قازاقستاندا زەينەتكە ەرتە شىعۋعا كٸمدەر قۇقىلى? باسپانا ساتىپ الۋ ٷشٸن زەينەتاقى قورىنداعى اقشانى مەرزٸمٸنەن بۇرىن الۋعا بولا ما? قاراعاندىلىق كەنشٸلەردٸڭ تالابى نەگە ورىندالمايدى? ەيەلدەردٸڭ 63 جاستا زەينەتكە شىعۋى جۇمىسسىز جاستاردىڭ ارتۋىنا سەبەپ بولماي ما? زەينەتاقى جٷيەسٸنە قاتىستى وسى جەنە ٶزگە دە سۇراقتارعا قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ سۆەتلانا جاقىپوۆا جاۋاپ بەردٸ.
سۆەتلانا قابىكەنقىزى, قازٸر زەينەتاقىعا قاتىستى جۇرتتى مازالايتىن سۇراقتار كٶپ. بەرٸ دە بەينەتٸنٸڭ زەينەتٸن كٶرگٸسٸ كەلەدٸ. وسى كٶپتٸڭ كٶكەيٸندە جٷرگەن ساۋالداردىڭ باسىن اشىپ الساق. زەينەتكە كٸمدەر ەرتە شىعا الادى?
– بٸزدە قازٸرگٸ تاڭدا زەينەتكە ەرتە شىعاتىن بٸرنەشە توپ بار. بٸرٸنشٸسٸ, دٷنيەگە بەس بالا ەكەلٸپ, ولاردى سەگٸز جاسىنا دەيٸن تەربيەلەگەن انالار 53 جاسىندا زەينەتكە شىعادى. ەكٸنشٸسٸ, سەمەي پوليگونىندا, ٶتە جوعارى رادياتسييالىق قاتەر, تٶتەنشە رادياتسييالىق قاتەر ايماعىندا 1949 جىلدان 1963 جىلعا دەيٸن تۇرعان ازاماتتار. ٷشٸنشٸسٸ, زەينەتاقى اننۋيتەتٸن ساتىپ العان جاعدايدا, ەر ازاماتتار 55 جاسىندا, ەيەلدەر 50 جاسىندا زەينەتكە شىقتىم دەپ ٷيدە وتىرا الادى. تٶرتٸنشٸسٸ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ, ەسكەري ازاماتتار.
وسىعان دەيٸن زەينەتكەردٸڭ قالاۋىنا قاراي بٸر جىلدىق زەينەتاقىنى تولىق كٶلەمدە الۋعا بولاتىن ەدٸ. بيىلدان باستاپ تەك اي سايىن عانا تٶلەنەتٸن بولدى. مۇنىڭ سەبەبٸ نەدە?
– بٸزدٸڭ زەينەتاقى جٷيەمٸز ٷش دەڭگەيدەن تۇراتىنىن بٸلەسٸزدەر. بٸرٸنشٸسٸ – بازالىق دەڭگەي, قازٸرگٸ تاڭدا ول بەرٸنە بٸردەي 15 274 تەڭگەنٸ قۇراپ وتىر. بٸراق بٸز ونىڭ مەتوديكاسىن ٶزگەرتتٸك, ياعني 1 شٸلدەدەن باستاپ زەينەتكەردٸڭ ەڭبەك ٶتٸلٸنە قاراپ تٶلەيتٸن بولامىز. قازٸرگٸ تاڭدا بەرٸن ەسەپتەپ, تيٸستٸ جۇمىستاردى جٷرگٸزدٸك. بارلىعى دايىن دەپ ايتۋعا بولادى. ەكٸنشٸ دەڭگەي – ىنتىماقتى زەينەتاقى جٷيەسٸ. كەڭەس ٶكٸمەتٸ كەزٸندە جۇمىس ٸستەگەن اعا-اپالارىمىزدىڭ 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيٸنگٸ ەڭبەك ٶتٸلٸ ەسەپكە الىنادى. سول ەڭبەك ٶتٸلٸ سانالىپ تٶلەنەتٸن تٶلەم ىنتىماقتى زەينەتاقى دەپ اتالادى. ال ٷشٸنشٸ دەڭگەي – بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى. 1998 جىلدان باستاپ قورعا اي سايىن اۋدارىلىپ وتىرعان جارنا ەسەبٸنەن تٶلەنەدٸ. ەندٸ نەگە بٸز وسى تٶلەمدەردٸ تەك اي سايىن بەرەتٸن بولدىق?
