فوتو: kasipodaq.kz
Ult.kz تٸلشٸسٸ «ەڭبەك ادامى» ايدارىن جالعاستىرا وتىرىپ, سٸزدەردٸڭ نازارلارىڭىزعا تٷركٸستان وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۇراجايىنىڭ باستاۋىش كەسٸپوداق ۇيىمىنىڭ بەلسەندٸ مٷشەسٸ تەجٸباەۆا بالزييا تىنىشتىقبايقىزى تۋرالى ٶربٸتۋدٸ جٶن كٶردٸك.
بالزييا تىنىشتىقبايقىزى 1963 جىلدىڭ 30 تامىزىندا وڭتٷستٸك قازاقستان (قازٸرگٸ تٷركٸستان) وبلىسى, تٷلكٸباس اۋدانىنىڭ كەمەرباستاۋ اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن.
ەكەسٸ تىنىشتىقبايدىڭ بالالىق شاعىن سۇراپىل سوعىس ۇرلادى. بۇعاناسى قاتپاي ەرەسەكتەرمەن بٸردەي ەگٸس دالاسىندا ەڭبەك ەتٸپ, كەيٸننەن كولحوزدا بريگادير, شوپان, جىلقىشى, دٷكەندە ۇستا, قويماشى بولىپ, زەينەتكەرلٸككە شىققان تىل ارداگەرٸ 80 جاسقا قاراعان شاعىندا دٷنيەدەن وزدى. ون قۇرساق كٶتەرگەن اناسى حاديشا دا ٶمٸر بويى كولحوزدا ەڭبەك ەتتٸ. كەۋدەسٸنە بٸرقاتار وردەن, مەدالدار تاعىپ, «التىن قول شەبەر» اتاعىن يەلەندٸ. بٷگٸندە سەكسەننٸڭ سەڭگٸرٸنەن اسقان التىن قۇرساقتى انا 9 قىز, 1 ۇل ٶسٸرٸپ, نەمەرە-شٶبەرەلەرٸنٸڭ قىزىعىن كٶرٸپ وتىر.
باقىتىن ادال ەڭبەكتەن تاپقان وسىنداي وتباسىندا دٷنيەگە كەلگەن قىزداردىڭ ورتانشىسى بالزييا الدىمەن «كەمەرباستاۋ» سەگٸزجىلدىق مەكتەپتٸ تەمامداپ, 9-10 سىنىپتاردى اۋدان ورتالىعىنداعى اباي اتىنداعى مەكتەپتە جالعاستىردى. مەكتەپ جاسىنان ٶنەرگە, جازۋ-سىزۋعا جاقىن بولىپ ٶسكەن ول بەس جاسىنان ەن ايتسا, بەسٸنشٸ سىنىپتان العاشقى بالاڭ ٶلەڭدەرٸ مەن شاعىن ماقالالارى اۋداندىق, رەسپۋبليكالىق مەرزٸمدٸك باسىلىمداردا جارىق كٶرە باستادى.
مەكتەپتەن تٷلەپ ۇشقان قايسار قىز ارمان قالا الماتىعا اتتاندى. الايدا, ٷلكەن ٶمٸردٸڭ العاشقى قيىنشىلىقتارى دا قىر كٶرسەتٸپ, سول جىلى جوعارى وقۋ ورنىنا تٷسۋدٸڭ سەتٸ تٷسپەدٸ. دەگەنمەن, بۇعان مويىعان بالزييا بولمادى. تۋعان اۋىلعا قايتا ورالىپ, كولحوز جۇمىسىنا ارالاستى. بالا كەزٸنەن ٶنەرگە قۇمار بالزييا كٶپ ۇزاماي سول ۋاقىتتا اتى دٷركٸرەپ تۇرعان كۋيبىشەۆ حالىق تەاترىنا جۇمىسقا ورنالاسادى. وسىلايشا ٶنەر جولىنداعى العاشقى قادامىن تۋعان جەرٸنەن باستاعان ول ٶنەرگە شٶلٸركەگەن اۋىل تۇرعىندارىنا كونتسەرت قوياتىن. كەلەر جىلى الماتى قالاسىنداعى ەسترادا جەنە تسيرك ٶنەر ستۋديياسىنىڭ وپەرا بٶلٸمٸنە وقۋعا قابىلدانىپ, مۋزىكالىق بٸلٸم الدى. مۇنان كەيٸن الماتى كينو تەحنيكۋمىنىڭ كينو قوندىرعىلارىن جابدىقتاۋ بٶلٸمٸندە بٸلٸمٸن جالعاستىردى. ستۋدەنتتٸك جىلدارى دا قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە ارالاسىپ, ٶنەرلٸ جاستاردىڭ ورتاسىندا جٷرگەن ول وقۋ ورنىنىڭ العىس حاتتارىمەن جەنە «XI بەسجىلدىقتىڭ جاس گۆارديياشىلى» بەلگٸسٸمەن ماراپاتتالدى.
