قازاقستاندا «قاراتاۋ-2017» جەدەل-ستراتەگييالىق وقۋ-جاتتىعۋى سەتتٸ اياقتالدى. قىركٷيەكتٸڭ 12-سٸ مەن 21-ٸ ارالىعىندا ٶتكٸزٸلگەن بۇل وقۋ-جاتتىعۋدىڭ بارىسىنا شولۋ جاساعاندى جٶن سانادىق.
جاۋىنگەرلٸك ەزٸرلٸككە كەلتٸرٸلدٸ
قىركٷيەكتٸڭ 12-سٸ كٷنٸ قر قارۋلى كٷشتەرٸندە «قاراتاۋ – 2017» جەدەل-ستراتەگييالىق وقۋ-جاتتىعۋى باستالدى. قر قورعانىس مينيسترٸ گەنەرال-پولكوۆنيك سەكەن جاسۇزاقوۆتىڭ بۇيرىعى بويىنشا قارۋلى كٷشتەر مەن ەسكەر تەكتەرٸ بارلىق تٷرلەرٸنٸڭ قۇرامالارى مەن بٶلٸمدەرٸ جاۋىنگەرلٸك ەزٸرلٸكتٸڭ جوعارى دەرەجەسٸنە كەلتٸرٸلدٸ.
اتالمىش ٸس-شارانىڭ ماقساتى ەسكەرلەردٸڭ جاۋىنگەرلٸك ەزٸرلٸگٸن جەنە بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە ارنالۋى بويىنشا ولاردىڭ تاپسىرمالاردى ورىنداۋ قابٸلەتتٸلٸگٸن تەكسەرۋ بولىپ تابىلادى. «قاراتاۋ – 2017» جەدەل-ستراتەگييالىق وقۋ-جاتتىعۋىنا شىعىس, وڭتٷستٸك-شىعىس, وڭتٷستٸك جەنە باتىس ٶڭٸرلەرٸندە ورنالاسقا قۇرامالار مەن بٶلٸمدەر تارتىلدى. وقۋ-جاتتىعۋعا بارلىعى 10 مىڭعا جۋىق ەسكەري قىزمەتشٸ, 1500-دەن اسا بٸرلٸك جاۋىنگەرلٸك تەحنيكا, 40-تان اسا ۇشاق پەن تٸكۇشاق, سونداي-اق ەسكەري-تەڭٸز كٷشتەرٸنٸڭ كورابلدەرٸ قاتىستى.
جاۋىنگەرلٸك ەزٸرلٸككە كەلتٸرٸلگەننەن كەيٸن ەسكەري باسقارۋ ورگاندارى وقۋ-جاۋىنگەرلٸك تاپسىرمالارىن الىپ, بەلگٸلەنگەن اۋداندارعا بٶلٸمشەلەردٸ جەدەل الماستىرۋعا كٸرٸستٸ. بۇل رەتتە ەسكەرلەرگە بەيتانىس جەردە ەرەكەت ەتۋگە تۋرا كەلدٸ.
وقۋ-جاتتىعۋدىڭ تٷپكٸ ويى بويىنشا كٷردەلٸ جەدەل-تاكتيكالىق جاعداي قاراستىرىلعان. ول ارقىلى قولباسشىلارعا اناعۇرلىم ماقساتقا سەيكەس شەشٸم قابىلداۋ, ال بٶلٸمدەر مەن بٶلٸمشەلەرگە ۇرىس الاڭىندا شارتتى قارسىلاسقا شەبەر تۇرعىدا تٶتەپ بەرۋ قاجەت بولادى. قورعانىس مينيسترٸنٸڭ بۇيرىعىنا سەيكەس «قاراتاۋ – 2017» وقۋ-جاتتىعۋىنا جەتەكشٸلٸك ەتۋ قورعانىس مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى – قر قك باس شتابىنىڭ باستىعى گەنەرال-لەيتەنانت مۇرات مايكەەۆكە تاپسىرىلدى.
