پرەمەر-مينيستر اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ بەيبٸت اتامقۇلوۆ يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنىڭ جوبالارىن ٸسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى باياندادى.
ب. اتامقۇلوۆ اتاپ ٶتكەندەي, يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ ٶڭٸرلەرمەن بٸرلەسٸپ, ٶنەركەسٸپتٸڭ تٷرلٸ سەكتورلارىن قامتيتىن يندۋسترييالاندىرۋ كارتالارىن جاسادى, وندا وبلىستاردىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ مەن بەسەكەلەستٸك ارتىقشىلىقتارى ەسكەرٸلگەن. بيىل ٶڭٸرلەردە جالپى سوماسى 995 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 206 جوبانى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانعان, 18 مىڭنان استام جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى.
سالالار بويىنشا ەڭ كٶپ جاڭا ٶندٸرٸس اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ مەن تاماق ٶنەركەسٸبٸندە – 76 جوبا, قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن ماشينا جاساۋ سالاسىندا تيٸسٸنشە 38 جەنە 19 جوبادان. 2020 جىلدىڭ 8 ايىندا جالپى سوماسى 204 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 28 جوبا پايدالانۋعا بەرٸلٸپ, 4,3 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. ٷشٸنشٸ توقساندا جالپى سوماسى 97 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 14 جوبا ٸسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. جوبالاردىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ (164 جوبا) بيىل تٶرتٸنشٸ توقسانىندا ٸسكە قوسىلادى. جالپى جوبالار كەستە بويىنشا جٷزەگە اسىرىلۋدا. اعىمداعى پروبلەمالىق مەسەلەلەر ٶڭٸرلەردٸڭ ەكٸمدٸكتەرٸمەن بٸرلەسٸپ شەشٸلۋدە.
ٸسكە قوسىلاتىن جوبالاردىڭ ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ بويىنشا قاراعاندى, اقتٶبە جەنە الماتى وبلىستارى الدىڭعى قاتاردا.
بيىل قاراعاندى وبلىسىندا «Linde Gas» جشس كومپانيياسىنىڭ تەحنيكالىق گاز ٶندٸرۋ بويىنشا ورتالىق ازيياداعى ەڭ ٸرٸ جوباسى ٸسكە قوسىلدى.
بۇدان باسقا, 80% ٶنٸمٸ ەكسپورتقا باعىتتالعان فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ («Ydd Corporation» جشس) 3 پەشٸن ٸسكە قوسۋ, سونداي-اق قۇيۋ ٶندٸرٸسٸن جاڭعىرتۋ جەنە كەن بايىتۋ فابريكاسىن («Qaz Carbon» جشس) سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. ساران مونوقالاسىندا اۆتوبۋستىڭ جەنە ارنايى تەحنيكانىڭ جاڭا تٷرلەرٸن شىعارۋ جوباسىن ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا («QazTehna» جشس). بيىل 30 شٸلدەدە «الليۋر» كومپانييالار توبى» اق مەن «تاتنەفت» جاق اراسىندا ساران قالاسىندا شينا شىعاراتىن زاۋىت سالۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويىلدى.
«وسى جوبانى ٸسكە اسىرۋ وتاندىق نارىقتىڭ قازٸرگٸ زامانعى شينا ٶنٸمٸنە قاجەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, سونداي-اق اۆتوموبيل ٶندٸرٸسٸن وقشاۋلاۋدى ۇلعايتادى. جاڭا ٶندٸرٸستەردٸ ٸسكە قوسۋ قالانىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپٸن بەرەدٸ. نەتيجەسٸندە تاريحي تاۋ-كەن مەتاللۋرگييالى قاراعاندى وبلىسى ينجەنەرلٸك-تەحنيكالىق ەلەۋەتٸمەن بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدٸڭ ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ كٶشباسشىسى بولىپ وتىر», — دەدٸ ب. اتامقۇلوۆ.
ٶنەركەسٸپ سالالارىنىڭ ٸشٸندە ماشينا جاساۋ سالاسى جاقسى نەتيجە كٶرسەتٸپ وتىر, ٶندٸرٸس كٶلەمٸ بيىلعى 8 ايدا 16,3%-عا ٶستٸ.
اۆتوموبيل جاساۋ سەكتورى 51,8% ٶسٸممەن سالانىڭ درايۆەرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. 45 مىڭعا جۋىق اۆتوموبيل شىعارىلدى.
