تٷركٸستاندا شەتەلدٸك وتانداستارىمىزدىڭ قاتىسۋىمەن «قاسيەتتٸ قازاقستان: تۋعان جەرگە تاعزىم» اتتى ەلٸمٸزدەگٸ كيەلٸ جەرلەرٸنە تاريحي-تانىمدىق ەكسكۋرسييالار سەريياسى باستالدى. شارا «وتانداستار» قورى» كەاق, قر قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ مەن دٷنيەجٷزٸ قازاقتار قاۋىمداستىعىنىڭ بٸرلەسٸپ ۇيىمداستىرۋىمەن, شىمكەنت قالاسى مەن تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمشٸلٸكتەرٸنٸڭ قولداۋىمەن ٸسكە استى.
جوبا اياسىنداعى العاشقى تاريحي-تانىمدىق ەكسكۋرسييا تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ استاناسى تٷركٸستان قالاسىندا ٶتٸ. شاراعا 15 شاقتى الىس-جاقىن شەتەلدەردەن كەلگەن (اۆسترييا, انگلييا, فرانتسييا, شۆەتسييا, يران, قىتاي, تٷركييا, مونعولييا, تەجٸكستان, رەسەي, بەلورۋس, ۋكراينا, ٶزبەكستان, قىرعىزستان) 30-عا جۋىق وتانداسىمىز قاتىستى. ولارعا قوجا احمەت ياسساۋي, ارىستان باب كەسەنەلەرٸ مەن ٶڭٸردٸڭ باسقا دا كٶرٸكتٸ جەرلەرٸ تانىستىرىلدى.
«قاسيەتتٸ قازاقستان: تۋعان جەرگە تاعزىم» جوباسى اياسىندا ق.ا.ياسساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تٷرٸك ۋنيۆەرسيتەتٸندە «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸ» تاقىرىبىندا دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ.
«وتانداستار قورى» كەاق پرەزيدەنتٸ نۇرتاي ەبٸقاەۆ اتاجۇرتقا جينالعان قانداس باۋىرلارعا سەلەم بەرٸپ, ولارمەن ٶتكەن كەزدەسۋٸ ٷشٸن العىسىن بٸلدٸردٸ. قور باسشىسى باس قوسۋ ورنى رەتٸندە تٷركٸستان قالاسىن تاڭداۋدا ەرەك مەن بارىنا دا توقتالىپ ٶتتٸ.
«تۋعان جەرگە تاعزىم» ٸس-شاراسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸمەن بەكٸتٸلگەن شەتەلدەگٸ قازاقتاردى قولداۋ جٶنٸندەگٸ 2018 – 2022 جىلدارعا ارنالعان ٸس-شارالار جوسپارىنا سەيكەس جٷزەگە اسىرىلۋدا. ياعني, بٸز تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا الىستاعى اعايىندى قولداۋدى ەشقاشان ەستەن شىعارعان ەمەسپٸز. وسىعان دەلەل رەتٸندە ٶزدەرٸڭٸز بٷگٸن حالقىمىزدىڭ رۋحاني مۇراسىنىڭ سارقىلماس قازىناسى – تٷركٸستاندى ارالادىڭىزدار, ارىستانباب جەنە قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەلەرٸنە زييارات جاسادىڭىزدار. وسىنىڭ بارلىعى مەملەكەت باسشىلىعىنىڭ, وبلىس ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ تٸكەلەي قولداۋىمەن جٷزەگە اسىرىلۋدا. قازٸرگٸ كەزدە, شەتەلدەن 1 ميلليونعا جۋىق قازاقتى ەلگە كٶشٸرٸپ الىپ, قولدان كەلەر بارلىق كٶمەگٸمٸزدٸ جاسادىق. بٷگٸندە سول باۋىرلارىمىز قازاقستاننىڭ ازاماتى اتانىپ, ەل دامۋىنا ٶز ٷلەستەرٸن قوسۋدا. سونىمەن قاتار, بٷگٸنگٸ تاڭدا 5 ميلليوننان استام قانداسىمىز شەت مەملەكەتتەردە تۇرىپ جاتىر» - دەدٸ «وتانداستار» قورى» كەاق پرەزيدەنتٸ نۇرتاي ەبٸقاەۆ.
نۇرتاي ەبٸقاەۆ شەتەلدٸك قانداستاردى قولداۋعا باعىتتالعان «وتانداستار قورىنىڭ» ماقسات-مٸندەتتەرٸمەن, الداعى ۋاقىتقا جوسپارىمەن تانىستىردى. سونداي-اق, تاريحى تەرەڭدە جاتقان كيەلٸ مەكەندە ۇيىمداستىرىلعان «قاسيەتتٸ قازاقستان: تۋعان جەرگە تاعزىم» شاراسىنا قولداۋ كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆقا العىسىن بٸلدٸردٸ. ٶز كەزەگٸندە, وبلىس ەكٸمٸ وتانداستاردى ٶڭٸرگە شاقىرىپ, تٷركٸستاندا ورىن الىپ جاتقان ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر تۋراسىندا سٶز قوزعادى.