«اتالمىش وقۋ-جاتتىعۋدىڭ ەرەكشەلٸگٸ 4 باعىتتا ەسكەرلەردٸڭ ٸرٸ توپتاماسىن بٸر ۋاقىتتا باسقارۋ, قارۋلى كٷشتەر, ەسكەر تەكتەرٸ, جاۋىنگەرلٸك جەنە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ بٶلٸمدەرٸ بارلىق تٷرلەرٸنٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىل جاساۋى, سونداي-اق ەسكەري بارلاۋ كٷشتەرٸ مەن قۇرالدارىنىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن تەكسەرۋ بولىپ تابىلادى», - دەدٸ وقۋ-جاتتىعۋ جەتەكشٸسٸ گەنەرال-لەيتەنانت مۇرات مايكەەۆ.
بەيتانىس جەردە ەرەكەت ەتتٸ
قازاقستان اۋماعىنداعى «قاراتاۋ – 2017» جەدەل-ستراتەگييالىق وقۋ-جاتتىعۋىنىڭ جالعاسىپ جاتقان كەزەڭٸندە ەسكەرلەر شارتتى داعدارىس اۋداندارىنا جىلجۋعا كٸرٸستٸ. وقۋ-جاتتىعۋ بارىسىندا ەرتٷرلٸ باعىتتاردان زاڭسىز قارۋلى قۇرالىمداردىڭ ەلٸمٸزدٸڭ اۋماعىنا ەنۋ ستسەناريٸ ويناتىلدى.
الماتى مەن جامبىل وبلىسىنىڭ ەكٸ جەتۋگە جولى قيىن اۋداندارىندا شارتتى قارسىلاس ٶڭٸر مەن ەلدە جاعدايدى ەرٸ قاراي تۇراقسىزداندىرۋ ماقساتىندا بەكٸنٸپ الدى. دابىل بويىنشا ەسكەرلەر كٶتەرٸلگەننەن كەيٸن بٸرنەشە ساعات ٶتكەن سوڭ داعدارىس اۋداندارىنا ٸرگەلەس ورنالاسقان اۋماققا ارمييالىق اۆياتسييانى قولدانا وتىرىپ, قارسىلاس تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ جيناقتاپ, بٸرٸكتٸرەتٸن, سونداي-اق نەگٸزگٸ كٷشتەردٸڭ شىعارىلۋى مەن ٶرٸستەتەلۋٸن قامتاماسىز ەتەتٸن بارلاۋ بٶلٸمشەلەرٸ تٷسٸرٸلدٸ. قارۋلى كٷشتەردٸڭ قۇرامالارى مەن بٶلٸمدەرٸ قارۋلى شيەلەنٸستٸ وقشاۋلاۋ جٶنٸندە تاپسىرما الىپ, ۇدايى ورنالاسۋ پۋنكتتەرٸنەن داعدارىس اۋداندارىنا بٸرنەشە جٷزدەگەن شاقىرىمعا مارش جاسادى.
««وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعىنىڭ ەسكەرلەرٸ جول مەن تەمٸرجول قاتىناستارىنىڭ جەلٸسٸن پايدالانا وتىرىپ, قۇرامداستىرىلعان تەسٸلمەن اۋىسىپ وتىرادى. دەسانتتىق-شابۋىلداۋ بٶلٸمدەرٸ مەن بٶلٸمشەلەرٸ داعدارىس اۋداندارىنا جاۋىنگەرلٸك تەحنيكادا اتتانادى. قوزعالۋ باعدارلارى قولباسشىلاردىڭ شەشٸمٸمەن ايقىندالعان جەنە مارش بارىسىندا جاسىرىنۋشىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتەدٸ», - دەدٸ وقۋ-جاتتىعۋ بارىسىندا باس شتابى باستىعىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى گەنەرال-مايور رۋسلان شپەكباەۆ.