الماتى قالاسىندا قۋاتى جىلىنا 45 مىڭ بٸرلٸكتٸ قۇرايتىن «Hyundai» ماركالى («Hyundai Trans Kazakhstan» جشس) جەڭٸل اۆتوموبيلدەر شىعاراتىن زاۋىتتى ٸسكە قوسۋ وتاندىق اۆتوموبيل جاساۋ نارىعىنىڭ قۋاتىن ەكٸ ەسە ارتتىرادى.
بۇل جوبانى ٸسكە اسىرۋ شاناعىن قالىپتاۋ جەنە بوياۋمەن اۆتوموبيلدەردٸ ۇساق تٷيٸندٸك قۇراستىرۋعا كٶشۋدٸ قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
2019 جىلى 400 مىڭ ديسك شىعارىلىپ, رەسەيگە ەكسپورتتالدى, جىلىنا 1 ملن ديسكٸگە دەيٸن شىعاراتىن جوبالىق قۋاتتىلىعى بار.
بيىلدان باستاپ وتاندىق اۆتوٶنەركەسٸپ («ازيا-اۆتو» اق) جەنە مەتاللۋرگييالىق كومپانييا («ۆەكتور-پاۆلودار» جشس) اراسىندا اۆتوٶنەركەسٸپتٸ وقشاۋلاۋدى ۇلعايتۋ ٷشٸن اۆتوموبيل ديسكٸلەرٸن قولدانۋ بويىنشا كووپەراتسييا باستالدى.
قوستاناي وبلىسىندا ٸرٸ ماشينا جاساۋ كلاستەرٸن قالىپتاستىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جوبا ٸسكە قوسىلادى, وندا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن اۆتوموبيلدەرگە ارنالعان كومپونەنتتەر شىعارىلادى. اۋدانى 38 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن ٶندٸرٸستٸك كەشەن بيىل جەلتوقسان ايىندا ٸسكە قوسىلىپ, كەلەسٸ كٶكتەمدە جوبالىق قۋاتتىلىعىنا شىعادى.
بيزنەس-ينكۋباتور ەلدە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن اۆتوموبيل ٶندٸرۋشٸلەرٸ ٷشٸن قاجەتتٸ 1 مىڭنان استام بٶلشەك مەن توراپتاردى شىعارۋ ارقىلى وتاندىق ٶندٸرٸس ٷلەسٸنٸڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ ەرٸ جاڭا كادرلىق قۇزىرەتتەردٸ ۇلعايتۋعا ەسەر ەتەدٸ.
قوستاناي قالاسىنىڭ ٶنەركەسٸپتٸك ايماعىندا «كاماز» قوزعالتقىشتارىنا قۇرامداس بٶلشەكتەرٸن قۇيۋ ٶندٸرٸسٸ جولعا قويىلادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا تيٸستٸ ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸمگە قول قويۋعا دايىندالىپ, قىركٷيەك ايىندا قۇرىلىستى باستاۋ جوسپارلانۋدا.
«ٶندٸرٸلەتٸن ٶنٸمنٸڭ 95% ەكسپورتقا باعدارلانعاني جەنە نەتيجەسٸندە رەسەيدٸ, تمد-نى, سونداي-اق Daimler AG نەمٸس كونتسەرنٸن قامتيتىن جاھاندىق قۇن جاساۋ تٸزبەگٸنە كٸرەتٸن بولادى. وسىلايشا, ٶڭٸر اگرارلىق باعىتتان دامۋدىڭ يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق كەزەڭٸنە ٶتەدٸ», — دەدٸ مينيستر.
ەلەكتروتەحنيكالىق ماشينا جاساۋ سەكتورىندا ايتارلىقتاي ٶزگەرٸس بولدى. بيىل وتاندىق اككۋمۋلياتورلار يتالييا جەنە بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸنٸڭ نارىعىنا شىقتى. ال اككۋمۋلياتورلارعا ٸشكٸ قاجەتتٸلٸك 65%-عا قامتىلادى.
«بٸز سونداي-اق تٷرلٸ سالالارداعى ەل نارىعىنىڭ 65% كابەلدٸك ٶنٸمدەرمەن قامتيمىز. كابەل-سىم ٶنٸمدەرٸ مەتاللۋرگييا سالاسىنىڭ 5-شٸ قايتا جاسالۋى بولا وتىرىپ, مەتالداردى تەرەڭ ٶڭدەۋدٸ جەنە جوعارى شەكتٸ قايتا بٶلۋ ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋدٸ قامتاماسىز ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتۋ قاجەت. وعان قول جەتكٸزۋ قاجەتتٸلٸگٸن مەملەكەت باسشىسى اعىمداعى جىلعى 1 قىركٷيەكتە ٶز جولداۋىندا ايتقان بولاتىن», — دەدٸ مينيستر.
