ٶتكەن جىلى مەن بيىل ەلٸمٸزدەگٸ كوروناۆيرۋس پاندەميياسى ەلدەگٸ ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸككە جەنە جالپى قر ەكونوميكاسىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزدٸ. ەسٸرەسە, ەلدەگٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ تۇرالاپ قالۋى جاعدايدى قيىنداتا تٷستٸ. مەسەلەن, رەستوران ٸسٸندەگٸ كەسٸپكەر حاسەن ايتباەۆتىڭ شاعىن اسحانا ٸسٸن جٷرگٸزگەنٸمەن, كٶپشٸلٸك قابىلدايتىن ورتا دەيگەيدەگٸ مەيرامحاناسىن ۋاقىتشا جابۋىنا تۋرا كەلگەن. وسى ورايدا قولداۋ شارالارى ەكونوميكانىڭ ەڭ كٶپ زارداپ شەككەن سالالارىندا شوك بانكتٸك قارىزدارىن جەڭٸلدٸكتٸ شارتتارمەن قايتا قارجىلاندىرۋدى قاراستىرادى, - دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
جوعارىدا اتاعان كەسٸپكەر حاسەن ايتباەۆ كارانتين سالدارىنان مەيرامحاناسىن ۋاقىتشا جاۋىپ, شاعىن اسحاناسىنىڭ جۇمىسىن جٷرگٸزۋگە مەجبٷر بولعان. سونىڭ سالدارىنان كەسٸپكەردٸڭ 40-قا جۋىق قىزمەتكەرٸ جۇمىسسىز قالىپتى.
«ەلدەگٸ جاعداي تۇراقتانعانشا وسىلاي ٸستەۋگە مەجبٷر بولدىم. دەگەنمەن جۇمىسسىز قالعان قىزمەتكەرلەرٸمە الاڭدايمىن. جاعداي تۇراقتانعاندا دەل سونداي ٶز ٸسٸنٸڭ ماماندارىن تابا الامىن با, بەلگٸسٸز. دەگەنمەن وسى كەسٸپتٸ جٷرگٸزۋ ٷشٸن العان نەسيەلەرٸم دە جاعدايدى شامالى قيىنداتىپ تۇر. دەگەنمەن, ەكونوميكا مينيس ترلٸگٸ مەن ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر تاراپىنان كەسٸپكەرلەرگە كەدٸمگٸدەي قولداۋ بولادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن», - دەدٸ كەسٸپكەر ٶز سٶزٸندە.
وسى ورايدا, ايتا كەتەيٸك, 2021 جىلى 7 سەۋٸردە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ەسەت ەرعاليەۆ ەكونوميكانىڭ نەعۇرلىم كٶپ زارداپ شەككەن سەكتورلارىندا سالىقتىق ىنتالاندىرۋ جەنە كەسٸپكەرلەردٸڭ كرەديتتەرٸ بويىنشا بورىشتىق جٷكتەمەنٸ تٶمەندەتۋ جٶنٸندە قوسىمشا قولداۋ شارالارى قابىلداناتىنى تۋرالى مەلٸمدەدٸ. مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, شوك بانكتٸك قارىزدارىن جەڭٸلدٸكتٸ شارتتارمەن قايتا قارجىلاندىرۋدى قاراستىرادى. زارداپ شەككەن سالالارداعى كەسٸپكەرلەر توبىنىڭ تٸزٸمٸنە ەقجج جاڭادان 145 تٷرٸ (29-دان 174-كە دەيٸن) قوسىلدى. بۇل 2,2 مىڭ بيزنەس سۋبەكتٸسٸن قوسىمشا قولداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«جاسىراتىنى جوق, ٶتكەن جىلى قاڭتار-جەلتوقساندا شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸك (شوك) سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ ٶنٸم شىعارۋى 5,4% تٶمەندەپ, 32,7 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. ال شوك-تا جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ جالپى سانى بٸر جىلدا 2,3% قىسقاردى. ال جىل سوڭىنا قاراي بۇل سەكتوردا 3,4 ملن ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸككە كەلتٸرٸلگەن زالالدى ازايتۋ ٷشٸن مەملەكەت قارجىلاي دا, قارجىلاي ەمەس تە قولداۋ كٶرسەتٸپ باقتى», - دەدٸ ەكونوميكا مينيسترٸ ەسەت ەرعاليەۆ.
