بٸز سىندى بيۋدجەتٸنٸڭ 46%-ى (ب.ساعىنتاەۆتىڭ اقپاراتى) مۇناي باعاسىنا تەۋەلدٸ مەملەكەتكە وسى جىل تىم اۋىر بولۋى مٷمكٸن دەپ ويلايمىن. ەرينە, قازٸر تەك جىلدىڭ باسى عانا ەرٸ بيۋدجەت جوسپارلاعاندا 2017-2019 جىلدارعا باررەلٸنە 35$ دەپ بولجادىق. دەگەنمەن, 2021 جىلعا قاراي 45$ باررەلٸنە دەيٸن ٶسەدٸ دەپ ٷمٸتتەنٸپ وتىرمىز. Goldman Sachs جەنە World Bank ساراپشىلارى بيىل $57.50 بولۋى مٷمكٸن دەپ وتىر. الايدا, كەشەگٸ جاڭالىقتار قۋاناتىنداي ەمەس.
بٸرٸنشٸدەن, اقش پرەزيدەنتٸ ترامپتىڭ "ۇزاق ەرٸ تٶمەن مۇناي باعاسى" ستراتەگيياسى بار. ول بويىنشا, ساراپشىلار باررەلٸنە 30$ نە تٸپتٸ ودان تٶمەن دەپ "ەڭ ناشار" ستسەنارييدٸ ۇسىندى. Saxo Bank ساراپشىسى Ole Hansenنىڭ پٸكٸرٸنشە, ەكولوگتاردىڭ قارسىلىعىنا قاراماستان كانادادان اقشقا باعىتتالعان Keystone XL and Dakota Access مۇناي قۇبىرلارىن تارتۋعا رۇقسات بەرۋٸ مۇناي نارىعى باعاسىنا ەسەرٸن بەرمەك. ٶيتكەنٸ, اقش ەلەمدە جالپى ٶندٸرٸلگەن مۇناي كٶلەمٸنٸڭ تٶرتتەن بٸرٸن تۇتىنادى.
ەكٸنشٸدەن, سلانتس ەدٸسٸمەن مۇناي ٶندٸرەتٸن اقش كومپانييالارى ٷكٸمەت تاراپىنان قولداۋعا يە بولۋى مٷمكٸن. قازٸردٸڭ ٶزٸندە كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنە سەنبەيتٸن ترامپ "اقشتىڭ سۋ رەسۋرستارى" تۋرالى زاڭىنا ٶزگەرٸستەر ەزٸرلەپ وتىر. ExxonMobilدٸڭ بۇرىنعى باسشىسى Rex Tillersonنٸڭ اقشتىڭ Secretary of State بولىپ تاعايىندالۋىنىڭ ٶزٸ مۇناي كومپانييالارىنىڭ لوببي ارتاتىنىن بٸلدٸرەدٸ. بٸلسەڭٸز, اقشتىڭ ٸشكٸ مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸ ساۋد ارابيياسىمەن تەڭدەي. ياعني, اقش مۇناي نارىعىنا قوسىمشا كٶلەم شىعاراتىن بولسا, ەكونوميكا زاڭى بويىنشا باعا تٶمەن قۇلايدى. ال سلانتس ەدٸسٸمەن مۇناي ٶندٸرەتٸن كومپانييالار ٷشٸن باعادان گٶرٸ كٶلەم ماڭىزدى, سەبەبٸ ٶزٸندٸك قۇنى 30$دان تٶمەن.
ٷشٸنشٸدەن, Saxo Bank ساراپشىلارى مۇنايعا باي ليۆيياداعى ٶندٸرٸس كٶلەمٸ ارتاتىنىن بولجاپ وتىر. سەيكەسٸنشە, بۇل قوسىمشا سوققى بولماق. ونسىز دا مۇناي ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸن قىسقارتقان OPEC ەلدەرٸنٸڭ "شىدامى" تاۋسىلاتىن شىعار.
قىسقاسى, ٷكٸمەتتٸڭ بيۋدجەتتە باررەلٸنە 35$ كٶرسەتكەنٸ بەكەر بولمادى. بۇل جاعىنان پرەمەر-مينيستردە تولىق كارتينا بارى انىق. ەندٸگٸ مەسەلە, بيۋدجەتتٸڭ دەفيتسيتٸ مەن جٸٶ-نٸڭ ٶسٸمٸنە قاتىستى. ياعني, ەندٸ بٸز "تابىسىنان" گٶرٸ "شىعىسى" كٶپ مەملەكەتپٸز. قارجى ۆيتسە-مينيسترٸ ر. دەلەنوۆتىڭ اقپاراتى بويىنشا, ازييا دامۋ بانكٸ مەن مەجدۋنارودنىي بانك رەكونسترۋكتسيي ي رازۆيتييادان العان 2 ملرد $ زاەم بيۋدجەت دەفيتسيتٸن جابۋعا جۇمسالعان. بۇل دەگەنٸڭٸز, قارىزعا ٶمٸر سٷرە باستادىق دەگەن سٶز. 2017 جىلى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتى بويىنشا, بيۋدجەت دەفيتسيتٸ 1,7% بولماق, ەرينە بۇل سان از بولىپ كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن, بٸراق دەفيتسيتتٸ جابۋعا قاجەت قاراجات قايدان الىنباق?! مىسالى, 2017 جىلى بيۋدجەت تٷسٸمٸ 7,986 ترلن تەڭگە, ال شىعىس 8,564 ترلن تەڭگە دەپ جوسپارلانعان. ايىرماشىلىقتى بايقاپ تۇرعان شىعارسىز. 2018 جىلى دەفيتسيت ساقتالىپ, 2019-2020 جىلدارى بالانس ورنايدى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. ودان قالسا, تەڭگەنٸڭ كۋرسى دا مۇناي باعاسىنا بايلانىپ تۇر. بۇل - ٷلكەن ريسك. ترامپتىڭ شەشٸمدەرٸ بٸزدٸڭ جوسپارعا سٶزسٸز ەسەر ەتەدٸ. مۇنى ٷكٸمەت جاقسى بٸلەتٸنٸنە سەنەمٸن. سوندىقتان, بارىنشا ٷنەمدەپ جەنە ەربٸر تەڭگەنٸ ساناپ وتىرىپ, قاجەتتٸ سالاعا جۇمساماساق قايتادان قارىز الۋعا مەجبٷر بولامىز.
P.S. "ترامپ ساياساتىن تالقىلاپ قايتەسٸڭدەر, بٸزگە قاتىسى جوق" دەگەن ازاماتتار ويلانعانى جٶن.
