فوتو: اشىق دەرەككٶز
بٷگٸندە قان قىسىمى مازالايتىن ادامداردىڭ سانى ارتتى. بۇل ادامنىڭ جاسىن تالعامايتىن دەڭگەيگە جەتتٸ. جاستا دا, ورتا جاس, ٷلكەن ادامدا دا كەزدەسٸپ جاتادى. Ult.kz تٸلشٸسٸ قان قىسىمى قالىپتى بولماعان جاعدايدا ادام نە ٸستەۋٸ كەرەك دەگەن سۇراققا جاۋاپ ٸزدەپ كٶردٸ.
قان قىسىمى ساعات سايىن باقىلاپ وتىرۋدى, ۋاقىتىلى دەرٸ-دەرمەك ٸشۋدٸ قاجەت ەتەدٸ. مەديتسينالىق ەرەجەگە ساي قان قىسىمىن تانومەتر ارقىلى ٶلشەپ وتىرۋعا ەركٸمنٸڭ قابٸلەتٸ دە, مٷمكٸندٸگٸ دە بولا بەرمەيدٸ.
الماتى قالاسى ورتالىق وتباسىلىق ەمحاناسىنىڭ تەراپەۆت دەرٸگەرٸ شولپان ىدىرىسقىزى قان قىسىمىنىڭ جوعارىلاۋى دا نەمەسە تٷسٸپ كەتۋٸ دە قالىپتى ەمەس ەكەنٸن, ونداي جاعدايدا ادامعا العاشقى كٶمەك بەرۋ كەرەگٸن ايتادى.
«قان قىسىمى كەنەتتەن جوعارىلاپ كەتكەن سىرقات ادامدى دەرەۋ جاتقىزۋ كەرەك. باسى مەن كەۋدە تۇسى كٶتەرٸڭكٸ بولۋى ٷشٸن جاستىقتى بيٸك جاستاعان دۇرىس. سوسىن تەرەزەنٸڭ جەلدەتكٸشٸن اشىپ, بٶلمەگە تازا اۋا كٸرگٸزۋ قاجەت. قان قىسىمىنىڭ جوعارىلاپ كەتۋٸ اۋا رايىنا دا بايلانىستى. كٷننٸڭ ىستىعىندا كٶتەرٸلسە, جەلكە, مويىن تۇسىنا جەنە ماڭدايعا سۋلى ورامال قويۋ كەرەك. ال سالقىن كٷندەرٸ كٶتەرٸلگەن جاعدايدا سىرقاتتىڭ جەلكە تۇسىنا قىپشا قاعاز (گورچيچنيك) قويعانىڭىز جٶن», – دەيدٸ شولپان ىدىرىسقىزى.
ەگەر قان قىسىمىن قالىپتى دەڭگەيدە ۇستاسا, بۇل اۋرۋدان ايىعۋعا بولادى. قان قىسىمى جوعارى ادام ەستە ساقتاۋى قاجەت نەرسەلەر:
– جازدا كٷن سەۋلەسٸنٸڭ تۋرا تٷسۋٸنەن ساقتانۋ;
– تۇزدى تاعامداردى ازىراق پايدالانۋ;
– ٸشٸمدٸك, تەمەكٸدەن اۋلاق بولۋ;
– سترەسس, دەپرەسسييادان ساقتانۋ;
– مايلى تاماقتان جەنە ارتىق سالماقتان شەكتەنۋ.
ەندٸ كەرٸسٸنشە, قان قىسىمى تٶمەندەپ كەتەتٸن پاتسيەنتتەر دە بار. تٶمەن قىسىم قاۋٸپسٸز بولعانىمەن, بۇل دا جاقسى ەمەس. شەكارالىق دەڭگەي – 90/60 ەكەنٸن ەسكەرسەك, بۇدان تٶمەندەپ كەتكەن جاعدايدا ادام ەلسٸزدٸك پەن باس اينالۋدى, كٶزدٸڭ بۇلدىراۋى مەن جٷرەك اينۋىن, قالتىراۋ مەن تەرشەڭدٸكتٸ بايقاۋى مٷمكٸن.
«ارتەريالدىق قان قىسىمىنىڭ تٶمەندەۋٸنٸڭ سەبەپتەرٸ ەرتٷرلٸ: جاي عانا ورگانيزمنٸڭ سۋسىزدانۋى مەن سترەسستەن باستاپ گورمونالدىق بۇزىلىستارعا, ٸشتەن قان كەتۋٸنە جەنە ميوكارد ينفاركتٸنە دەيٸن بولۋى مٷمكٸن. ٷي جاعدايىندا قان قىسىمىن تەز جوعارىلاتۋى ٷشٸن تۇزدى تاعام جەۋگە, كوفە ٸشۋگە بولادى. دەگەنمەن تٶمەنگٸ قىسىمنىڭ جاعىمسىز سيمپتومدارى بەلگٸ بەرٸپ تۇرسا, تەراپەۆتكە بارىپ قارالۋ كەرەك. ولاي ەتپەگەن جاعدايدا جاسىرىن ەرٸ اناعۇرلىم اۋىر كەسەلگە ۇشىراۋىڭىز مٷمكٸن», – دەيدٸ ش.ىدىرىسقىزى.
ال ەندٸ قان قىسىمىنىڭ كەز كەلگەن جاعدايىندا پاتسيەنت ٶمٸر سالتىن از-كەم ٶزگەرتٸپ, ورگانيزٸمٸنە كٶمەكتەسە الاسىز. گيپوتونييا كەزٸندە دەرٸگەرلەردٸڭ ارنايى كەڭەسٸ بار.
– كٶبٸرەك سۋ ٸشۋ;
– الكگولدٸك ٸشٸمدٸكتەردٸ تۇتىنباۋ;
– جٷيەلٸ جاتتىعۋ جاساۋ نەمەسە كٶپ سەرۋەندەۋ;
– كٷندەلٸكتٸ راتسيونىڭىزداعى كٶمٸرتەكتەردٸڭ مٶلشەرٸن ازايتۋ;
– از-ازدان جيٸ تاماقتانۋ.
دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا, ارتەرييالىق قىسىمنىڭ قاۋٸپسٸز دەڭگەيٸ كەمٸندە 140/90 مم س.ب., ال قانتتى ديابەتپەن اۋىراتىندار ٷشٸن كەمٸندە - 130/80 مم س.ب. ارتەرييالىق گيپەرتەنزييا كٶپ جىلدارعا سوزىلعان جاعدايدا ادام اعزاسى بٸرتٸندەپ جوعارى ارتەرييالىق قىسىمعا بەيٸمدەلەدٸ, الايدا جوعارىلاعان قىسىم تامىرلارعا جەنە ولارمەن قۋاتتاناتىن اعزالارعا – مي, جٷرەك, بٷيرەككە پاتولوگييالىق ەسەر ەتەدٸ. ۇزاققا سوزىلعان ارتەرييالىق قىسىم جوعارىدا كەلتٸرٸلگەن پاتولوگييالىق ٷردٸستەر (تٸپتٸ شاعىمداردىڭ بولماۋى جاعدايىندا دا) ينسۋلتقا, جٷرەكتٸڭ يشەمييالىق اۋرۋىنا (ستەنوكاردييا), ميوكارد ينفاركتٸسٸنە, جٷرەك جەنە بٷيرەك شاماسىزدىعىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن.