وسى ورايدا ايتا كەتەيٸك, ەلٸمٸزدەگٸ كەسٸپكەرلٸككە قاتىستى «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى — 2025 باعدارلاماسى» مەن «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى جۇمىس ٸستەيدٸ. كەسٸپكەرلەردٸ ٷنەمٸ قولداۋدان تانبايتىن «اتامەكەن» ۇكپ بيىل 50 مىڭنان استام كەسٸپكەرگە قوسىمشا قولداۋ شارالارىنا قاجەتتٸلٸك تۋرالى ساۋالناما جٷرگٸزدٸ. ساۋالناما نەتيجەلەرٸنٸڭ نەگٸزٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ 4 باعىت: بيزنەسكە جٷكتەمەنٸ ازايتۋ, قارجىلاندىرۋعا, سۇرانىس نارىقتارىنا جەنە ساپالى ادام رەسۋرستارىنا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ كەڭەيتۋ بويىنشا 24 شارادان تۇراتىن قوسىمشا پاكەت جاسادى.
«بٸز ٷشٸن تٷرلٸ باعدارلامالاردىڭ جۇمىس ٸستەيتٸنٸن جاقسى بٸلەمٸز. مەسەلەن, «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى — 2025 باعدارلاماسى» بويىنشا شوك سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن سۋبسيدييالاۋ مەرزٸمٸ 5 جىلعا, كرەديت مٶلشەرٸ 7 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتىلىپ, سالالىق شەكتەۋلەر الىپ تاستالدى. جالپى, 2020 جىلى «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى — 2025 باعدارلاماسى» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا 1 ترلن تەڭگە سوماسىنا شوك سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ 18,9 مىڭ جوباسى سۋبسيدييالاندى جەنە كەپٸلدەندٸرٸلدٸ. بۇل بٸزدٸڭ كەسٸبٸمٸز ٷشٸن ٶتە قولايلى جاعدايلار بولىپ وتىر. ەلدەگٸ پاندەمييا جاعدايىندا كەسٸپكەرلٸكتٸ رەتتەۋ مەسەلەلەرٸ وسىلاي شەشٸلە باستايدى دەپ ويلايمىن», - دەدٸ كەسٸپكەر ح.ايتباەۆ.
سونىمەن قاتار, «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا كرەديتتەۋدٸڭ جالپى كٶلەمٸ 1 ترلن تەڭگەگە دەيٸن, سۋبسيدييالاۋ مەرزٸمٸ — 10 جىلعا دەيٸن ۇلعايتىلعان. سونداي-اق, كەسٸپكەرلەر مٷلٸك سالىعىن تٶلەۋدەن بوساتۋ قامتاماسىز ەتٸلدٸ. جەكە كەسٸپكەرلەر جەكە تابىس سالىعىنان بوساتىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸلەر اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەرگە جەر سالىعىنان بوساتىلىپ, ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىن ساتۋ جەنە يمپورتتاۋ ٷشٸن ققس ستاۆكالارى 12%-دان 8%-عا دەيٸن تٶمەندەتٸلدٸ.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, ٶتكەن جىلى مەن بيىل ەلٸمٸزدەگٸ كوروناۆيرۋس پاندەميياسى ەلدەگٸ ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸككە جەنە جالپى قر ەكونوميكاسىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزدٸ. ەسٸرەسە, ەلدەگٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ تۇرالاپ قالۋى جاعدايدى قيىنداتا تٷستٸ. 2021 جىلى 7 سەۋٸردە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ەسەت ەرعاليەۆ ەكونوميكانىڭ نەعۇرلىم كٶپ زارداپ شەككەن سەكتورلارىندا سالىقتىق ىنتالاندىرۋ جەنە كەسٸپكەرلەردٸڭ كرەديتتەرٸ بويىنشا بورىشتىق جٷكتەمەنٸ تٶمەندەتۋ جٶنٸندە قوسىمشا قولداۋ شارالارى قابىلداناتىنى تۋرالى مەلٸمدەدٸ. مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, شوك بانكتٸك قارىزدارىن جەڭٸلدٸكتٸ شارتتارمەن قايتا قارجىلاندىرۋدى قاراستىرادى.
