قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسى عۇلامالار كەڭەسٸنٸڭ XV مەجٸلٸسٸندە مەشٸت جاماعاتتارى مەن جەكەلەي ازاماتتاردان كەلٸپ تٷسكەن سۇراقتار مەن ٶتٸنٸشتەرگە بايلانىستى مۇسىلمان زيراتىنىڭ قاعيدالارى مەن تالاپتارىن بەكٸتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قمدب باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
قابىلدانعان قاعيدالار مەن تالاپتار مەتٸنٸندە قابٸردٸ قورشاۋ, قابٸر ٷستٸنە قۇرىلىس نىساندارىن سالۋ, قابٸر باسىنا بەلگٸ تاس قويۋ, ونىڭ اينالاسىن تازالاۋ, تٷزەتۋ جەنە تاعى دا باسقا مەسەلەلەر قامتىلعان.
«مۇسىلمان زيراتىنىڭ قاعيدالارى مەن تالاپتارى» دەپ اتالاتىن قۇجات مەتٸنٸندە: «قابٸر تاپتالىپ, اياقاستى بولماۋى ٷشٸن قوعامدىق زيراتتى تۇتاس قورشاعان ابزال. تۇتاس قورشالعان زيراتتىڭ ٸشٸندەگٸ قابٸردٸ جەكە-جەكە قورشاۋ قاجەت ەمەس. ەگەر قابٸرستان تولىقتاي قورشالماسا, اياققا تاپتالماس ٷشٸن قابٸردٸ شاريعات شەڭبەرٸندە تٶرتقۇلاق ەتٸپ قورشاۋعا رۇقسات بەرٸلەدٸ. قابٸر ٷستٸنە قۇرىلىس نىساندارىن سالۋعا شاريعي تۇرعىدان رۇقسات جوق. ساحابا جەبيردەن جەتكەن حاديستە: «پايعامبارىمىز (اللانىڭ وعان سالاۋاتى مەن سەلەمٸ بولسىن) قابٸردٸ كٶتەرۋدەن, ٷستٸنە وتىرۋدان, ٷستٸنە قۇرىلىس سالۋدان تىيدى», – دەگەن (يمام مٷسلٸم, جانازا بابى). ەگەر قابٸر باسىنا كەسەنە سالىنىپ قويىلسا, ونى بۇزۋعا بولمايدى. الايدا كەيبٸر يسلام عالىمدارىنىڭ پٸكٸرٸ بويىنشا, عۇلاما-عالىمنىڭ, ەل بيلەگەن حان-سۇلتانداردىڭ, بي-باتىرلاردىڭ كەسەنەسٸن كٶتەرۋگە رۇقسات بەرٸلگەن («حاشيياتۋ يبن ابيدين», 2 توم, 237-بەت).
قابٸر باسىنا بەلگٸ رەتٸندە تاس قويۋعا رۇقسات ەتٸلەدٸ. پايعامبارىمىز (اللانىڭ وعان سالاۋاتى مەن سەلەمٸ بولسىن) ٶزٸنٸڭ سٷت باۋىرى وسمان يبن مازۋندى جەرلەپ بولعان سوڭ, قابٸرٸن وڭاي تاۋىپ الۋ ماقساتىندا ٷلكەن بٸر تاستى كٶتەرٸپ ەكەلٸپ بەلگٸ ٷشٸن باس جاعىنا قويعان (ەبۋ دەۋٸد. جانازا بابى). الايدا بەلگٸ رەتٸندە قويىلعان قۇلپىتاسقا سۋرەت سالۋعا, سونداي-اق, قۇلپىتاستى مٷسٸن بەينەسٸندە ويىپ جاساۋعا بولمايدى. تاسقا مەيٸتتٸڭ اتى-جٶنٸن, تۋىلعان جەنە دٷنيەدەن ٶتكەن كٷنٸن جازۋعا, سونداي-اق, اي بەلگٸسٸن قويۋعا رۇقسات. بٸراق قۇران اياتتارى اياق استى بولىپ كەتپەس ٷشٸن قۇلپىتاسقا جازباعان جٶن. قابٸردٸڭ لاقاتىن جاباتىن ماتەريالعا كٷيدٸرٸلگەن كٸرپٸش, قارا قاعاز, تسەللوفان پايدالانباعان دۇرىس. قابٸردٸ جابۋ ٷشٸن تابيعي ماتەريالداردان اعاش, تاقتاي, شىبىق, پليتانى پايدالانۋعا بولادى. قابٸر اينالاسىن تازالاۋعا, تٷزەتۋگە رۇقسات. ال ونى جاڭالاۋعا, بوياۋعا ت.ب. بولمايدى. قابٸردٸڭ توپىراعى تٷيەنٸڭ ٶركەشٸندەي بيٸكتٸكتە عانا جەردەن كٶتەرٸلۋٸ تيٸس. قابٸر تەك قانا ٶز توپىراعىمەن عانا كٶمٸلەدٸ. سىرتتان باسقا توپىراق قوسۋ, ٷستٸن تەگٸستەپ, تسەمەنتپەن قۇيۋ نەمەسە تٷرلi مايلى نەرسەلەر جاعۋ – مەكرٷھ (جاعىمسىز ەرەكەت). مۇسىلماننىڭ قابٸرٸ ٶزگە دٸن ٶكٸلدەرٸ زيراتىمەن ارالاسپاي, بٶلەك قازىلۋى تيٸس», – دەلٸنگەن.
كٶرنەكٸ سۋرەت ازاتتىق سايتىنان الىندى
