قۇرمەتتٸ دوستار! ەكٸ كٷن بۇرىن مەن وسى پاراقشادا «قازاق بولعان, بار جەنە بولا بەرەدٸ» دەپ جازعان ەدٸم.
بٸز «قىم-قيعاشى», «شۇعىل بۇرىلىستارى» كٶپ, بىلايشا ايتقاندا تۋربۋلەنتتٸ زامانعا كٸرٸپ بارا جاتىرمىز. ەرتەڭ بٷگٸنگٸ بولىپ جاتقان كٷردەلٸ گەوساياسي, گەوەكونوميكالىق ٷردٸستەر (پروتسەستەر) «جۇماق كٷنٸ» بولىپ كٶرٸنۋٸ ىقتيمال.
ەلەم گيبريدتٸ ويىندار دەۋٸرٸنە بەت الدى. سىرتتان كەلەتٸن تەۋەكەل مەن قاۋٸپ-قاتەر كٷننەن كٷنگە قاباتتالىپ كەلەدٸ. وسىنداي قىسىلتاياڭ زاماندا قازاقستان تەۋەلسٸز مەملەكەت رەتٸندە مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتاردى دامىتا وتىرىپ, ٶزٸنٸڭ نەگٸزگٸ قۇندىلىقتارىن ايقىنداپ الۋى ٶزەكتٸ مەسەلە. مەن – ٶزٸم, قازاقتىڭ مەدەني كودى, قازاقي سالت-دەستٷردٸڭ بولاشاققا جاعىمدى ەسەرٸ, ۇلتىمىزدىڭ مەدەني قۇندىلىقتارىن ەكسپورتتاۋ تۋرالى مەسەلە كٶتەرٸپ جٷرٸپ, وسى باسىم باعىتتاردى «نەگە مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە كٶتەرمەيدٸ ەكەن, ەرتەڭ كەش بولادى عوي...» دەپ قاپىدا قالىپ, مەملەكەتتٸڭ وسى پوزيتسيياسىن سىنعا دا العان كەزدەرٸم بولدى. ٶيتكەنٸ جاقىن بولاشاقتا مەدەنيەت دەگەنٸمٸز ەكونوميكالىق كاتەگوريياعا اينالا وتىرىپ, كٸمنٸڭ مەدەنيەتٸنٸڭ تامىرى تەرەڭدە – سول حالىق وزىق بولاتىن كەزەڭگە دە جەتەمٸز. ول انىق.
بٷگٸن «ەگەمەن قازاقستان» ٷنجاريياسىندا ەلباسى ن.ە. نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭارۋ» اتتى ماقالاسى شىعىپتى. وقىپ شىقتىم, جاقسى ەسەر قالدىرا وتىرىپ, ۇلتىمىزدىڭ مەدەنيەتٸن جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا بەلەستەرٸن كٶرٸپ وتىرمىن. كٶپ سٶزدەن گٶرٸ ناقتى ٸس جاساعان پايدالى. قۇس قاناتىن قاقپاسا, ارتقا شەگٸنبەيدٸ, ول قۇلايدى. دەل سول سيياقتى ەلٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق رۋحاني-مەدەني قۇندىلىقتارىن مودەرنيزاتسييا جاساماسا ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعى بۇلىڭعىر. وسى ماقالادا قازاق حالقىنىڭ رۋحاني مودەرنيزاتسيياسىنىڭ باعدارى كٶرٸنٸپ تۇرعانى انىق.
1. قازاقتىڭ سالت-دەستٷرٸ, مەدەني كودى بولاشاعىمىزدىڭ نەگٸزگٸ باعدارى دەگەن تۇعىرناما رەسمي تٷردە پايد بولدى. مەنٸ بۇل مەسەلە قۋانتادى.