ترانسفورماتورلارعا قاجەتتٸلٸك 85%-عا جابىلادى.
پەتروپاۆل قالاسىندا 5-شٸ ترانسفورماتور زاۋىتى («Alageum Electric» جشس) ٸسكە قوسىلعان كەزدە جىلىنا تاعى 10 مىڭ ترانسفورماتور ٶندٸرٸسٸ قامتاماسىز ەتٸلەدٸ, بۇل ترانسفورماتورلار بويىنشا قاجەتتٸلٸكتٸڭ بارلىق جەلٸسٸن جابۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ٸشكٸ نارىق ەلەكتر ٶلشەۋ جابدىقتارىمەن 85%-عا قامتاماسىز ەتٸلەدٸ («سايمان كورپوراتسيياسى» جشس وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر اراسىندا 95% ٷلەسٸن الادى) جەنە ورتالىق ازييا ەلدەرٸنە جەتكٸزۋ ەلەۋەتٸ بار.
بٷگٸندە 33 فارماتسەۆتيكالىق كەسٸپورىن دەرٸلٸك زاتتاردىڭ 922 تٷرلٸ ٶنٸمٸن شىعارادى. فارماتسەۆتيكا ٶنەركەسٸبٸندەگٸ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 34,1%-عا ٶستٸ. پاندەمييا باستالعاننان بەرٸ جەكە قورعانىس قۇرالدارىن شىعارۋ كٶلەمٸ 10 جاڭا جوبانى ٸسكە قوسۋ ەسەبٸنەن 10 ەسە ارتتى.
وسىلايشا, بٷگٸنگٸ تاڭدا وتاندىق كەسٸپورىندار قايتا پايدالانىلاتىن قورعانىش كوستيۋمدەرٸنە (ايىنا 504 مىڭ دانا) جەنە مەديتسينالىق پەرچاتكالارعا (ايىنا 330 مىڭ دانا), سونداي-اق مەديتسينالىق ماسكالارعا دەگەن ٸشكٸ قاجەتتٸلٸكتٸ تولىق قامتاماسىز ەتۋدە (كٷنٸنە 1,2 ملن دانا).
فارماتسەۆتيكالىق جەنە مەديتسينالىق ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارىن ٸسكە اسىرۋ شەڭبەرٸندە جوسپارلانعان:
- بٸرٸنشٸ. فارماتسەۆتيكا سالاسىنىڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸن 2 ەسەگە ۇلعايتۋ (92 ملرد-تان 184 ملرد تەڭگەگە دەيٸن).
- ەكٸنشٸ. دەرٸلٸك زاتتار ەكسپورتىنىڭ كٶلەمٸن 2 ەسە $116 ملن دەيٸن ۇلعايتۋ.
- ٷشٸنشٸ. بٸر رەت پايدالانىلاتىن ماسكالاردى شىعاراتىن كەسٸپورىنداردىڭ ٶندٸرٸستٸك قۋاتىن تەۋلٸگٸنە 1 ملن-نان 2 ملن داناعا دەيٸن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
- تٶرتٸنشٸ. 2021 جىلدىڭ I توقسانىنا قاراي قورعانىش كوستيۋمدەرٸ بويىنشا ٶندٸرٸستٸك قۋاتتاردى ايىنا 500 مىڭنان 1 ملن داناعا دەيٸن ۇلعايتۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
مەملەكەت باسشىسى العا قويعان ماڭىزدى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ - تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنداعى يمپورتتى الماستىرۋ جەنە قازاقستاندىق قامتۋدى 90%-عا دەيٸن جەتكٸزۋ.
قۇرىلىس نارىعىنىڭ قاجەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بيىل قۇنى 126 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 38 ينۆەستيتسييالىق جوبا ٸسكە قوسىلادى.