1985 جىلى وقۋىن تەمامداعان سوڭ, شىمكەنت قالاسىنداعى «رودينا» كينوتەاترىنا مەحانيك مامانى بولىپ جۇمىسقا ورنالاسقان بالزييا ٷش جىلدان كەيٸن وتباسىلىق جاعدايعا بايلانىستى جامبىل وبلىسىنىڭ جاڭاتاس قالاسىنا قونىس اۋداردى. اراعا 6 جىل سالىپ, شىمكەنتكە قايتا ورالدى.
جۋرناليست بولسام دەگەن بالا كٷنگٸ ارمانى بالزييا تىنىشتىقبايقىزىنىڭ جادىنان بٸر سەتكە دە شىققان ەمەس. شىمكەنتتەن جارىق كٶرەتٸن تانىمدىق, وتباسىلىق گازەت-جۋرنالداردى ٷزبەي وقيتىن ول وسى باسىلىمدارعا ٶزٸن تولعاندىرعان تٷرلٸ تاقىرىپتارعا جازعان ماقالالارىن دا جولداپ وتىردى. قالامىنىڭ قارىمى باعالانىپ, 1999 جىلى «زامانا» گازەتٸنە تٸلشٸ بولىپ قابىلداندى. كەيٸننەن جولداسىنىڭ قىزمەت بابىمەن جامبىل وبلىسىنا قونىس اۋدارعانىمەن, مەرزٸمدٸ باسىلىمدارعا ٷزبەي ماقالا جازىپ تۇردى. 2009 جىلى شىمكەنتكە بٸرجولاتا قايتىپ كەلٸپ, «ەيەل قۇپيياسى» گازەتٸنە جاۋاپتى حاتشى بولىپ ورنالاستى. ال, 2011 جىلى سول كەزدە جاڭادان جارىق كٶرگەن «ەيەل دەنساۋلىعى» گازەتٸنٸڭ رەداكتورى بولدى. 2013 جىلى تٷلكٸباس اۋدانىنىڭ ەڭبەك مايدانىندا ەرەن ەڭبەكتەرٸمەن تانىلعان ازاماتتارىن ناسيحاتتاعان «تۋعان جەردٸ تٷلەتكەندەر» كٸتابىن جارىققا شىعاردى. وسى جىلى قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنا مٷشەلٸككە قابىلداندى. 2014 جىلى رەسپۋبليكالىق «شۋاقتى وتباسى» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى بولدى. وسىلايشا ونىڭ بالا كٷنگٸ ارمانى ورىندالدى.
سول 2014 جىلى وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسٸنٸڭ باسپاسٶز حاتشىسى قىزمەتٸنە كٸرٸسكەن بالزييا تىنىشتىقبايقىزى وسى كەزدەن باستاپ شىمكەنت قالاسى «اۋعان سوعىسى مٷگەدەكتەرٸنٸڭ قورى» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ جۇمىسىنا دا بەلسەنە ارالاستى. ال, 2016 جىلدان اتالعان قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ باسپاسٶز حاتشىلىعىن ٶزگە قوعامدىق جۇمىستارىمەن قوسا اتقاردى.
ەكە قانىمەن, انا سٷتٸمەن دارىعان ەڭبەكقورلىق, قايسارلىق, ٸزدەنٸمپازدىق قاسيەتتەرٸ بالزييا تىنىشتىقبايقىزىن ابىروي بيٸگٸنە كٶتەردٸ. قانشا قوعامدىق جۇمىستى قاتار اتقارا جٷرٸپ, شىعارماشىلىق ٸزدەنٸسٸن دە توقتاتپاعان ول ۇلى جەڭٸستٸڭ 70 جىلدىعىنا وراي وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋمەن جارىق كٶرگەن «ەرلٸك – ەلگە مۇرا» اتتى جيناق كٸتاپقا اتسالىسىپ, شىمكەنت قالاسىنداعى «جەبە» باسپا ٷيٸنەن شىققان «جىلدىڭ 100 جاڭا ەسٸمٸ», «قازاقستاننىڭ ارداقتى ارداگەرلەرٸ مەن بيلەرٸ» اتتى اۆتوبيوگرافييالىق ەنتسيكلوپەدييالارىن قۇراستىرۋشى توبىنا جەتەكشٸلٸك جاسادى.