ىنتىماقتى جٷيەدە زەينەتكەرلەردٸڭ تەك 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيٸنگٸ ەڭبەك ٶتٸلٸ سانالادى دەپ ايتىپ كەتتٸم عوي, جىل سايىن سول ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ٶتٸلٸ تٶمەندەي بەرەدٸ. سەيكەسٸنشە ىنتىماقتى جٷيەدەن تٶلەنەتٸن زەينەتاقى مٶلشەرٸ ازايادى. بٸراق ونىڭ ورنىن تولتىرىپ وتىراتىن باسقا تٶلەمدەر جوق. سوندىقتان بٸز مۇنى الىپ تاستادىق. ەدەتتە ٷلكەندەر زەينەتاقى قورىنان بٸر جىلدىق اقشاسىن الىپ نە ٸستەيدٸ?! دٷركٸرەتٸپ توي ٶتكٸزەدٸ, نەمەسە تۇرمىستىق تەحنيكا الادى, وڭدى-سولدى جۇمسايدى دا, كەيٸن زەينەتاقىنىڭ مٶلشەرٸنە نارازىلىق بٸلدٸرەدٸ. ال نەگٸزٸ بۇل تٶلەمدەردٸڭ ماقساتى – بٸر رەتتٸك قاجەتتٸلٸكتٸ قاناعاتتاندىرۋ ەمەس, كەرٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ. سوندىقتان وسىنداي شەشٸم قابىلدادىق. ەگەر ادامدارعا زەينەتاقىنى پايدالانۋ مەدەنيەتٸن ٷيرەتپەسەك, وسى قالپىندا قالايىن دەپ وتىر. وسى ٷش تٶلەم – بازالىق, ىنتىماقتى جەنە جيناقتاۋشى زەينەتاقى ازاماتتىڭ جوعالتقان تابىسىنىڭ كەم دەگەندە 40 پايىزىن ٶتەيدٸ. ال قازٸرگٸ ۋاقىتتا بٸز ونىڭ 46 پايىزىن بەرٸپ وتىرمىز.
زەينەتاقى قورىنداعى اقشا قانداي جاعدايدا تولىق كٶلەمدە تٶلەنەدٸ?
– قازٸر زەينەتكە شىققانداردىڭ بەرٸ زەينەتاقىسىن تولىق العىسى كەلەدٸ. بٸراق بۇل مٷمكٸن ەمەس. بٸرٸنشٸدەن, ەگەر قازاقستان ازاماتى باسقا ەلگە قونىس اۋدارىپ, سول مەملەكەتتٸڭ ازاماتتىعىن السا, وندا تٶلەم تولىق اۋدارىلادى. ەكٸنشٸدەن, ازامات قايتىس بولعان جاعدايدا, وتباسى مۇراگەر رەتٸندە التى ايدان كەيٸن اقشانى الۋعا قۇقىلى. ٷشٸنشٸدەن, زەينەتاقى اننۋيتەتٸ ارقىلى. ازامات زەينەتاقى اننۋيتەتٸن ساتىپ الۋ ٷشٸن ساقتاندىرۋ كومپانيياسىمەن كەلٸسٸمشارتقا وتىرادى. كەيٸن ساقتاندىرۋ كومپانيياسى وعان اي سايىن تٶلەيدٸ نەمەسە بٸر جىلدىڭ اقشاسىن بٸر-اق اۋدارادى. ول ٷشٸن قوردا جيناقتالعان زەينەتاقى جارناسىنىڭ سوماسى اننۋيتەتتٸ ساتىپ الۋعا جەتكٸلٸكتٸ بولۋى كەرەك.
اننۋيتەت ٷشٸن ەرلەر مەن ەيەلدەردٸڭ شوتىندا قانشا تەڭگە جينالۋى كەرەك سوندا?
– ەر ادامدار ٷشٸن – 9 ميلليون, ەيەلدەر ٷشٸن – 13 ميلليون تەڭگە. قازٸرگٸ تاڭدا ۇلتتىق بانك ەسەپتەۋ ەدٸستەمەسٸن ٶزگەرتەمٸز دەپ جاتىر.
دەپۋتاتتار زەينەتاقى جيناعىن وقۋ, باسپانا الۋ ماقساتىندا ازاماتتارعا الدىن الا شەشٸپ الۋعا رۇقسات بەرۋدٸ ۇسىنعان بولاتىن. مۇنداي حالىقارالىق تەجٸريبەدە دە بار ەكەن. بولاشاقتا قازاقستاندىقتارعا وسىنداي مٷمكٸندٸك بەرٸلە مە?