«ەلباسىمىز بيىلعى جىلدىڭ 19-شى ماۋسىمىندا تٷركٸستان وبلىسى جايىندا جارلىعىن جارييالادى. رەسمي ساپارمەن كەلٸپ كەتٸپ, بٸزدەگٸ ياسساۋي كەسەنەسٸن, تٷركٸستان قالاسى عيماراتتارىن ەرٸ قاراي دامىتۋ جايلى ٷلكەن مٸندەتتەر جٷكتەدٸ: كەسەنەنٸڭ اينالاسىندا امفيتەاتر, سۋ بۇرقاقتارى, مەدەني دەمالىس ورىندارى, «ۆيزيت» ورتالىعى, كٷلتٶبە قالاشىعى, اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي سالىنادى. سونداي-اق, قورىقتىڭ اينالاسىندا «قازاق حاندارى مەن بيلەرٸ» ورتالىعى, شىعىس مونشاسى, «ۇلى دالا ەلٸ» ورتالىعى, تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ ورتالىعى, «قوجا احمەت ياسساۋي» ورتالىعى, «استانا» ساياباعى, بەينەلەۋ ٶنەرٸ مۇراجايلارى سالىناتىن بولادى. سوندىقتان دا, قۇرمەتتٸ باۋىرلار ەلباسىمىزدىڭ تٷركٸستاندى تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ رۋحاني-مەدەني ورتالىعىنا اينالدىرۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىن ورىنداۋدا ناقتى جۇمىستار اتقارىپ كەلەمٸز» - دەدٸ تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ.
دقق تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ 2017 جىلعى دٷنيەجٷزٸ قازاقتار قاۋىمداستىعى V قۇرىلتايىندا ەلباسى تاپسىرعان 7 تاپسىرمانىڭ ورىندالۋى تۇرعىسىندا ەسەپ بەردٸ. تٸكەلەي پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن «وتانداستار قورى» قۇرىلىپ, بٷگٸندە ٶز جۇمىسىن جٷرگٸزٸپ جاتقاندىعى جەنە شەتەلدٸك قانداستارىمىزعا باسپانا مەن جۇمىس مەسەلەسٸن قامتاماسىز ەتەتٸن ارنايى باعدارلاما دايارلانىپ جاتقاندىعى تۋرالى ايتىپ ٶتتٸ.
«بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز – بالالار انا تٸلٸن, قازاقتىڭ دەستٷرٸن ۇمىتپاۋى. سونىڭ تٶڭٸرەگٸندە بٸراز شارا قولدانىپ جاتىرمىز. جىل سايىن «بالدەۋرەن» دەمالىس ورنىنا شەتەدٸك وتانداستارىمىزدىڭ بالالارىن شاقىرتىپ, ەلدەگٸ بالالارمەن ارالاستىرامىز. ولاردىڭ ەكٸ اپتادان كەيٸن قوشتاسقانىن كٶرسەڭٸزدەر: بٸر-بٸرٸنە باۋىر باسىپ, ەندٸ قاشان كٶرٸسەمٸز دەگەن شەرمەن, كٶزدٸڭ جاسىن تامىزىپ تارقاسادى. وسى باعدارلامانى بٸز ەرٸ قاراي جالعاستىرامىز. ودان بٶلەك وسى «وتانداستار قورىنىڭ» ەسەبٸمەنەن تاعى بٸر ٷلكەن تٸرلٸك جاسايمىز. قازاقستاندا نازارباەۆ زيياتكەرلٸك مەكتەپتەرٸ بار. سولاردىڭ نەگٸزٸندە الداعى جازدا ەر ەلدەگٸ جاقسى وقيتىن دارىندى قازاق بالالارىن شاقىرساق پا دەيمٸز. سٶيتٸپ, ولاردى ەل ازاماتتارىنىڭ قاتارىنا قوسساق» - دەدٸ دٷنيەجٷزٸ قازاقتار قاۋىمداستىعى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ.
سونىمەن قاتار, دٶڭگەلەك ٷستەلگە ق.ا.ياسساۋي اتىنداعى حقتۋ پرەزيدەنتٸ بولاتبەك ابدراسيلوۆ, قر ۇلتتىق مۇراجايىنىڭ «قاسيەتتٸ قازاقستان» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى باتىرحان جۇماباەۆ جەنە مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋ قورىنىڭ ديرەكتورى ازات شەۋەەۆ سىندى بەلگٸلٸ ساراپشىلار قاتىسىپ, «قاسيەتتٸ قازاقستان», «مەملەكەتتٸ تٸلدٸ دامىتۋ», «قازاقتىڭ سالت-دەستٷرلەرٸ» تاقىرىپتارىندا باياندامالار وقىدى.