بۇل سالادا 2020 جىلدىڭ نەگٸزگٸ جوبالارى - نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى كٶلەمدٸك-بلوكتىق ٷي قۇرىلىسى زاۋىتى («ModeX Astana» جشس), سونداي-اق, قۇرىلىس ماتەريالدارى ٶندٸرٸسٸندەگٸ بٸرقاتار ٸرٸ جوبالار. جالپى, قۇرىلىس ماتەريالدارى ٶندٸرٸسٸندە جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ يمپورت ٷلەسٸن 15%-عا تٶمەندەتۋگە جەنە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنداعى قازاقستاندىق قامتۋ ٷلەسٸن 90%-عا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ب. اتامقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, اعىمداعى جىلعى جوبالار تولىق قۋاتىنا شىققان كەزدە ولاردىڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ $3 ملرد-تان اسادى. بۇل رەتتە, ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمنٸڭ تٶرتتەن بٸر بٶلٸگٸ ەكسپورتقا شىعارىلادى, بۇل $800 ملن جۋىقتى قۇرايدى.
مونوقالالاردا جالپى سوماسى 132 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 15 جوبا ٸسكە اسىرىلىپ, 1 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا.
اۋىلدىق جەرلەردە جالپى سوماسى 376 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 77 جوبا ٸسكە اسىرىلىپ, 5,8 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى.
بۇدان باسقا, قازاقستاندا بۇرىن ٶندٸرٸلمەگەن جاڭا ٶنٸم تٷرلەرٸن, اتاپ ايتقاندا جىلۋ بٶلگٸش قۇرامالاردى, كابەل ٶنٸمدەرٸنٸڭ 7 تٷرٸن, كارەرلٸك جەنە جول تەحنيكاسىنىڭ جاڭا تٷرلەرٸن, جاڭا تٷردەگٸ كومپوزيتتٸ كواگۋليانتتاردى, گاز تالداعىشتاردى, كٸشٸ جەنە ٷلكەن ديامەترلٸ قىسىمسىز تەمٸربەتون قۇبىرلاردى جەنە تىڭايتقىشتاردىڭ جاڭا تٷرلەرٸن شىعارۋ جوسپارلانۋدا.
«يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى جوبالارىن تابىستى ٸسكە اسىرۋ بٸزگە ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋدىڭ ساپالى جاڭا باعىتتارىنا شىعۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, ٸشكٸ نارىقتى مولىقتىرۋ جەنە ەكسپورتقا شىعارۋ ارقىلى ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ٶزٸن-ٶزٸ قامتۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ», — دەدٸ ب. اتامقۇلوۆ.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ جەڭٸس قاسىمبەك يندۋسترييالاندىرۋ جىلدارىندا 2010 جىلدان باستاپ يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا وبلىستا 7,4 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن قۇنى 353,2 ملرد تەڭگە بولاتىن 92 جوبا ٸسكە قوسىلعانىن ايتتى.
جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ٶندٸرٸس كٶلەمٸن 3,1 ەسەگە, ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن 1,5 ەسەگە, نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالاردى 2,5 ەسەگە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
سونىمەن قاتار بولات ارقاندار, ٸشكٸ جانۋ قوزعالتقىشتارىنا ارنالعان فيلترلەر, باريتتٸك كونتسەنتراتتار, دٶڭگەلەك شٷمەكتەر, وقشاۋلاندىرىلعان قۇبىرلار, وتقا تٶزٸمدٸ ماتەريالدار, فەرروسيليتسيي, بايىتۋ فابريكالارىنا ارنالعان ديٸرمەندەردٸڭ رەزەڭكە-مەتالل فۋتەروۆكالارى, سورتتى پروكات جەنە تاعى باسقا جاڭا يمپورتتى الماستىراتىن ٶنٸم تٷرلەرٸ شىعارىلدى.
«قازٸرگٸ ۋاقىتتا وبلىستا 13 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 2 ترلن. تەڭگە سوماسىنا 45 ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا, ونىڭ ٸشٸندە ٷشٸنشٸ بەسجىلدىق اياسىندا كارتانىڭ 27 جوباسى ٸسكە اسىرىلۋدا. قالعان جوبالاردى كارتاعا ەنگٸزۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە», — دەدٸ قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ.
اعىمداعى جىلعا كەلەتٸن بولساق, جوسپارلانعان 12 ينۆەستيتسييالىق جوبانىڭ 6-ى ٸسكە قوسىلدى.