– بٷگٸندە بۇل سينگاپۋردىڭ تەجٸريبەسٸندە بار. بٸراق ول ەلدە جارنانىڭ مٶلشەرٸ – 20 پايىز. ال بٸز جيناقتاۋشى قورىنا 10 پايىز عانا اۋدارىپ وتىرمىز. سوندىقتان سينگاپۋرلىقتار 20 پايىزدىڭ 10 پايىزىنان جينالعان اقشانى باسپانا الۋ ٷشٸن نەمەسە وقۋ اقىسىن تٶلەۋ ٷشٸن جۇمساي الادى. ال قالعان ون پايىزى تەك زەينەتاقى تٶلەۋگە قالادى. قازٸرگٸ تاڭدا ۇلتتىق بانك دەپۋتاتتاردىڭ ۇسىنىسىن قاراستىرىپ جاتىر. جوعارى كٸرٸستٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قانداي دا بٸر ٶزگەرٸستەر قاجەت. ەيتپەسە بەس تەڭگە كٸرگٸزٸپ, سول بەس تەڭگەنٸ قايتا العان دۇرىس بولمايتىن شىعار. بەس تەڭگەنٸ مەن قىرىق جىل بۇرىن كٸرگٸزگەم, ەندٸ 40 جىلدان كەيٸن دە سول تيىندى العانىم دۇرىس ەمەس قوي. ەزٸرگە بٸر نەرسە دەۋ ەرتەرەك, انىق-قانىعىن ۇلتتىق بانك ايتا جاتار.
ٶتكەن جىلدىڭ سوڭىندا قاراعاندى وبلىسىندا ەرەۋٸلگە شىققان شاحتەرلەردٸڭ قويعان تالاپتارىنىڭ بٸرٸ زەينەت جاسىن تٶمەندەتۋ بولعان ەدٸ. وسى مەسەلە قاراستىرىلىپ جاتىر ما?
– يە, كەنشٸلەردٸڭ بۇل مەسەلەنٸ كٶتەرگەنٸ راس. 2014 جىلدان باستاپ بٸز بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى جٷيەسٸنە بٶلەك جارنا, ياعني كەسٸبي زەينەتاقى جارناسىن ەنگٸزدٸك. جۇمىس بەرۋشٸ ٶز تاراپىنان ەر جۇمىسشى ٷشٸن قوسىمشا بەس پايىز اۋدارىپ وتىرادى. ال جۇمىسشى ٶزٸنٸڭ جالاقىسىنان 10 پايىز اۋدارادى. سوندىقتان 15 پايىزدان اۋدارىلعان جارنادان جينالعان اقشاعا زەينەتاقى اننۋيتەتٸن ساتىپ الىپ, زەينەتكە ەرتە شىعا الادى دەپ ايتامىز. الايدا بٸز ساراپتاما جاسادىق. سوندا بايقاپ قاراساق, 2014 جىلدان باستاپ 2018 جىلعا دەيٸن ٷش جىل ٸشٸندە ول جارنالار اننۋيتەت ساتىپ الۋعا جەتكٸلٸكتٸ سومانى بەرە قويمايدى ەكەن.
اننۋيتەت ساتىپ الۋ ٷشٸن ەرلەردٸڭ زەينەتاقى شوتىندا 9 ميلليون تەڭگە بولۋى كەرەك دەپ ايتىپ ٶتتٸم عوي جوعارىدا. بٸراق قازٸر ولاردىڭ زەينەت جاسىن تٶمەندەتۋ مٸندەتٸ تۇرعان جوق, الداعى ۋاقىتتا قارالمايدى دا. ٶيتكەنٸ, بٸرٸنشٸدەن, ىنتىماقتى زەينەتاقى ونسىز دا بٸرتٸندەپ كەتٸپ بارادى. 1998 جىلعا دەيٸنگٸ ەڭبەك ٶتٸلٸ ازايۋدا. مەسەلەن, 1960 جىلى تۋعان ەيەلدەر زەينەتكە شىعىپ جاتىر, سولاردىڭ ەڭبەك ٶتٸلٸنە قاراساق 20 جىلدان از.
