24 قىركٷيەكتە اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپ نبيۋ-يوركتەگٸ بۇۇ-نىڭ 74-سەسسيياسىندا قىتاي مەن يراندى ايىپتاي سٶيلەدٸ. ول امەريكا ەشقاشان سوتسياليستٸك ەل بولمايتىنىن ايتتى.
قىتاي جەنە يران جايلى
بۇۇ جيىنىندا سٶز سٶيلەگەن ترامپ «قىتاي ساۋدا-ساتتىق قۇپييالارىن, پاتەنتتەردٸ ۇرلادى, سىرتقى ساۋدا ەرەجەلەرٸن بۇزدى» دەپ ايىپتادى. ول «قىتاي نارىعى مەملەكەتتٸك سۋبسيديياعا تەۋەلدٸ» دەپ سىنادى. ترامپ ۆاشينگتوننىڭ گونكونگتەگٸ نارازىلىق شاراسىن باقىلاپ وتىرعانىن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, «قىتايدىڭ ەلەمدٸك ساياساتتاعى بولاشاعى گونكونگتەگٸ نارازىلىقتى قالاي شەشەتٸنٸنە تٸكەلەي بايلانىستى».
بۇۇ جيىنىندا اقش پرەزيدەنتٸ «يران رەجيمٸ تىنىشتىقتى قالايتىن ەلدەرگە ەڭ ٷلكەن قاۋٸپ تٶندٸرٸپ وتىر» دەپ مەلٸمدەدٸ.
«يران ەلەمدٸك تەرروريزمگە دەمەۋشٸلٸك جاساپ قانا قويماي, يران ليدەردەرٸ سيرييا مەن يەمەندە سوعىس وتىن تۇتاتتى» دەدٸ ول.
ترامپ يران بيلٸگٸن حالىقتى بٸرٸنشٸ ورىنعا قويۋعا شاقىردى. ول تەگەراننىڭ قاۋٸپتٸ ەرەكەتتەرٸ توقتامايىنشا, اقش سانكتسييالاردى كٶبەيتە بەرەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.
ترامپ يران بيلٸگٸن ساۋد ارابيياسىنداعى مۇناي زاۋىتتارىنا شابۋىل جاسادى دەپ ايىپتادى. ونىڭ سٶزٸنشە, يراننىڭ ەرەكەتتەرٸنەن يزرايل, سيرييا, يەمەن, ساۋد ارابيياسى سىندى كٶرشٸ ەلدەرٸ جەنە ەلەمدٸك قاۋىمداستىق زارداپ شەگٸپ جاتىر.
سولتٷستٸك كورەيا جەنە ۆەنەسۋەلا جايلى
ترامپ بىلتىرعى بۇۇ جيىنىندا يراننان بٶلەك سولتٷستٸك كورەيا مەن ۆەنەسۋەلانى دا ەلەمگە قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ دەپ سىناعان. بۇل جىلى ول كورەي تٷبەگٸندەگٸ يادرولىق كەلٸسٸم جايلى اشىپ ايتپادى. تەك «بەيبٸتشٸلٸككە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن» كٶپ جۇمىس جاسالىپ جاتقانىن جەتكٸزدٸ.
ترامپ «ۆەنەسۋەلا بيلٸگٸ مەن پرەزيدەنت نيكولاس مادۋرونى ەلدەگٸ ەركٸندٸكتٸ باسىپ جانشىدى» دەپ ايىپتادى. ول مادۋرونى «كۋبانىڭ قۋىرشاعى» دەدٸ. ترامپتىڭ سٶزٸنشە, بۇل ەلدەر سوتسياليزم مەن كوممۋنيزم يدەولوگيياسىن قالايدى.
«سوتسياليزم مەن كوممۋنيزم 100 ميلليون ادامدى جويدى. امەريكا ەشقاشان سوتسياليستٸك ەل بولمايدى» دەدٸ ول.
ترامپتىڭ سٶزٸنشە, اقش ۆەنەسۋەلاعا كٶپ گۋمانيتارلىق كٶمەك جٸبەرۋگە دايىن.
«ۆەنەسۋەلاداعى جاعدايدى باقىلاپ وتىر. بۇل ەلدە دەموكراتييانىڭ قايتا ورنار سەتتٸن اسىعا كٷتەمٸز» دەدٸ ول
ميگراتسييا جايلى
اقش پرەزيدەنتٸ ٶز سٶزٸندە «سوتسياليزم مەن ەلەمدٸ بيلەپ تٶستەۋ ساياساتىنا جول جوق» دەدٸ. ول ەلەمدە ميگراتسييا ساياساتىنان باستاپ قۇندىلىقتاردى باعىندىرعىسى كەلەتٸندەر بارىن ايتتى. بٸراق ولاردىڭ كٸم ەكەنٸن اشىپ ايتپادى. ترامپ جيىن بارىسىندا ميگراتسييا مەسەلەسٸندە سٶز ەتتٸ.
«زاڭسىز ميگراتسييا ەلدٸڭ دامۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ, قوعامدى بۇزىپ, قىلمىس كارتەلدەرٸنٸڭ سانىن كٶبەيتەدٸ. بۇل – قاۋٸپتٸ, ەدٸلەتسٸز ەرٸ تۇراقسىز» دەدٸ ول.
ترامپ ميگراتسييانى رەتتەۋ ساياساتىنا قارسى شىققان بەلسەندٸلەردٸ ايىپتادى. ونىڭ ويىنشا, شەكارانى اشىق ۇستاۋ ساياساتى ەكسترەميزمگە جول اشىپ, ادام جەنە ەسٸرتكٸ ساۋداسىن كٶبەيتەدٸ.
ترامپ اقش-قا مەكسيكا ارقىلى ٶتەتٸن ميگرانتتاردىڭ سانىن ازايتۋدى جوسپارلايدى. ول ەكٸ ەل شەكاراسىنا دۋال سالعىسى كەلگەن. بٸراق قىمبات جوبانى كونگرەسس پەن سوت قابىلداماي وتىر.
بۇۇ جيىنىندا ترامپ اقش-تا «ۇلتتىق جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىسسىزدار مەن كەدەيلەر سانى ازايعانىن ايتتى.
«بٸز كەدەيلٸكتٸ جەڭدٸك» دەدٸ ول.
بۇۇ تريبۋناسىندا سٶز سٶيلەگەن اقش باسشىسى رەسەي جايلى ەشتەڭە ايتقان جوق.