ولار:
- «دوليننوە» كەن ورنىنداعى «التىن الماس» التىن ٶندٸرۋ فابريكاسى, قۇنى 46 ملرد تەڭگە;
- قۇنى 27,5 ملرد تەڭگە بولاتىن «Linde Gas» تەحنيكالىق گاز ٶندٸرٸسٸ. بۇل گوللاندييالىق ينۆەستورلاردىڭ ەكٸنشٸ زاۋىتى, سونداي-اق ولار جوبانىڭ 3-كەزەڭٸن دە جٷزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر;
- 27,3 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييانى قۇرايتىن پاترون زاۋىتى;
- قاراعاندى قالاسىنداعى كٶتەرمە-لوگيستيكالىق ورتالىق, 24 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلىپ, 2000 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى;
- اقادىر كەنتٸندەگٸ كٷن-ەلەكتر ستانتسيياسى. بۇل «Solarnet/Goldbek Solar» گەرمانييالىق ينۆەستورلارمەن بٸرلەسٸپ, «قازسولار» جشس جوباسىنىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸن ٸسكە اسىرۋ بولىپ تابىلادى.
- Hitachi Construction Machinery - ٸرٸ گاباريتتٸ تەحنيكاعا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى.
سونداي-اق جىل سوڭىنا دەيٸن تاعى 6 جوبانى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا:
- قۇنى 12 ملرد تەڭگە بولاتىن Qaz Carbon كومپانيياسىنىڭ قۇيۋ ٶندٸرٸسٸن جاڭعىرتۋ جەنە كەن بايىتۋ فابريكاسىن سالۋ;
- وبلىستىڭ تاۋ-كەن بايىتۋ كەسٸپورىندارىنا ارنالعان «Polymet Solutions Corporation» ديٸرمەندەردٸڭ رەزەڭكە-مەتالل فۋتەروۆكالارىن ٶندٸرۋ;
- YDD Corporation فەرروسيليتسيي ٶندٸرەتٸن زاۋىتتىڭ 3-شٸ پەشٸ, قۇنى 34 ملرد تەڭگە;
- 10 000 مال باسىنا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭى جەنە 400 باسقا ارنالعان سٷت-تاۋار فەرماسى;
- ساران قالاسىندا «Yutong» اۆتوبۋستارىن, كارەر جەنە جول-قۇرىلىس تەحنيكالارىن ٶندٸرۋ زاۋىتى, قۇنى 22,1 ملرد تەڭگە;
- قۋاتتىلىعى جىلىنا 3,5 ملن شينانى قۇرايتىن اۆتوموبيل شينالارىنىڭ ٶندٸرٸسٸ.
سونىمەن قاتار, يندۋسترييالىق ايماق پەن بيزنەس-ينكۋباتور (Ready Built Factory) قۇرۋ جوسپارلانۋدا. يندۋسترييالىق ايماقتىڭ جۇمىس ٸستەۋٸ ودان ەرٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋ ٷشٸن, ونىڭ ٸشٸندە جيىنتىقتاۋشى جەنە قۇراستىرۋ بٶلشەكتەرٸنٸڭ بازاسىن قۇرۋ ٷشٸن مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«اتالعان جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ساران قالاسىنىڭ عانا ەمەس, وبلىستىڭ دا ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ قوسىمشا كاتاليزاتورىنا اينالادى. ينۆەستيتسييالار 150 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى. قالانىڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 2025 جىلعا قاراي 6 ەسەگە, ال وبلىستىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ كٶلەمٸ 2 ەسەگە ۇلعايادى. يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ مونوقالاعا مۋلتيپليكاتيۆتٸك ەسەر بەرٸپ, حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ جاعدايىن جاقسارتادى. سول سيياقتى ينفراقۇرىلىمدى جەنە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىن دامىتاتىن بولادى. جالپى, ٶڭٸردە يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىن ٸسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىسقا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنٸپ وتىر, بۇل جۇمىستار مەنٸڭ جەكە باقىلاۋىمدا», — دەدٸ ج. قاسىمبەك.
پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ەبٸلقايىر سقاقوۆ ٶز كەزەگٸندە 2020-2025 جىلدارعا ٶڭٸردە 1,4 ترلن تەڭگەگە 44 ينۆەستيتسييالىق جوبانىڭ پۋلى قۇرىلعانىن جەتكٸزدٸ. شامامەن 10 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپاردا. بٷگٸنگە 31 جوبا ٸسكە اسۋدا.
«وسى جىلى 41,7 ملرد تەڭگە سوماسىنا 14 جوبانى ٸسكە قوسۋ جوسپاردا بار, 560 جۇمىس ورنى قۇرىلادى. ەنگٸزٸلەتٸن 5 جوبا شەتەلدٸك قاتىسۋمەن ٸسكە اسۋدا», — دەدٸ ول.