سونىمەن قاتار, 2018 جىلى وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋمەن جارىق كٶرگەن «ايالى ەجە» جيناق كٸتابىنىڭ قۇراستىرۋشى ەرٸ شىعارۋشى رەداكتورى بولدى. 2018 جىلى تٷركٸستان وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەي فيليالى «ەرلٸك» مۋزەيٸندە, 2022 جىلى اقپان ايىنان باستاپ تٷركٸستان وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۇراجايىندا عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ ەڭبەك ەتەدٸ. رەسپۋبليكالىق «ارداگەرلەر تىنىسى» جۋرنالىنىڭ ايماقتىق تٸلشٸسٸ. سونداي-اق, «مەكتەپ», «جاس عالىم» دارىندى بالالارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تانىمدىق جۋرنالدارى مەن «التىن ۇيا» گازەتٸنٸڭ دە بەلسەندٸ تٸلشٸسٸ.
بالزييا تىنىشتىقبايقىزى ەلەۋلٸ ەڭبەگٸ ٷشٸن 2020 جىلى ۇلى جەڭٸستٸڭ 75 جىلدىعىنا وراي شىعارىلعان «ۇلى جەڭٸسكە – 75 جىل» كٸتابىنا اتسالىسقانى ٷشٸن شىمكەنت قالالىق اقىن-جازۋشىلاردىڭ «قالامگەر» قوعامدىق ەدەبي بٸرلەستٸگٸنٸڭ «ٷزدٸك شىعارماسى ٷشٸن» مەدالٸمەن, ب.مومىشۇلى اتىنداعى «باتىر شاپاعاتى» مەدالٸمەن, د.ا.قوناەۆ اتىنداعى «التىن» مەدالٸمەن, «تٷلكٸباس اۋدانىنا – 90 جىل» مەرەكەلٸك تٶسبەلگٸسٸمەن, پرەزيدەنتٸمٸز ق.ك. توقاەۆتٸڭ شەشٸمٸمەن «قر تەۋەلسٸزدٸككە 30 جىل» مەرەكەلٸك مەدالٸمەن, تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن, تٷركٸستان وبلىسى مەسليحاتىنىڭ گراموتاسىمەن, تٷركٸستان وبلىسى ٸشكٸ ساياسات باسقارماسىنىڭ, تٷركٸستان وبلىستىق «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ, تٷلكٸباس اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ, شىمكەنت قالاسى, اباي اۋدانى ەكٸمدەرٸنٸڭ, قر «ارداگەرلەر ۇيىمى» رقب وك-نٸڭ, وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىستىق, شىمكەنت قالالىق ارداگەرلەر كەڭەستەرٸنٸڭ, شىمكەنت قالاسى «اۋعان سوعىسى مٷگەدەكتەرٸنٸڭ قورى» قب-نٸڭ, وبلىستىق «ەرلٸك» مۇراجايىنىڭ, تٷركٸستان وبلىسى بٸلٸم باسقارماسىنىڭ العىس حاتتارىمەن ماراپاتتالعان.
قازاقستان جۋرناليستەر وداعى تٷركٸستان وبلىستىق فيليالىنىڭ ەسپەتتەۋٸمەن «دەنەكەر» سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ. 2021 جىلدان تٷلكٸباس اۋدانىنىڭ «قۇرمەتتٸ ازاماتى».
بالزييا تىنىشتىقبايقىزى – 38 جىل عۇمىرىن بٸرگە ٶتكٸزگەن قۇداي قوسقان قوساعى ايتباي جۇمابايۇلى ەكەۋٸ ماحامبەت, دەۋرەن, ەزٸز ەسٸمدٸ 3 ۇل ٶسٸرٸپ, لاۋرا, ديانا ەسٸمدٸ كەلٸندەر تەربيەلەپ, ەيكەن, اڭسار, كٶركەم, مانسۇر, يساتايداي نەمەرە سٷيٸپ وتىرعان اسىل انا, ارداقتى ەجە.
