قازٸر مەنينگيت سىرقاتى مەڭدەپ تۇرعان شاقتا ەربٸر ادام ٶز دەنساۋلىعىنا جاۋاپتى قاراپ, مەيٸلٸنشە ساقتانعانى ابزال. اق حالاتتى مامانداردىڭ كەڭەسٸنە قۇلاق تٷرسەك, اتالمىش ينفەكتسييا ادام اعزاسىنداعى يممۋندىق جٷيە ەلسٸرەگەندە, ياعني يممۋنيتەت تٶمەندەگەندە اعزا تٷرلٸ ينفەكتسييانى ٸلٸپ الۋعا بەيٸم كەلەدٸ دەگەنگە سايادى. قانداي جاعدايدا يممۋنيتەتتٸ كٷشەيتە الامىز? قانداي امالدارى بار? كەدەڭٸزگە جاراپ قالار دەگەن نيەتپەن تٶمەندەگٸدەي كەڭەستەردٸ نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ كٶرەيٸك.
يممۋندىق جٷيە بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندەۋ بەلگٸلەرٸ:
تەز شارشاۋ
سوزىلمالى شارشاۋ
ۇيقىباستىلىق نەمەسە كەرٸسٸنشە ۇيقىسىزدىق
باس اۋرۋى
بۇلشىق ەتتەر مەن بۋىن اۋرۋلارى
كٷيزەلٸس – يممۋنيتەتتٸڭ باستى جاۋى, ۋايىم مەن جامان كٶڭٸل-كٷيدەن اۋلاق بولىڭىز. مٷمكٸندٸگٸنشە جاعىمدى ەموتسيياعا جاقىن بولىڭىز. دەسە دە, يممۋنيتەتتٸ كٷشەيتۋدٸ الدىمەن دۇرىس تاماقتانۋدان باستاڭىز.
ەندەشە يممۋنيتەت كٶتەرۋدٸڭ 7 تالابى سٸزدٸڭ كەدەڭٸزگە جاراپ قالار:
يممۋندىق جٷيەنٸ نىعايتۋدا A, B5, C, D, F, PP دەرۋمەندەرٸنٸڭ ماڭىزى زور. جالپى بارلىق ٶسەتٸن تاعامدار مەسەلەن قۇرامى بەتا-كاروتينگە باي سەبٸز, قىزىل بۇرىش, قاۋىن, قىزاناق, اسقاباق سىندى كٶكەنٸستەر اعازاعا اسا قاجەت. ا دەرۋمەنٸ مەن كاروتيندەر انتيگەندەردٸڭ سوققىسىنا تٶتەپ بەرٸپ, يممۋندىق ەرەكەتكە جاۋاپ بەرسە, ەكٸنشٸ قىرىنان راك اۋرۋلارىنان قورعاۋعا قاۋقارلى.
س دەرۋمەنٸنٸڭ باستى قاينار كٶزٸ – قاراقات, يتمۇرىن, تسيترۋس جەمٸستەرٸ, شىرعاناق, اقجەلكەن, قىشقىل ورامجاپىراق, ليموندا. اعزادا وسى دەرۋمەندەر جەتٸسپەگەندە قارسى دەنەلەردٸڭ قارقىنى باياۋلايدى, ال اتالعان دەرۋمەندەر ٸشكەن اسىڭىز ارقىلى بويىڭىزعا تاراسا يممۋندىق جاسۋشالار جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە ٶندٸرٸلەدٸ.
ۆ دەرۋمەنٸ شەمٸشكە, قارا نان, جاڭعاق, قاراقۇمىق, ساڭىراۋقۇلاق, ٸرٸمشٸك سىندى تاعامداردا بار. سونىمەن قوسا جاڭعاق, شەمٸشكە سىندى تاعامدارداعى ە دەرۋمەنٸ جاسۋشالاردى تٷرلٸ جاراقاتتاردان ساقتايدى.
يممۋنيەتتٸ كٷشەيتۋگە بٸردەن بٸر پايداسىن تيگٸزەتٸن مينەرالدار سەلەن, تسينك, ماگنيي, كالتسيي, تەمٸر, يود, مارگانەتس. بۇل مينەرالدار جاڭعاقتار مەن بۇرشاق تۇقىمداس شەمٸشكەلەردە, تۇتاس جارمالاردا سونداي-اق شوكالادتىڭ قۇرامىندا بولادى. وسى تاعامداردى تۇتىنۋدان باس تارپاڭىز.
تاماقتانۋ
تولىققاندى اقۋىز: ەت, بالىق, بۇرشاق تۇقىمداس دەندەر. ەت پەن بالىقتى كٷندە جەۋگە بولادى, ال, بادانا (فاسول), اسبۇرشاق, جاسىمىق سىندى دەندەردٸ اپتاسىنا 2 رەت تۇتىنۋعا بولادى.
كٶكەنٸستەر مەن جەمٸس-جيدەكتەر: سەبٸز, قىزىلشا, ورامجاپىراق, بادانا, شومىر (رەدكا), قىزىل بۇرىش, انار, مەيٸز, قارا ٶرٸك, سارى ٶرٸك, الما, قىزىل جٷزٸم, مٷكجيدەك, جاڭعاق, سارىمساق, پيياز, جاڭا سىعىلعان شىرىندى كٶبٸرەك تۇتىنىڭىز.
