شەتەلدٸك قازاقتاردىڭ قازاقستان اۋماعىندا ەل ازاماتتارىمەن بٸردەي قۇقىققا يە بولۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن «قازاق كارتاسى» اتتى قۇجاتتىڭ جوباسى دايىندالىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
بۇل تۋرالى قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ, «وتانداستار» قورى جەنە دٷنيەجٷزٸ قازاقتارى قاۋىمداستىعى باسشىلارىنىڭ بٸرلەسكەن وتىرىسىندا ايتىلدى.
«وتانداستار» قورىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرتاي ەبٸقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, «قازاق كارتاسى» دەپ اتالاتىن قۇجات شەتەلدٸك قازاقتاردىڭ تاريحي وتانىندا ۋاقىتشا ٶمٸر سٷرٸپ, بەيٸمدەلۋٸ ٷشٸن جاسالماق.
«شەت ەلدەردەگٸ قازاقتاردى قولداۋعا باعىتتالعان زاڭ قابىلداناتىن بولادى. سونىڭ اياسىندا «قازاق كارتاسى» دەگەن قۇجات جاسالۋى مٷمكٸن. ول قۇجات سىرتتاعى قازاقتارعا قازاقستاندىقتارمەن بٸردەي ٶمٸر سٷرۋگە مٷمكٸندٸك تۋعىزادى. ياعني, بٸلٸم الۋ, دەرٸگەرگە قارالۋ, بيزنەسپەن اينالىسۋ, جۇمىس ٸستەۋ سيياقتى بارلىق ٶمٸر اسپەكتٸلەرٸندە قازاقستان ازاماتتارىمەن بٸردەي قۇقىققا يە بولادى. تەك ساياساتپەن اينالىسۋعا بولمايدى. ول ٷشٸن ازاماتتىق الۋى قاجەت. «قازاق كارتاسى» قولىندا بار قازاق وتباسىمەن بٸزدٸڭ ەلدە ەشقانداي ۆيزاسىز جٷرٸپ-تۇرا الادى», - دەيدٸ نۇرتاي ەبٸقاەۆ.
نۇرتاي ەبٸقاەۆ «قوعامدىق قابىلداۋ» جوباسى اياسىندا شەتەلدٸك قازاقتارعا ارنالعان بٸرىڭعاي بايلانىس ورتالىعى جۇمىس ٸستەپ تۇرعانىن ايتتى. «بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ٸستەيتٸن ورتالىق ارقىلى 750-دەن استام اۋىزشا ٶتٸنٸش تٷسكەن.
ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ كٶشٸ قون پروتسەسٸن مونيتورينگٸلەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى داستان ايتقۇلوۆ «قازاق كارتاسى» ەزٸرگە جوبا ەكەنٸن ايتادى.
«دٷنيەجٷزٸ قازاقتارى قاۋىمداستىعى «قازاق كارتاسىن» جاساۋ تۋرالى ۇسىنىس بەرگەن بولاتىن. بۇل ەلٸ قاراستىرىلۋدا. باسقا ەلدەردە وسىنداي جاقسى تەجٸريبەلەر بار. سونى بٸزگە دە پايدالانساق دەگەن نيەتتەن تۋىنداپ وتىر. نەگٸزگٸ ماقساتى - شەتەلدەن قازاقستانعا كەلۋگە دايىن ەمەس قازاقتاردىڭ بەيٸمدەلۋٸنە ۋاقىت بەرۋ. ەزٸرگە ول ۋاقىتتىڭ قانشا مەرزٸمگە بەرٸلەتٸنٸ ناقتىلانعان جوق», - دەيدٸ مينيسترلٸك ٶكٸلٸ.