2. 2018 جىلدان باستاپ لاتىن ەرپٸنە كٶشۋ پروتسەسٸ باستالادى. مەكتەپتەردە, جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقۋلىقتاردى لاتىن ەرپٸنە كٶشٸرۋ پروتسەسٸ لەزدە باستالايىن دەپ وتىر. بۇل قۋانتارلىق مەسەلە. ەلٸمٸز ەلەمنٸڭ 80 پايىزىنان استام حالقى ەركٸن قولداناتىن مەدەني كەڭٸستٸككە كٸرەمٸز. سونىمەن بٸرگە, بۇل جاڭا تەحنولوگييالار مەن جاڭاشىلدىقتىڭ جاڭا بٸر بەت-پەردەسٸ اشىلادى دەگەن سٶز! 2017 جىلدىڭ اياعىنا دەيٸن عالىمداردىڭ كٶمەگٸمەن, بارشا قوعام ٶكٸلدەرٸمەن اقىلداسا وتىرىپ, قازاق ەلٸپبيٸنٸڭ جاڭا گرافيكاداعى بٸرىڭعاي ستاندارتتى نۇسقاسىن قابىلداۋعا شەشٸم قابىلدانعان 2018 جىلدان باستاپ جاڭا ەلٸپبيدٸ ٷيرەتەتٸن مامانداردى جەنە ورتا مەكتەپتەرگە ارنالعان وقۋلىقتاردى دايىنداۋعا كٸرٸسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
3. گۋميانيتارلىق ماماندىقتاردى دايارلايتىن بارلىق كافەدرالار قالپىنا كەلەتٸن بولدى. بۇل بۇرىننان بەرٸ بٸزدٸڭ ايتىپ-ايتىپ, مەزٸ بولىپ, جٸلٸگٸنٸڭ سٸڭٸرٸ مايدالانىپ كەتكەن مەسەلە. ياعني, قازاق حالقىنىڭ تاريحى, سالت-دەستٷرٸنە باسىمدىلىق بەرٸلەدٸ دەگەن سٶز.
4. الداعى بٸرنەشە جىلدا گۋمانيتارلىق بٸلٸمنٸڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا ەلەمدەگٸ ەڭ جاقسى 100 وقۋلىقتى ەرتٷرلٸ تٸلدەردەن قازاق تٸلٸنە اۋدارىپ, جاستارعا دٷنيە جٷزٸندەگٸ تاڭداۋلى ٷلگٸلەردٸڭ نەگٸزٸندە بٸلٸم الۋعا مٷمكٸندٸك دايارلانۋدا. 2018-2019 وقۋ جىلىنىڭ ٶزٸندە ستۋدەنتتەردٸ وسى وقۋلىقتارمەن وقىتا باستاۋعا جوسپارلانعان.
5. «قازاقستانىڭ قاسيەتتٸ رۋحاني قۇندىلىقتارى» نەمەسە «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى» جوباسى ۇسىنىلۋدا. ٸشكٸ رۋحاني تۋريزمدٸ دامىتۋدىڭ العىشارتى. ۇلتىمىزدى ٶز تاريحى مەن مەدەنيەتٸ ٷشٸن ماقتانۋ, ونى جەتە بٸلۋدٸڭ ناعىز كەرەك تەتٸگٸ.
6. «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مەدەنيەت» جوباسىن ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل مەسەلە بٸزدٸڭ ويلاعانىمىزدان اسىپ تٷسٸپ وتىر! رۋحاني مودەرنيزاتسييا دەگەنٸمٸز وسى.
شىنى كەرەك, مەن ٶز كٶزٸمە سەنبەي وتىرعان جاعدايىم بار! ٶتە قاجەتتٸ, ٶزەكتٸ شەشٸمدەر كەشەنٸ, مەن تولىعىمەن قولدايمىن! تەۋەلسٸز مەملەكەتتٸڭ ٶز «كٷن تەرتٸبٸ» بولۋى قاجەت! تەۋەلسٸز كٷن تٸرتٸبٸ دەگەنٸمٸز وسى بولسا كەرەك.
ەرلان سايروۆتىڭ فەيسبۋكتەگٸ جازباسىنان