شارا بارىسىندا شەتەلدٸك وتانداستارىمىز «قاسيەتتٸ قازاقستان: تۋعان جەرگە تاعزىم» ارنايى جوباسىنا قاتىسۋ مٷمكٸندٸگٸ ٷشٸن العىسىن بٸلدٸرٸپ, ٶزدەرٸن تولعاندىراتىن بٸرقاتار مەسەلەلەرٸ مەن ۇسىنىستارىن دا ايتىپ ٶتتٸ. مەسەلەن, فرانتسيياداعى مۇستافا شوقاي فرانتسۋز-قازاق دوستىق قوعامىنىڭ باسشىسى ياشار دينچ مىرزا ناۋرىز مەيرامىن ەر جىلى ەر ەلدە ٶتكٸزۋگە ۇسىنىس بٸلدٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, بٸرلەسٸپ ٶتكٸزگەن ۇلتتىق مەيرامنىڭ شەتەلدەگٸ قازاقتار ٷشٸن سالت-دەستٷرٸ مەن مەدەنيەتٸن ساقتاۋىندا ماڭىزى زور بولماق. سونىمەن قاتار, فرانتسييالىق وتانداسىمىز تٸل مەسەلەسٸنٸڭ دە ٶتە ٶزەكتٸ ەكەنٸن جەتكٸزٸپ, شەتەلدەگٸ ۇستازدار قاتارىن كٶبەيتۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
تٸل مەسەلەسٸنە قاتىستى الاڭداۋشىلىقتى تەجٸكستان ەلٸندەگٸ قازاق دياسپوراسىنىڭ ٶكٸلٸ زەۋرە سامينوۆا دا بٸلدٸردٸ. سونىمەن بٸرگە, تەجٸكستاندىق وتانداسىمىز قازاق تٸلٸندە شىعاتىن وقۋلىق-كٸتاپتاردىڭ باسىلىمدىق نۇسقالارىنا قول جەتكٸزسەك دەگەن نيەتٸن ايتتى. بۇعان باستى سەبەپ – تەجٸكستاننىڭ اۋىلدىق جەرلەرٸندە جارىقتىڭ تەۋلٸگٸنە 2 ساعات بەرٸلەتٸندٸگٸنەن ەلەكتروندى وقۋلىقتاردى تۇتىنۋدىڭ مٷمكٸن ەمەستٸگٸ ەكەن.
موڭعولييا-قازاقستان دوستىق جەنە ىنتىماقتاستىق وداعىنىڭ تٶراعاسى اعىپارۇلى بەكەي مىرزا شەتەلدٸك قازاقتاردىڭ باستى مەسەلەسٸ ۇلتتىق-رۋحاني قۇندىلىقتاردى ساقتاۋعا ساياتىنىن ايتتى. وسى رەتتە دٷنيە جٷزٸندە تارىداي شاشىلعان قازاقتاردىڭ مەسەلەلەرٸ مەن مۇقتاجدارىن عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەۋدٸ ۇسىندى.
«وتانداستار قورى» كەاق پرەزيدەنتٸ نۇرتاي ەبٸقاەۆ ۇسىنىستاردىڭ تولىق تىڭدالعانىن, ولاردىڭ مەسەلەلەردٸ شەشۋ بارىسىندا ەسكەرٸلەتٸندٸگٸن جەتكٸزدٸ.
«وتانداستار» قورى», قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ جەنە دٷنيەجٷزٸ قازاقتار قاۋىمداستىعى «قاسيەتتٸ قازاقستان: تۋعان جەرگە تاعزىم» تاريحي-تانىمدىق ەكسكۋرسييالارىن الداعى بەس جىل ٸشٸندە ەلٸمٸزدٸڭ ٶزگە دە ٶڭٸرلەرٸندە جٷيەلٸ تٷردە ٶتكٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. كەلەسٸ رەتتە جوبا اقتاۋ, پاۆلودار, الماتى جەنە ت.ب. قالالاردى قامتيتىن بولادى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كيەلٸ جەرلەردٸ جاقىننان تانىپ, جٸتٸ زەرتتەۋ ارقىلى شەتەلدٸك قانداستار تاريحي وتانىنىڭ ٶتكەنٸنە ٷڭٸلٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ مەدەنيەتٸنە, ٶنەرٸنە جەنە حالىقتىق دەستٷرلەرٸنە جاقىنداي تٷسەدٸ.
«تۋعان جەرگە تاعزىم» تاريحي-تانىمدىق ەكسكۋرسييالار جوباسى «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا ٶتكٸزٸلٸپ وتىر. جوبا باعدارلاماسىنا «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەر گەوگرافيياسى» كٶپفۋنكتسيونالدى ۆيرتۋالدى كارتاسى نىساندارىمەن تانىسۋ كٸرەدٸ. اتالمىش يدەيا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا تيەسٸلٸ. ەلباسى ٶزٸنٸڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا بۇل باستامانى باسىمدىق مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە بەلگٸلەگەن بولاتىن. قازٸر قازاقستاننىڭ تاريحي جەرلەرٸ تٸزٸمٸنە 185 جالپىۇلتتىق جەنە 500 ٶڭٸرلٸك دەڭگەيدەگٸ نىساندار ەنگٸزٸلگەن.
.jpeg)