سونداي-اق, بٷگٸنگٸ جيىندا قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ, «وتانداستار قورى» كەاق جەنە «دٷنيەجٷزٸ قازاقتارى قاۋىمداستىعى» رقب ەتنيكالىق قازاقتاردى جەنە شەتەلدە تۇراتىن وتانداستاردى قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ٶزارا ىنتىماقتاستىق جەنە ەرٸپتەستٸك قاتىناستاردى نىعايتۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
قۇجاتقا ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ بەردٸبەك ساپارباەۆ, «وتانداستار قورى» كەاق پرەزيدەنتٸ نۇرتاي ەبٸقاەۆ جەنە دٷنيەجٷزٸ قازاقتارى قاۋىمداستىعى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ قول قويدى.
«تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى كٷنٸنەن باستاپ تۇڭعىش پرەزيدەنت - ەلباسى ن.ە.نازارباەۆ شەتەلدە تۇراتىن ەتنيكالىق قازاقتارعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ كەلەدٸ. سونىڭ ارقاسىندا وسى جىلدار ٸشٸندە بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸڭ دامۋىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسىپ كەلە جاتقان ميلليوننان استام وتانداسىمىز قازاقستانعا ورالدى. ٶز كەزەگٸندە, مەملەكەت ولارعا قولايلى جاعداي جاسايدى, ونىڭ ٸشٸندە جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, وقىتۋ جەنە ماتەريالدىق قولداۋلار بار. شەتەلدە تاريحي وتانىنا ورالعىسى كەلەتٸن كٶپتەگەن وتانداستار تۇرادى. سوندىقتان دا بٸز قازاق دياسپوراسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق, مەدەني جەنە بٸلٸم بەرۋ قاجەتتٸلٸكتەرٸن بارىنشا قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان ناقتى شارالاردى بٸرلەسٸپ ەزٸرلەۋٸمٸز قاجەت», - دەپ اتاپ ٶتتٸ بەردٸبەك ساپارباەۆ.
«قازاقتاردىڭ 5-شٸ دٷنيەجٷزٸلٸك قۇرىلتايىندا ۇلت كٶشباسشىسى شەتەلدە وتانداستارعا مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋ باعىتتارىن ايقىندادى. ولاردىڭ قاتارىندا ەتنيكالىق قازاقتاردى شەتەلدە جان-جاقتى قولداۋ, قازاقستانعا كەلگەندەرگە قولداۋ كٶرسەتۋ, قازاق دياسپوراسى بويىنشا بٸزدٸڭ جۇمىسىمىزدى زاڭنامالىق تۇرعىدان سٷيەمەلدەۋ. قىسقا مەرزٸمدە قازاق دياسپوراسىن مەملەكەتتٸك قولداۋ تۋرالى زاڭ تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ. مەملەكەتتٸك باعدارلاما مەن قازاق دياسپوراسىن مەملەكەتتٸك قولداۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ەزٸرلەۋ جالعاسۋدا», - دەدٸ نۇرتاي ەبٸقاەۆ.
مەموراندۋم قازاق دياسپوراسىمەن مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى دامىتۋعا جەردەمدەسۋدٸ, ولاردى انا تٸلٸنە وقىتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋدى, شەتەلدەگٸ قازاق مەدەني ورتالىقتارى مەن بٸرلەستٸكتەرٸنٸڭ قىزمەتٸن كەڭەيتۋدٸ كٶزدەيدٸ.
سونداي-اق, مەموراندۋم اياسىندا تاراپتار ەلگە كەلگەن ەتنيكالىق رەپاتريانتتار ٷشٸن قولايلى جاعداي جاساۋ, قازاق دياسپوراسى تۋرالى زاڭنامالىق اكت ەزٸرلەۋ جەنە وتانداستارعا قولايلى جاعداي جاساۋ جەنە بەيٸمدەۋ ٷشٸن ارنايى باعدارلامالار قابىلداۋ تۋرالى ۋاعدالاستى.
مەموراندۋمدى تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرۋ ماقساتىندا 2019 جىلعا ارنالعان بٸرلەسكەن ٸس-شارالار جوسپارى قابىلداندى.
.jpeg)