ەۋە دەسانتى تٷسٸرٸلدٸ
داعدارىس اۋداندارىنا ٸرگەلەس ورنالاسقان اۋماقتا ەسكەرلەردٸڭ ٸس-قيمىلدارىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بٸر ۋاقىتتا 200-دەن اسا ادامدى قۇرايتىن تاكتيكالىق ەۋە دەسانتى تٷسٸرٸلدٸ. سەتتٸ تٷسٸرۋدەن كەيٸن دەسانتتىق-شابۋىلداۋ باتالونى بيٸك جەرگە ورنالاسىپ, ەرٸ قاراي موتواتقىش جەنە تانكتٸ بٶلٸمشەلەردٸڭ ٶرٸستەتٸلۋٸ ٷشٸن جەردٸڭ باقىلاۋىن جٷزەگە اسىردى. وقۋ-جاتتىعۋعا اۆياتسييا بەلسەندٸ تٷردە تارتىلعانىن ايتا كەتۋ قاجەت. بٸرٸنشٸ كەزەڭدە س-295 ەسكەري-كٶلٸك اۆياتسيياسىنىڭ ۇشاقتارى جەكە قۇرامدى جەدەل الماستىرۋدى ورىندادى.
«بٷگٸنگٸ باسقارۋ پۋنكتتەرٸ بارلىق قاجەتتٸ بايلانىس تٷرلەرٸمەن جابدىقتالعان, بٷركەمەلەۋ مەن قورعالۋدىڭ جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيٸنە يە. بۇل ۇزاق ۋاقىت بويى اۆتونومدىق جۇمىستى جٷرگٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وقۋ-جاتتىعۋ بارىسىندا قولباسشىلار مەن كومانديرلەردٸڭ قالىپتاسقان جاعدايدى جىلدام باعالاپ, اناعۇرلىم ماقساتقا ساي شەشٸم قابىلداۋ شەبەرلٸكتەرٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. شەشٸم قابىلداۋ كەزٸندەگٸ جەدەلدٸلٸك باعىنىستى ەسكەرلەرگە جاۋىنگەرلٸك ٸس-قيمىلدارعا ٸس جٷزٸندەگٸ دايىندىقتى, ال شەشٸم قابىلداۋدىڭ ماقساتقا سەيكەستٸگٸنەن تٷپكٸ نەتيجەدە وپەراتسييانىڭ سەتتٸ ٶتۋٸ بايلانىستى», - دەپ باس شتابى باستىعىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى گەنەرال-مايور رۋسلان شپەكباەۆ تٷسٸنٸكتەمە جاسادى.
تولىق بارلاۋدى جٷرگٸزدٸ
«قاراتاۋ-2017» وقۋ-جاتتىعۋى بارىسىندا بارلاۋ بٶلٸمشەلەرٸنٸڭ كٷشتەرٸ مەن قۇرالدارى شارتتى قارسىلاس ورنالاسقان اۋدانداردى تولىق بارلاۋدى جٷرگٸزدٸ. بٶلٸمشەلەر شارتتى قارسىلاس ورنالاسقان اۋدانداردى وقشاۋلاۋ ٷشٸن بەكٸنٸستەرگە تۇراقتادى. نەگٸزگٸ كٷشتەردٸڭ بەلسەندٸ ٸس-قيمىلدارى الدىندا ارنايى وپەراتسييالاردىڭ بٶلٸمشەلەرٸ زاڭسىز قارۋلى قۇرالىمداردىڭ اناعۇرلىم ماڭىزدى وبەكتٸلەرٸن بارلاۋ مەن جويۋدى ۇيىمداستىردى.
اۆياتسييانى باعىتتاۋ توبى 6000 مەتردەن پاراشيۋتتٸك تەسٸلمەن دەسانتتادى. مۇنداي بيٸكتٸك قوندىرۋ كەزٸندە بايقالماۋعا مٷمكٸدٸك بەردٸ. ال, ارنايى وتتەگٸ جابدىعى مەن ەكيپيروۆكا ەسكەري قىزمەتشٸلەرگە دەم الۋدى جەنە ٷلكەن بيٸكتٸكتەردە تٶمەن تەمپەراتۋرا مەن جەلدەن قورعانۋدى قامتاماسىز ەتتٸ.
جاڭا ٷلگٸدەگٸ «Skylark» ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى تٷنگٸ جاعدايلاردا نىسانالاردى ايقىندادى. ٶز كەزەگٸندە, «Wing Loong» بارلاۋ سوققى جاسايتىن ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى ٶزدٸگٸنەن باقىلاۋدى جٷرگٸزدٸ جەنە شىنايى ۋاقىت رەجٸمٸندە انىقتالعان قارسىلاستى زىمىراندارمەن جويدى.