اعىمداعى جىلى ٸسكە اسىرىلاتىن جوبالاردىڭ نەگٸزگٸ سالالارى:
- ماشينا جاساۋ – 17,4 ملرد تەڭگەگە 3 جوبا;
- اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن – 10,5 ملرد تەڭگەگە 1 جوبا;
- حيمييا ٶنەركەسٸبٸ – 2,9 ملرد تەڭگەگە 5 جوبا;
- قۇرىلىس ماتەريالدارى – 3,0 ملرد تەڭگەگە 2 جوبا;
- داتا-ورتالىقتار (ماينينگ) – 10,8 ملرد تەڭگەگە 3 جوبا.
ماشينا جاساۋ جەنە ماينينگ سالاسىنداعى جوبالار اعىمداعى جىلدىڭ نەگٸزگٸ جوبالارى بولىپ تابىلادى.
پاۆلودار وبلىسىن ٸرٸ يندۋسترييالىق ٶڭٸر رەتٸندە ودان ەرٸ ستراتەگييالىق دامۋ ماقساتىندا مەتاللۋرگييا جەنە حيمييا ٶنەركەسٸبٸ ٶندٸرٸستەرٸنٸڭ قولدا بار بازاسىندا جاڭا سالالىق كلاستەرلەردٸ ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا.
وسى دامۋ ستراتەگيياسىن تابىستى ٸسكە اسىرۋ ٶڭٸردٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ۇلعايتۋعا جەنە جوعارى تەحنولوگييالىق جەنە عىلىمدى قاجەت ەتەتٸن ٶندٸرٸستەر ورتالىعىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ (مەتاللۋرگييادا - اليۋمينيي جەنە مىس كلاستەرلەرٸ; حيمييا سالاسىندا - مۇناي حيميياسى جەنە كٶمٸر حيميياسى).
يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا وبلىستا بٸرقاتار ٸرٸ ستراتەگييالىق جوبالار ٸسكە اسىرىلۋدا:
- «Canarax» تەحنيكالىق كرەمنيي ٶندٸرۋ زاۋىتى;
- «پاۆلودار-سودا» جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸ (جشس) كالتسييلەنگەن سودا ٶندٸرۋ زاۋىتى;
- «نەفتەحيم LTD» جشس سۇيىتىلعان كٶمٸرسۋتەكتٸ گازدار مەن پوليمەرلەر الۋ جٶنٸندەگٸ كەشەن;
- «روسسدوركوم كز» جشس ىستىق مىرىشتاۋ زاۋىتى.
«جالپى, اعىمداعى ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ٶڭٸردٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس كٶلەمٸن 15%-عا ۇلعايتۋعا, 2 760 جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جەنە 12,3 ملرد تەڭگە مٶلشەرٸندە جىل سايىن قوسىمشا سالىق تٷسٸمدەرٸن الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كارتانى ودان ەرٸ دامىتۋ جاعىنان بٸز يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ ۇسىنىستارىن قولدايمىز», — دەدٸ ە. سقاقوۆ.
قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ارحيمەد مۇحامبەتوۆ مەملەكەتتٸك يندۋسترييالاندىرۋ باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ كەزٸندە وبلىستا 6 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, سوماسى 157 ملرد تەڭگە تۇراتىن 92 جوبا پايدالانۋعا بەرٸلگەنٸن ايتتى.
«باعدارلامانى ٸسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا ٶڭٸر كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ ٶسۋٸ بايقالادى, مەسەلەن, اعىمداعى جىلدىڭ 8 ايىندا (قاڭتار-تامىز) وبلىستىڭ ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ناقتى كٶلەم يندەكسٸ 119,9% قۇرادى», — دەدٸ قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ.
باعدارلامانىڭ ٷشٸنشٸ بەسجىلدىعى شەڭبەرٸندە (ييدمب 2020-2025) شەڭبەرٸندە 3,8 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋمەن 400 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا 13 جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا. ونىڭ ٸشٸندە, ماشينا جاساۋ سالاسىندا ٶندٸرٸستٸ جەرگٸلٸكتەندٸرۋ دەڭگەيٸن ۇلعايتۋعا باعىتتالعان 2 جوبا كٶزدەلگەن.