تەڭٸز ٶنٸمدەرٸ: بالىق جەنە تەڭٸز ٶنٸمدەرٸنٸڭ قۇرامىنداعى ەلٸ تولىقتاي سٸڭبەگەن مايلى قىشقىلدار اعزاداعى قورعانىش قابٸلەتٸن ٶتە جاقسى كٶتەرەدٸ. كٶپ جاعدايدا كالمار مەن تەڭٸز ورامجاپىراعىن جەگەن ٶتە پايدالى.
كالييگە باي ٶنٸمدەر: كارتوپ پەن ٶرٸكتٸڭ, جاڭعاق پەن قاراقۇمىق سونداي-اق سۇلى جارماسىنىڭ قۇرامىندا كاليي بار. وسى تاعامداردان تارتىنباڭىز.
سٷت تاعامدارى: سٷتتەن جاسالعان تاعامداردا تٸرٸ باكتەرييالار كٶپ. تٷرلٸ بيوايراندار مەن بيويوگۋرتتار ينتەرفەروندى جاقسى تٷزٸپ بەرەدٸ.
كٶك شەي: اعازاداعى راديونۋكليدتەردٸ قۋىپ شىعۋدىڭ تاپتىرماس ەدٸسٸ. كٶك شەيدٸ كٶبٸرەك ٸشٸڭٸز, بال قوسىپ ٸشٸڭٸز.
ەسٸرەسە پايدالى تاعامدار: كٷندەلٸكتٸ راتسيونىڭىزعا بروككولي, سەبٸز, سٷت تاعامدارى مەن بيوقوسپالاردى, قۇلپىناي, كيۆي, اسقاقباق, البىرت (لوسوس) بالىعىن, جاڭعاق, زەيتٷن مايى, كٷركە تاۋىق ەتٸ, تسيترۋس جەمٸستەرٸن كٶبٸرەك قوسىڭىز. تاعامعا مەيٸلٸنشە اقجەلكەن, اسكٶك, بالدىركٶك تامىرىن كٶبٸرەك قوسىڭىز. اسقاباقتى ٷنەمٸ تۇتىنۋ كەرەمەت نەتيجە بەرەدٸ.
پروبيوتيكتەر
اعزاداعى پايدالى باكتەرييالاردى ۇلعايتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸن تاعامدار بار. ولار «پروبيوتيك» دەپ اتالادى. ولاردىڭ قاتارىنا شالقان تەرٸزدٸ پيياز, سارىمساق, بٶرٸكگٷل(ارتيشوك) پەن بانان جاتادى.
تابيعاتتىڭ سىيى
يممۋنيتەتتٸ كٷشەيتۋگە اتسالىساتىن تابيعي ەدٸسكە قىزىلكٷرەڭ (ەحيناتسەيا), ادامشٶپ (جەنشەن), قىزىلمييا, سەرمەنە جاتادى. وسى شٶپتەردٸڭ تۇنباسىن تۇتىنۋ ارقىلى بەلگٸلٸ بٸر سىرقاتتى ەمدەپ نەمەسە الدىن-الۋعا بولادى.
شىنىعۋ
جٷزۋ, سالقىن سۋعا تٷسۋ, كونتراستى دۋش قابىلداۋ اعزانى نىعايتۋعا كٶمەكتەسەدٸ. جوعارى جەنە تٶمەن تەمپەراتۋرانى الماستىرىپ پايدالانۋ يممۋندىق جٷيەگە ٶتە پايدالى.
بۇل رەتتە تۇراقتى تٷردە مونشا مەن ساۋناعا بارىپ تۇرۋ اسا پايدالى. ەگەر ونداي مٷمكٸندٸك بولماسا قالىپتى كونراستى دۋش قابىلداۋعا دا بولادى. دۋشتان كەيٸن جىلدام قارقىنمەن دەنەڭٸزدٸ ىسقىلاۋدى ۇمىتپاڭىز.
سالاۋاتتى ٶمٸر سالتى
فيزيكالىق جاتىعۋلار يممۋنيتەتتٸ نىعايتۋعا ٶتە پايدالى. مەسەلەن: تاڭعى جاتتىعۋ, اەروبيكا, فيتنەس, جٷگٸرۋ, جٷزۋ, جاياۋ سەرۋەندەۋ, شەيپينگ.
وسى تٷرلٸ جاتتىعۋلاردىڭ ٸشٸنەن پاتشا كٶڭٸلٸڭٸز قالاعان تٷرٸن تاڭداپ, شۇعىلدانساڭىز ەش ٶكٸنبەيسٸز. دەسە دە اعازاعا مٶلشەردەن تىس سالماق سالۋدان اۋلاق بولىڭىز, ول يممۋنيتەتكە زييان.
تىنىعۋ
جۇمىستان كەلگەننەن كەيٸن ديۆانعا جاتىپ, كٶزٸڭٸزدٸ جۇمىپ, تەرەڭ ەرٸ بٸركەلكٸ دەمالۋ ارقىلى جاقسى دٷنيەلەر ويلاۋعا تالپىنىڭىز. كٶڭٸلٸڭٸز قالاسا باياۋ ەتٸپ ەۋەن قوسىپ, ميىڭىزدى تىنىقتىرۋعا تىرىسىڭىز. بۇل ەدٸس – كٷنٸ بويى جينالعان شارشاۋ مەن كٷيزەلٸستٸ باسىپ, يممۋنيتەتكە تەك جاقسى قىرىنان ەسەر ەتەدٸ.
دەرەككٶز: el.kz