«بٷگٸندە ارنايى وپەراتسييالار كٷشتەرٸ جوعارى دەلدٸكتە بارلاۋدى جٷرگٸزۋگە جەنە قارسىلاستى جويۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن زاماناۋي قارۋ-جاراقپەن جاراقتاندىرىلعان. جاڭا جوعارى تەحنولوگييالىق قۇرالدار ەسكەري قىزمەتشٸلەردٸڭ بايلانىسسىز جاۋىنگەرلٸك ٸس-قيمىلداردى جٷرگٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ, جەكە قۇرامدى ساقتاپ قالۋعا, سونداي-اق قىسقا مەرزٸمدە جاۋىنگەرلٸك تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, - دەيدٸ 36814 ەسكەري بٶلٸمٸنٸڭ كومانديرٸ پولكوۆنيك بولات جوراباەۆ.
ەسكەرلەر قولباسشىلارى قابىلداعان شەشٸمدەرگە سەيكەس شارتتى داعدارىس اۋداندارىنا موتواتقىش, تانكتٸ, دەسانتتىق-شابۋىلداۋ جەنە ارتيللەرييالىق بٶلٸمشەلەردٸڭ نەگٸزگٸ كٷشتەرٸ كەلگەنٸن ايتا كەتۋ قاجەت.
تەڭٸزشٸلەر كەمەنٸ «بوساتتى»
«قاراتاۋ – 2017» وقۋ-جاتتىعۋى شەڭبەرٸندە كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا ەسكەري تەڭٸزشٸلەر دە كورابلدٸڭ ديۆەرسيياعا قارسى قورعانىسى مەسەلەلەرٸن پىسىقتادى.
«قاراتاۋ – 2017» وقۋ-جاتتىعۋىنا سەيكەس زاڭسىز قارۋلى قۇرالىمدار ٶكٸلدەرٸنٸڭ كورابلدٸ باسىپ الۋ ەپيزودى ويناتىلدى. ەسكەري-تەڭٸز كٷشتەرٸنٸڭ جاۋىنگەرلٸك جٷزۋشٸلەرٸنەن قۇرالعان بٶلٸمشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەلەۋەتتٸ ۆەدومستۆولارىنىڭ ارنايى ماقساتتاعى بٶلٸمشەلەرٸمەن ٶزارا ٸس-قيمىل جاساۋدا باسىپ الىنعان كەمەنٸ بوساتۋ جەنە شارتتى لاڭكەستەردٸ جويۋ جٶنٸندە وپەراتسييا ٶتكٸزدٸ.
ەسكەري-تەڭٸز كٷشتەرٸنٸڭ باس قولباسشىسى ۆيتسە-ادميرال جانداربەك جانزاقوۆ «زاماناۋي سوعىس پەن قارۋلى جانجال تەجٸريبەسٸ بٸزدەن جاۋىنگەرلٸك وقۋدى تەڭٸزگە شىعۋ مەن جاۋىنگەرلٸك وق اتۋلاردىڭ دەستٷرلٸ ٷلگٸلەرٸندە عانا قاجەت ەتپەيدٸ. بٷگٸندە بٸز قارسىلاستىڭ كەز كەلگەن «شابۋىلىنا» دايىن بولۋىمىز كەرەك», - دەپ اتاپ ٶتتٸ.
شارتتى داعدارىس اۋدانىن وقشاۋلادى
قولباسشىنىڭ شەشٸمٸنە سەيكەس موتواتقىش جەنە تانكتٸ بٶلٸمشەلەر باستاپقى اۋدانداردان شىعىپ, شارتتى داعدارىس اۋدانىن وقشاۋلاپ, ەرٸ قارايعى ٸس-قيمىلدار ٷشٸن بەكٸنٸستەرگە جايعاستى. قازاقستاندا ٶتٸپ جاتقان «قاراتاۋ – 2017» جەدەل-ستراتەگييالىق وقۋ-جاتتىعۋى بارىسىندا بارلاۋ بٶلٸمشەلەرٸ مەن ارنايى وپەراتسييالار كٷشتەرٸنٸڭ ٸس-قيمىلدارىمەن نەگٸزگٸ كٷشتەردٸ ٶرٸستەتۋ ٷشٸن قاجەتتٸ جاعداي جاسالدى. الىنعان جەدەل مەلٸمەتتەر نەگٸزٸندە وقۋ-جاتتىعۋ باسشىلىعى جاعدايدى باعالاپ, شارتتى زاڭسىز قارۋلى قۇرالىمداردىڭ ٸس-ەرەكەتٸنٸڭ ىقتيمال سيپاتىن ايقىندادى.
«وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعى ەسكەرلەرٸنٸڭ قولباسشىسى گەنەرال-مايور مۇرات قۇسايىنوۆ داعدارىس اۋدانىندا ارنايى ەسكەري وپەراتسييانى جٷرگٸزۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى. اتىس شەپتەرٸنە ارتيللەرييا جايعاستى. ارنايى ەسكەري ٸس-قيمىلدار بارىسىندا جاۋىنگەرلٸك قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸندٸ. ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن قولدانا وتىرىپ, تەۋلٸك بويى شارتتى قارسىلاستى بارلاۋ جٷرگٸزٸلدٸ. رحبق بەكەتتەرٸ رادياتسييالىق, حيمييالىق جەنە بيولوگييالىق جاعدايدى باقىلاۋدى جٷزەگە اسىردى. جاۋىنگەرلٸك كٷزەتۋ قارسىلاستىڭ كەنەتتەن شابۋىل جاساۋ مٷمكٸندٸگٸن, ال پوزيتسييالاردى ينجەنەرلٸك جابدىقتاۋ مەن جەدەل بٷركەمەلەۋ اتىس قۇرالدارىنىڭ ەسەر ەتۋٸنەن جاسىرىنۋشىلىق پەن قورعالۋدى قامتاماسىز ەتتٸ.
«وقۋ-جاتتىعۋ قولدا بار كٷشتەر مەن قۇرالداردى بارىنشا تارتا وتىرىپ ٶتۋدە. موتواتقىش, تانكتٸ, ارتيللەرييالىق بٶلٸمشەلەر مەن اۆياتسييانىڭ ٸس-قيمىلدارى بٸرىڭعاي نيەتپەن بٸرٸكتٸرٸلگەن جەنە داعدارىس اۋدانىندا شارتتى قارسىلاستى وقشاۋلاۋ مەن جويۋعا باعىتتالعان, - دەدٸ وقۋ-جاتتىعۋ باسشىلىعى شتابىنىڭ باستىعى گەنەرال-مايور ەدٸلبەك الدابەرگەنوۆ.
«قاراتاۋ-2017» سەتٸمەن اياقتالدى
جالپى وقۋ-جاتتىعۋدا بٸرقاتار ماڭىزدى مەسەلەلەر پىسىقتالدى. اتاپ ايتقاندا, بٸرنەشە وپەراتسييالىق باعىتتاردا باسقارۋدى ۇيىمداستىرۋ, سونداي-اق تٷرلەر مەن ەسكەر تەكتەرٸ اراسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىل, شاعىن بيٸكتٸكتەردە پاراشيۋتتەردٸ اشا وتىرىپ, ٷلكەن بيٸكتٸكتەردەن تٷنگٸ كٶرۋ اسپاپتارىن پايدالانا وتىرىپ, ارنايى جابدىقپەن جەكە قۇرامنىڭ دەسانتتاۋى, تٷنگٸ جاعدايلاردا مايداندىق جەنە ارمييالىق اۆياتسييانى كەلتٸرۋ, ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى, ارتيللەرييا جەنە اۆياتسييا بٶلٸمشەلەرٸ قۇرامىندا ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىقتىڭ جاۋىنگەرلٸك بارلاۋ-باسقارۋ جٷيەسٸن قۇرۋ جەنە قولدانۋ. وقۋ-جاتتىعۋدىڭ ماقساتىنا قول جەتكٸزٸلدٸ, قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىنىڭ بۇزىلۋى ورىن العان جوق.
