قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زەينەتاقى جٷيەسٸن ودان ەرٸ جاڭعىرتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسىنا (بۇدان ەرٸ – تۇجىرىمداما) ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزۋدە. بۇل تۋرالى اتالمىش ۆەدوموستۆونىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ حابارلادى.
زەينەتاقى جٷيەسٸن ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى 2019 جىلى ٷكٸمەت جانىنان قۇرىلعان جۇمىس توبى ۇزاق مەرزٸمدٸ اكتۋارلى مودەلدەردٸ قۇرۋ نەگٸزٸندە ەزٸرلەدٸ.بۇل جۇمىستىڭ ماڭىزدى باعىتى ەڭ تٶمەنگٸ كەپٸلدٸكتەر جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ بولىپ تابىلادى.
ٸس جٷزٸندەگٸ تۇجىرىمداما اياسىندا 2028 جىلدان باستاپ بازالىق زەينەتاقى تٶلەمٸنەن ەڭ تٶمەنگٸ كەپٸلدەندٸرٸلگەن زەينەتاقىعا كٶشۋ كٶزدەلگەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. سوندىقتان ەڭ تٶمەنگٸ كەپٸلدٸ زەينەتاقىنى تاعايىنداۋ تەتٸگٸ, بەلگٸلٸ بٸر تۇستارىن جەتٸلدٸرە وتىرىپ, بازالىق زەينەتاقىنى تاعايىنداۋدىڭ قولدانىستاعى ەدٸستەمەسٸنە نەگٸزدەلگەن.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا كەلەسٸ جايتتاردى قامتىعان رايدا, ەڭ تٶمەنگٸ كەپٸلدٸ زەينەتاقىنى تاعايىنداۋ تەتٸگٸ قاراستىرىلۋدا:
– ەڭ تٶمەنگٸ مٶلشەردٸ ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنٸڭ (بۇدان ەرٸ - ەتكد) 54%-نان 70%-نا دەيٸن ۇلعايتۋ ۇسىنىلادى;
- قاتىسۋدىڭ ەڭ از ٶتٸلٸن 10 جىلدان 5 جىلعا دەيٸن ازايتۋ;
- زەينەتاقى مٶلشەرٸن شەكتەۋدٸ الىپ تاستاۋ (قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەڭ جوعارى شەكتەۋ 33 جىل جەنە ودان جوعارى ٶتٸلدە 1 ەتكد قۇرايدى).
ەڭ تٶمەنگٸ كەپٸلدەندٸرٸلگەن زەينەتاقىعا كٶشۋ زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋعا, بارلىق ازاماتتارعا بٸرىڭعاي تەسٸلدٸ قامتاماسىز ەتۋگە, ەڭ تٶمەنگٸ كەپٸلدٸكتەر جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋگە, ەڭبەك قاتىناستارىن رەسميلەندٸرۋدٸ ىنتالاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ جەنە حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىمدارىنا سەيكەس كەلەدٸ.
جاڭعىرتۋدىڭ تاعى بٸر ماڭىزدى باعىتى, 2023 جىلدان باستاپ, جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ 5% مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارناسىن (بۇدان ەرٸ – جبمزج) ەنگٸزۋ بولىپ تابىلادى.
جۇمىس بەرۋشٸلەر ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن ٶز جۇمىسكەرلەرٸنٸڭ پايداسىنا جۇمىسكەردٸڭ تابىسىنان مٸندەتتٸ 5% زەينەتاقى جارناسىن اۋداراتىن بولادى.
مەملەكەت باسشىسى جبمزج ماقساتىن شارتتى-جيناقتاۋشى قۇرامداۋىشتى قالىپتاستىرۋدان ازاماتتاردىڭ جەكە زەينەتاقى جيناقتارىن تولىقتىرۋعا ٶزگەرتۋ, سونداي-اق كەيٸننەن ولاردى ەلەۋمەتتٸك مۇقتاجدىققا پايدالانۋ قۇقىعىن بەرە وتىرىپ, مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارى, مٸندەتتٸ كەسٸپتٸك زەينەتاقى جارنالارى جەنە جبمزج ەسەبٸنەن قالىپتاستىرىلعان زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸمەن تولىقتىرۋ (سالىمشىنىڭ تاڭداۋى بويىنشا) ارقىلى بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىندا جەكە نىسانالى شوتتاردى ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ تەسٸلدەردٸ ماقۇلدادى.
سونداي-اق, قر سالىق كودەكسٸنٸڭ شەڭبەرٸندە جۇمىس بەرۋشٸلەرگە جٷكتەمەنٸ تٶمەندەتۋ ٷشٸن ەنگٸزٸلەتٸن جبمزج شەگەرٸمگە جاتقىزۋ بٶلٸگٸندە جەڭٸلدٸكتەر بەرٸلگەنٸن اتاپ ٶتۋ قاجەت.
مۇنداي تەسٸل حالىقارالىق زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ ستاندارتتارىنا سەيكەس كەلەتٸن زەينەتكەرلٸك جاسقا جەتكەن كەزدە (زەينەتكە شىققاننان كەيٸن تابىستى الماستىرۋ كوەففيتسيەنتٸ) سالىمشىلاردىڭ زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بارابار دەڭگەيٸن ساقتاۋعا, سونداي-اق جاقىن كەلەشەكتە بارلىق سالىمشىلاردىڭ زەينەتاقى جيناقتارىن ماقساتتى پايدالانۋ (تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا, ەمدەلۋگە اقى تٶلەۋگە) قۇقىعىن ٸسكە اسىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زەينەتاقى جٷيەسٸن ودان ەرٸ جاڭعىرتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ 2014 جىلعى 18 ماۋسىمداعى № 841 جارلىعىنا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ جارلىعىنىڭ جوباسى تۋرالى» قر ٷكٸمەتٸ قاۋلىسىنىڭ جوباسى مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن كەلٸسٸلۋدە.