«اگروماشحولدينگ KZ» اق 38 مىڭ ش.م. الاڭدا قۇنى 11,2 ملرد تەڭگە تۇراتىن بيزنەس-ينكۋباتور جوباسىن ٸسكە اسىرۋدى جٷرگٸزۋدە جەنە 1500 جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى. بۇل جوبانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى قۇرامداس بازانى, ونىڭ ٸشٸندە شەتەلدٸك كومپانييالار-ٶندٸرۋشٸلەردٸ تارتۋ ارقىلى ماشينا جاساۋداعى ٶندٸرٸستٸ جەرگٸلٸكتەندٸرۋدٸ ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. مىسالعا, ەگٸس كەشەندەرٸ ٶندٸرٸسٸن ۇيىمداستىرۋ ٷشٸن اۆسترييالىق «PÖTTINGER» كومپانيياسى تارتىلدى, سونداي-اق رەسەيلٸك «ريات» كومپانيياسى اۆتوموبيل جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنا ارنالعان پلاستيكالىق بٶلشەكتەر مەن ورىندىقتار ٶندٸرٸسٸن ۇيىمداستىرۋدى كٶزدەپ وتىر.
جەرگٸلٸكتەندٸرۋ ٷشٸن جوسپارلانعان ٶنٸمنٸڭ نەگٸزگٸ اسسورتيمەنتٸ: ماشينا جيىنتىقتارى, ورىندىقتار, پلاستيكالىق بٶلشەكتەر, شيراقجٸپتەر مەن سىمدار جەنە باسقا دا بۇيىمدار. جوبانى ٸسكە قوسۋ 2020 جىلدىڭ سوڭىنا جوسپارلانعان, ال 2021 جىلى ماشينا جاساۋداعى 2291 بٶلشەكتٸ جەرگٸلٸكتەندٸرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«تاعى بٸر جوبا – بۇل «كاماز» رەسەيلٸك كومپانيياسىنىڭ قاتىسۋىمەن شويىن قۇيۋ ٶندٸرٸسٸنٸڭ جوباسى. قۇنى شامامەن 80 ملرد تەڭگە تۇراتىن جەنە 600 جۇمىس ورنىن اشاتىن «Kamlitkz» جشس بٸرلەسكەن كەسٸپورنىنىڭ جوباسىن قوستاناي قالاسىنىڭ يندۋسترييالىق ايماعىنىڭ اۋماعىندا ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. جوبانىڭ قۋاتتىلىعى جىلىنا شامامەن 40 توننا قۇيمانى قۇرايدى, بۇل رەتتە ٶنٸمنٸڭ 90%-دان استامى رەسەي فەدەراتسيياسىنا كاماز زاۋىتىنا ەكسپورتقا جٸبەرٸلەتٸن بولادى. ايدىڭ سوڭىندا زاۋىت قۇرىلىسىن باستاۋعا كٸرٸسۋ جوسپارلانۋدا», — دەدٸ ا. مۇحامبەتوۆ.
سونداي-اق كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ كارتاسىنا 36 ملرد تەڭگە سوماسىنا اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸ, ەنەرگەتيكا جەنە ماشينا جاساۋ سالاسىندا 6 جوبانى ەنگٸزۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە:
- قوستاناي وبلىسىندا قۋاتى 50 مۆت جەل ەلەكتر ستانتسيياسى;
- قۇنى 3,6 ملرد تەڭگە تۇراتىن, 5000 باسىنا ارنالعان مال بورداقىلاۋ الاڭىن جەنە 2500 مال باسىنا ارنالعان اسىل تۇقىمدى رەپرودۋكتوردى سالۋ;
- ارقالىق قالاسىندا ەلەۆاتور, قۇراما جەم زاۋىتى جەنە ديٸرمەن كەشەنٸنٸڭ قۇرىلىسى;
- رۋدنىي قالاسىندا شينالاردى قايتا ٶڭدەۋ زاۋىتى;
- سۇلى قاۋىزىنىڭ ٶندٸرٸسٸ;
- برويلەر ەتٸن ٶندٸرۋ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى بەلسەندٸ جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. جۇمىستاردى اياقتاۋ اعىمداعى جىلدىڭ 4-توقسانىنا جوسپارلانىپ وتىر. جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ مەن يندۋسترييالاندىرۋ باعدارلاماسىنا ينۆەستورلاردى تارتۋ بارىسى جٶنٸندەگٸ جۇمىس ەرەكشە باقىلاۋدا.
