تاريحي تٷبەكتٸڭ كٶرشٸ اۋداندارى – بالات جەنە فەنەر ستامبۋلدىڭ باي تاريحي مۇرالارىمەن جەنە كەرەمەت كٶرٸكتٸ جەرلەرٸمەن ەرەكشە. عاسىرلار ٶتسە دە, بالات ەشقاشان ٶزگەرمەگەن.
بالاتتىڭ ٶزگەشە تەرەزەلەرٸ بار تاريحي ٷيلەرٸ بار كٶشەلەرٸ ٶتكەن مەن بولاشاقتى ٷيلەستٸرەتٸن ەسەرلٸ سەۋلەتتٸك قۇرىلىمنىڭ كٶرٸنٸسٸ ٸسپەتتٸ. لابيرينت تەرٸزدٸ كٶشەلەرٸ, مەيرامحانالار مەن ديزاينەرلەردٸڭ بۋتيكتەرٸ, شاي باقشالارى مەن ٶولٶنەر شەبەرحانالارى تٸزٸلگەن بالاتتا انتيكۆاريات دٷكەندەر مەن اۋكتسيون ۇيىمداستىرۋشىلارعا باي. سونداي-اق, احريدا سيناگوگاسى, يانبول سيناگوگاسى, كۋچۋك مۇستافا پاشا حامامي (تٷرٸك مونشاسى) جەنە تاماشا بولگارييالىق ەۋليە ستەفان شٸركەۋٸ (تەمٸر شٸركەۋٸ) تاعى باسقا تاريحي عيماراتتار كٶپ. التىن مٷيٸزدٸڭ جاعاسىندا ورنالاسقان سۆەتي ستەفان بولگار شٸركەۋٸ (تەمٸر شٸركەۋٸ) سونىمەن قاتار بٷكٸل ەلەمدە تەمٸردەن جاسالعان جالعىز پراۆوسلاۆيە شٸركەۋٸ سانالادى. بٸر كەزدەرٸ تاڭعاجايىپ ديزاينى بار شٸركەۋدٸڭ قۇيمالارى مەن مەتالل بٶلشەكتەرٸ اۆسترييانىڭ ۆەنا قالاسىندا جاسالىپ, كەمەلەرگە تيەلٸپ, بالاتقا جەتكٸزٸلدٸ. بٶلشەكتەر التىن مٷيٸزدٸڭ جاعاسىندا جينالدى. 500 توننا تەمٸردەن كرەست تٷرٸندە سالىنعان شٸركەۋ 1898 جىلى عيبادات ەتۋ ٷشٸن اشىلدى.
بالاتقا كٶرشٸ ورنالاسقان فەنەر – ستامبۋلدىڭ ەڭ تانىمال باعىتتارىنىڭ بٸرٸ. مۇندا ٷلكەن فەنەر رۋم ورتا مەكتەبٸ, فەنەر-رۋم پراۆوسلاۆيەلٸك پاتريارحاتى جەنە ايا يورگي پاتريارحاتى شٸركەۋٸ سيياقتى ەيگٸلٸ كٶرٸكتٸ جەرلەر بار. فەنەر تٶبەلەرٸندەگٸ 19-عاسىرداعى سەۋلەت ٶنەرٸنٸڭ ەڭ ەسەرلٸ ٷلگٸلەرٸنٸڭ بٸرٸ فەنەر رام ورتا مەكتەبٸ – التىن مٷيٸزدەگٸ ەڭ كەرەمەت قۇرىلىم. «قىزىل مەكتەپ» دەگەن اتپەن بەلگٸلٸ جەنە قامالعا ۇقسايتىن عيمارات مارسەلدەن ەكەلٸنگەن شاموت كٸرپٸشٸنەن تۇرعىزىلعان.
