۇرايدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترٸ ازامات امرين جاڭا سالىق كودەكسٸنە ۇسىنىستار ەزٸرلەۋ كەزٸندە ققس مٶلشەرلەمەسٸن بەلگٸلەۋدٸڭ بٸرنەشە نۇسقاسى, ونىڭ ٸشٸندە ونى سارالاۋ قاراستىرىلعانىن اتاپ ٶتتٸ. الايدا ولاردىڭ بارلىعى فيسكالدىق فۋنكتسيياعا – مەملەكەتتٸڭ قارجى رەسۋرستارىن قالىپتاستىرۋعا جاۋاپ بەرمەدٸ.
«بٸرٸنشٸ كەزەكتە فيسكالدى فۋنكتسييا – نىسانالى ترانسفەرتتٸڭ ورنىنا قوسىمشا 2,4 ترلن تەڭگە. ونى بٸز قازٸر جىل سايىن 2 ترلن تەڭگە كٶلەمٸندە ۇلتتىق قوردان الىپ وتىرمىز. ەندٸ قوردان المايتىن بولامىز. مەملەكەتتٸڭ شىعىن ارتىپ كەلەدٸ. جىل سايىن بٸز بيۋدجەت سەكتورىنا 3,5 ترلن تەڭگەگە جۋىق قاراجات جۇمسايمىز. اتاپ ايتقاندا بجك, قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى باعدارلامالارى, اۋىل شارۋاشىلىعى. ەكٸنشٸ مەسەلە, ققس كەسٸپكەرلەردٸڭ سالىعى ەمەس. بۇل سٸزدەرگە سالىناتىن سالىق جٷكتەمەسٸ ەمەس. بۇل جاناما سالىق, سالىق جٷكتەمەسٸ كوەففيتسيەنتٸندە ول جوق. بيزنەستٸ مٷلدە تيٸسٸپ جاتقانىمىز جوق, بۇل تۇتىنۋشى جٷكتەمەسٸ», – دەدٸ ازامات امرين.
سپيكەر بۇل ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنٸڭ پوزيتسيياسى ەكەنٸن, ونى ٷكٸمەت پوزيتسيياسى دەپ قابىلداۋ ەلٸ ەرتە ەكەنٸن ايتتى.
ۆيتسە-مينيستردٸڭ جاۋابى كەسٸپكەرلەردٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىقپادى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸز بيزنەس وداعى باسقارماسىنىڭ تٶراعاسى بەرٸك زايىروۆ ققس مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ ٶسۋٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتە كەسٸبٸن ادال جٷرگٸزەتٸن بيزنەسكە ەسەر ەتەدٸ دەپ سانايدى.
«كەسٸپكەرلەر قۇجاتى بار تاۋاردى تاپپاي جٷر, ەلگە قۇنى تٶمەن نەمەسە كونتراباندا ارقىلى كٶپ تاۋار كەلەدٸ. ياعني بٸزدە قازٸر ققس-تٸ قايدان الۋعا بولاتىن رەزەرۆ بار. ەگەر وسى تاۋارلاردىڭ بەرٸن اشىق اينالىمعا شىعاراتىن بولساق, بيۋدجەت تولىقتىرىلاتىن بولادى. كەسٸبٸن ادال جٷرگٸزەتٸن بيزنەستٸ جٷكتەمەي, زاڭسىز اينالىمداردان باستاۋ كەرەك دەپ ويلايمىن», – دەدٸ بەرٸك زايىروۆ.
ال قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعى باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەرقانات مۇقانوۆ ماشينا جاساۋ سالاسى ٷشٸن ققس مٶلشەرلەمەسٸن كٶتەرۋ اسا اۋىر ەكەنٸن ايتتى.
«بٸرٸنشٸدەن, بٸز يمپورتقا تەۋەلدٸمٸز. يە, بۇل - جاناما سالىق, بيزنەس سالىعى ەمەس. بٸراق سالىق ارقىلى بيزنەستەن اينالىم قاراجاتى الىنادى. ٶكٸنٸشكە قاراي, قازٸرگٸ كەزدە ماشينا جاساۋ سالاسى ماتەريالدارعا, كومپونەنتتەرگە شامامەن 50-60% جۇمسايدى. بٸز ولاردىڭ بەرٸن يمپورتتايمىز. بٸردەن ققس تٶلەيمٸز. ەكٸنشٸدەن, بۇل ەڭبەك ۇجىمدارى. زاۋىتتاردا ققس ەسەبٸن جٷرگٸزبەيتٸن كٶپتەگەن ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. سوندىقتان بۇل ٶسٸم ٶتە ماڭىزدى», – دەدٸ سپيكەر.
جيىندا رايىمبەك باتالوۆ ققس-تى ۇلعايتۋ مەسەلەسٸنە تەرەڭ تالداۋ, ونىڭ ٸشٸندە سالالار بٶلٸنٸسٸندە مۇقييات قاراۋ كەرەگٸن ايتتى. ەلٸبەك قۋاندىقوۆ بيزنەستٸڭ دەلەلدەرٸن نازارعا الاتىنىن اتاپ ٶتٸپ, ۇلتتىق پالاتامەن بٸرلەسٸپ جاڭا سالىق كودەكسٸن ەزٸرلەۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبى شەڭبەرٸندە تيٸستٸ تالداۋ جٷرگٸزۋگە دايىن ەكەنٸن حابارلادى.
ەسكە سالساق, جاڭا سالىق كودەكسٸنٸڭ جوباسىن ەزٸرلەۋ شەڭبەرٸندە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ ققس مٶلشەرلەمەسٸن 12%-دان 16%-عا دەيٸن كٶتەرۋدٸ ۇسىندى.
مينيسترلٸكتٸڭ ساراپشىلارى ۇسىنىلىپ وتىرعان مٶلشەرلەمەنٸڭ ۇلعايۋى بيۋدجەتكە قوسىمشا تٷسٸمدەر ەكەلەدٸ, سونداي-اق كٶرشٸ ەلدەردەن ەكەلٸنەتٸن تاۋارلارمەن سالىستىرعاندا وتاندىق تاۋارلاردىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرادى دەپ سانايدى. بۇل مٶلشەرلەمە 2025 جىلدان باستاپ قولدانىلادى دەپ كٷتٸلٸپ وتىر.