ال زاڭ بويىنشا ەگەر سٸزدٸڭ ەڭبەك ٶتٸلٸڭٸز 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيٸن 20 جىلدى قۇراسا, وندا زەينەتاقى مٶلشەرٸ دە تولىق بولادى. سوندىقتان ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ٶتٸلٸ از بولعاننان كەيٸن, ىنتىماقتى جٷيەدەن تٶلەنەتٸن زەينەتاقى مٶلشەرٸ ەڭ تٶمەن بولىپ شىعىپ وتىر قازٸر. وسىنداي جالاقىمەن 2008-2015 جىلدارى زەينەتكە شىققان ەيەلدەردٸڭ زەينەتاقىسى جٷز مىڭعا باراتىن ەدٸ. ال قازٸر شىعىپ وتىرعان ەيەل ازاماتتاردىڭ زەينەتاقىسى از, قىرىق بەس مىڭ عانا. سوندىقتان ەگەر بٸز 50 جاسقا دەيٸن تٶمەندەتسەك, ىنتىماقتى جٷيە مٷلدە جويىلادى. مىسالى 1981-82 جىلدارى تۋعان ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ٶتٸلٸ ىنتىماقتى جٷيەدە ونسىز دا جوق. سوندا 50 جاسقا كەلگەندە قاي قوردان اقشا تٶلەنەدٸ? اقشا بولمايدى. ەر ازامات ٶز جالاقىسىنان جارنا اۋدارىپ وتىرۋ ٷشٸن جيناقتاۋ جٷيەسٸن ەنگٸزدٸك. بٸراق ونى ٸستەپ وتىرعان ەشكٸم جوق. سالىق تٶلەمٸنەن بوساتىلسا دا, ٶز ەركٸمەن زەينەتاقى جارناسىن اۋدارىپ وتىرعاندار ٶتە از.
قازاقستان حالقىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيٸنە, ەل-اۋقاتىنا قانداي باعا بەرەسٸز?
– ورتاشا دەپ ايتار ەدٸم. ستاتيستيكاعا سٷيەنسەك, قازاقستان حالقى سانىنىڭ 2,9 پايىزى ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸن الادى. سوعان قاراعاندا تۇرمىسى تٶمەن ازاماتتار بولماۋى كەرەك ەلٸمٸزدە. ولاردىڭ كەيبٸرەۋٸ قيىن جاعدايعا تاپ بولعاندار, ەندٸ بٸرەۋلەرٸ جۇمىس ۇسىنساڭ دا, ٸستەگٸسٸ كەلمەيتٸن, ول جۇمىستى ٶزٸڭ ٸستە دەيتٸندەر. بٸلٸم دەڭگەيٸ دە تٶمەن, جوعارى بٸلٸمٸ جوق, 11 سىنىپتى عانا بٸتٸرگەن. بٸراق قوعامدىق, ەلەۋمەتتٸك جۇمىس ورنىنا جٸبەرسەڭ, بارمايمىن دەپ باستارىن الا قاشادى. قازٸر بىلاي قاراساڭ, جاستار تٶمەن ساتىدان باستاپ, ازعا قاناعات ەتٸپ, بٸرتە-بٸرتە كٶتەرٸلۋ دەگەندٸ بٸلمەيدٸ, ونى قالامايدى دا. بٸزگە جوعارى بٸلٸمٸ بار جاستار جۇمىس ٸزدەپ كەلەدٸ عوي, سول كەزدە ەڭ بٸرٸنشٸ قوياتىن تالابى "ماعان جالاقىسى كەم دەگەندە 200 مىڭ تەڭگە بولاتىن جۇمىس بەرٸڭٸز" دەيدٸ. سونداي سەتتەردە ماعان ٶزٸمنٸڭ ەڭبەك جولىمدى قالاي باستاعانىم ەسكە تٷسەدٸ.
1993 جىلى تەڭگە ۇلتتىق ۆاليۋتا رەتٸندە ەندٸ عانا ەنگٸزٸلگەندە, مەنٸڭ ەڭبەكاقىم التى مىڭ تەڭگە عانا بولاتىن. مەن ٶزٸم ەڭبەك جولىمدى مەكتەپتە باستادىم. بٸراق بارلىق مەكەمەدە ورتاشا جالاقى سول شامادا بولدى. سوندا مەنٸڭ جولداسىم ايتاتىن "نەسٸنە جۇمىس ٸستەيسٸڭ, ٷيگە بەرٸبٸر جارىتىپ اقشا ەكەلمەيسٸڭ, ٷيدە وتىرساڭشى ودان دا" دەپ (كٷلدٸ). بٸراق مەن اقشا ٷشٸن ەمەس, ٶزٸم ٷشٸن ەڭبەك ەتتٸم. سەبەبٸ جۇمىسىمدى قاتتى جاقسى كٶرەتٸن ەدٸم. التى مىڭ تەڭگە قولىما تيگەندە, ەڭ قىمبات قاعاز-كارتون ساتىپ الىپ, بالالارعا تٷرلٸ كارتوچكا, ەدٸستەمەلٸك دٷنيەلەر جاسايتىنمىن. بار تاپقان-تايانعانىمدى بٷلدٸرشٸندەرگە جۇمسايتىن ەدٸم.
جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا بارعاندا, جاستارمەن سٶيلەسەسٸڭ, سول كەزدە بەرٸنٸڭ ايتاتىنى "جالاقىسى وسىنشا بولماسا, ماعان ونداي جۇمىستىڭ كەرەگٸ جوق" دەپ كەتٸپ قالادى.
ەيەلدەردٸڭ زەينەتكە شىعۋ جاسىن 63-كە كٶتەرٸپ تاستادىق. ەگەر ەربٸر زەينەتكەر الپىس ٷشكە دەيٸن جۇمىس ورنىن بوساتپاي, قىزمەتٸن جالعاستىرا بەرسە, بۇل جاستار اراسىندا جۇمىسسىزدىقتى ۇلعايتپاي ما?
– جوق, بۇل مەسەلەگە باسقا قىرىنان قاراۋ كەرەك. مەن ايتىپ ٶتتٸم عوي, ىنتىماقتى جٷيەدە ەيەلدەردٸڭ ەڭبەك ٶتٸلٸ ازايىپ بارا جاتىر. بۇعان قوسا, ولاردىڭ جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا جارنا اۋدارۋ مەرزٸمٸ قىسقا. 58 جاسىندا زەينەتكە شىعاتىن ەيەل 63 جاستا شىعاتىن ەر ادامعا قاراعاندا از جارنا اۋدارادى. ياعني ەڭبەك ٶتٸلٸ دە, اۋدارۋ مەرزٸمٸ دە از, تيٸسٸنشە زەينەتاقى شامالى شىعادى. سوندىقتان ەيەلدەر جيناقتاۋشى قورىنا كٶبٸرەك جارنا اۋدارىپ ٷلگەرۋ ٷشٸن وسىنداي شەشٸم قابىلداندى. سوندا ولاردىڭ زەينەتاقىسى ەرلەردٸكٸمەن تەڭ بولادى. بٸز قازٸر گەندەرلٸك تەڭدٸك دەپ ايتىپ جٷرمٸز عوي. بٸزدە ەرلەردٸڭ تابىسى ەيەلدەرگە قاراعاندا اناعۇرلىم كٶپ. ستاتيستيكادا بۇل اپ-ايقىن كٶرسەتٸلگەن.
سوندا قاراڭىز, ەيەلدەر از جالاقى الىپ, زەينەتاقى جارناسىن از اۋدارادى, ونىڭ ٷستٸنە جارنا اۋدارۋ مەرزٸمٸ دە قىسقا. ەگەر مەسەلەن ەر ادام ەڭبەك نارىعىنا 20 جاسىندا كەلسە, 63-كە دەيٸن 43 جىل ەڭبەك ٶتٸلٸ بولادى. ال دەل سول جاستا كەلگەن ەيەل 58 جاسىندا شىقسا, وندا 38 جىل. بٸراق بۇل ارالىقتا ەيەل دەكرەتتٸك دەمالىسقا شىعاتىنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. سول سەبەپتٸ بۇل جەردە ەيەلدەردٸڭ قۇقىعى شەكتەلٸپ تۇر. ەرينە, ەگەر ەر ادامدار ەيەلٸنە زەينەتاقى اننۋيتەتٸن ساتىپ ەپەرٸپ, مول مۇرا قالدىرىپ, كەرٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتسە جاقسى. بٸراق بٸز قازٸر ستاتيستيكاعا قارايمىز. ەر ادامداردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى 65 جاستان سەل عانا اسادى, ال ەيەلدەر 80 جاسقا دەيٸن ٶمٸر سٷرەدٸ. سوندا ەسەپتەڭٸز, سەكسەن جاسقا دەيٸن ول ەيەلدٸ كٸم اسىرايدى?
جاڭا ٶزٸڭٸز ستاتيستيكا بويىنشا ەرلەر از ٶمٸر سٷرەدٸ دەپ ايتىپ قالدىڭىز. وسىنى نەگٸزگە الىپ, ەرلەر جاعى زەينەت جاسىن 58 جاسقا دەيٸن قىسقارتۋدى تالاپ ەتۋٸ مٷمكٸن بە?
– ولاي ايتپايتىن شىعار ەندٸ, ەر بولعاننان كەيٸن ونداي تالاپ قويماس دەپ ويلايمىن (كٷلدٸ). الايدا قازٸر قوعامدا پاراديگما ٶزگەرٸپ بارا جاتىر. بٸز جۇمىس ٸستەيتٸن ەيەلدەر ٷشٸن مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ قورىندا بالا كٷتٸمٸنە بايلانىستى تٶلەم ەنگٸزدٸك. ياعني انا بالا كٷتٸمٸنە بايلانىستى مەملەكەتتەن اقشا الادى. قازٸر بٸز نەنٸ بايقاپ وتىرمىز? بٸزدە قاڭتار ايىندا 8 مىڭ ەر ادام ٷيدە بالا كٷتٸمٸنە بايلانىستى جەردەماقى رەسٸمدەگەن. يە, زاڭ بويىنشا ەرلەرگە تىيىم سالىنباعان, بٸزدە تەڭدٸك. بٸراق, ٶزٸڭٸز ويلاڭىزشى, بۇرىنعى ۋاقىتتا ەر ادام دەكرەتكە شىقتى دەگەن بولدى ما?! ەيەلٸنە "سەن بار, جۇمىس ٸستە, ال مەن ٷيدە بالا باعامىن" دەگەن بولدى ما سونداي? بٸز ەيەلدەر بالانى تاماقتاندىرۋ كەرەك, تەربيەلەۋ كەرەك دەپ ويلايمىز, ال سوندا ەرلەر قاي بەتٸمەن دەكرەتكە كەتەدٸ?
قازاقستاندا ەيەلدەردٸڭ بارلىعىنىڭ تۇرمىسى بٸردەي ەمەس. اۋىر جۇمىس ٸستەيتٸندەرٸ بار, بالا تەربيەسٸمەن اينالىسادى دەگەندەي. وسى تۇرعىدان العاندا, ەيەلدەردٸ 63 جاسقا دەيٸن جۇمىسقا جەگٸپ قويۋ ەدٸلەتسٸزدٸك ەمەس پە? ۆيتسە-مينيستر رەتٸندە ەمەس, قاراپايىم ەيەل رەتٸندە نە ايتار ەدٸڭٸز?
– بٸزگە بۇرىن تامارا قاسىمقىزى (بۇرىنعى ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ – اۆتور ەسكەرتپ.) ايتاتىن, "سەندەر نە ەيەل, نە ەر ەمەسسٸڭدەر. سەندەر مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرسٸڭدەر" دەپ (كٷلدٸ). مەن ٷنەمٸ ٶز اپالارىما قارايمىن. مەنٸڭ ٷش اپام بار, ەڭ ٷلكەنٸ 70 جاستا, كٸشٸسٸ بيىل 65-كە كەلەدٸ. ٷشەۋٸ دە جۇمىس ٸستەيدٸ. جۇمىس ٸستەپ, اقشا تابامىن دەپ وتىرعان جوق, ولاردى تەجٸريبەسٸ, كٶرگەنٸ مەن تٷيگەنٸ مول قىزمەتكەر رەتٸندە اينالاسىنداعىلار جٸبەرگٸسٸ كەلمەيدٸ. تىم بولماسا اقىلشىمىز, كەڭەسشٸمٸز بولىپ وتىرا بەرٸڭٸز دەپ. اپالارىما قاراسام, ولار ٶز ٸسٸن سٷيەتٸن, ٶز ٸسٸنە بەرٸلگەن ەڭبەكقور جاندار. مۇنداي جاستا ولارعا ەڭبەك ەتۋ تٸپتٸ دە اۋىر ەمەس, كەرٸسٸنشە.
جاڭا باسشىنىڭ كەلۋٸمەن مينيسترلٸك جۇمىسىنا قانداي ٶزگەرٸستەر ەندٸ? مادينا ەبٸلقاسىموۆانىڭ قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەرٸنە قوياتىن باستى تالابى قانداي?
– ەر مينيستردٸڭ باستى تالابى – ناقتى ەرٸ تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋ. ۋاقىتتى بوسقا ٶتكٸزۋ دەگەن بولماۋ كەرەك. قازٸر مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنا سەيكەس جۇمىستى جالعاستىرىپ جاتىرمىز.
ۋاقىت بٶلٸپ, سۇقبات بەرگەنٸڭٸزگە راقمەت!
