مەملەكەت باسشىسى «قازاقستاندىقتاردىڭ ەل-اۋقاتىنىڭ ٶسۋٸ: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ», «تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸ» قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋلارىندا حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋعا قاتىستى بٸرقاتار ناقتى تاپسىرمالار بەردٸ, ولار 2019 جىلعى 1 قاڭتاردا كٷشٸنە ەندٸ. بۇل تۋرالى قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ رەسمي سايتى حابارلادى.
حالىق تابىسىن ارتتىرۋ
بٸرٸنشٸدەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ تاپسىرماسىمەن بٷگٸننەن باستاپ ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى (ەتج) مٶلشەرٸ 1,5 ەسەگە ٶسەدٸ, ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس شەگٸنە بايلانىستى بولمايدى. جاڭا جىلدان باستاپ ەتج 42 500 تگ قۇرايدى. بۇل بارلىق سالا بويىنشا تٷرلٸ مەنشٸك نىساندارىنداعى كەسٸپورىنداردا جۇمىس ٸستەيتٸن 1 ميلليون 300 مىڭ ادامنىڭ ەڭبەكاقىسىن تٸكەلەي قامتيدى. بيۋدجەتتٸك مەكەمەلەردە جۇمىس ٸستەيتٸن 275 مىڭ قىزمەتكەردٸڭ ەڭبەكاقىسى كٶبەيٸپ, ورتا ەسەپپەن 35%-عا ٶسەدٸ. قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكەرٸنە سەيكەس, ەتج ٶسٸرۋدٸڭ نەتيجەسٸندە 6 ملن-نان استام جالدامالى جۇمىسكەردٸڭ يەمدەنەتٸن تابىسى سالىقتان بوساتىلاتىن كٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ۇلعايۋى ەسەبٸنەن جىلىنا 15 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن ٶسەدٸ. «قر كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرiنە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ مەسەلەلەرi بويىنشا ٶزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى» زاڭى اياسىندا قابىلدانعان بارلىق تٷزەتۋلەر الدىمەن ەربٸر قازاقستاندىقتىڭ تابىسى مەن ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. بۇدان ٶزگە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا, ەلباسى تاپسىرماسى بويىنشا العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كٶمەك (امسك) قىزمەتكەرلەرٸن ىنتالاندىرۋ ٷشٸن بٷگٸننەن باستاپ اۋرۋلاردى باسقارۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸن ەنگٸزۋشٸ ۋچاسكەلٸك مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ەڭبەكاقىسى 20%-عا كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ۇلعايتىلادى. وسى جىلى تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدەندٸرٸلگەن كٶلەمٸ اياسىندا دەرٸگەرلەردٸڭ قىزمەتتەرٸنە تاريفتەردٸ كەزەڭ-كەزەڭمەن كٶبەيتۋ ارقىلى جالپى پراكتيكا دەرٸگەرلەرٸنە, بەيٸندٸ ماماندارعا ٸستەلگەن جۇمىسىنا ساي اقى تٶلەنەتٸن بولادى.
ەلەۋمەتتٸك قولداۋ شارالارىن كٷشەيتۋ
مەملەكەت باسشىسى «تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸ» قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ جٷيەسٸندە ەڭبەك ٶتٸلٸ مەن ٶتەماقى مٶلشەرٸ اراسىنداعى ٶزارا بايلانىستى كٷشەيتۋدٸ تاپسىردى. اتالعان تاپسىرمانى ٸسكە اسىرۋ اياسىندا ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ جاڭا رەداكتسييادا «مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ تۋرالى» قر زاڭىنىڭ جوباسىن ەزٸرلەدٸ. ٶزگەرٸستەر, ەڭ الدىمەن, مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنە قاتىسۋ ۇزاقتىعىنا بايلانىستى ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸڭ مٶلشەرٸن ارتتىرۋ جەنە باسقا دا پارامەترلەردٸ ٶزگەرتۋ ارقىلى ەڭبەك ەتۋ قابٸلەتٸنەن ايىرىلۋ, اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ جەنە جۇمىسىنان ايىرىلۋ سەكٸلدٸ ەلەۋمەتتٸك سىن-تەگەۋرٸندەردٸڭ ٷش تٷرٸ ورىن العان جاعدايدا ازاماتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك قورعالۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. وسىلايشا, بيىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ قورىنان ەڭبەككە قابٸلەتٸنەن ايىرىلۋ جەنە اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا بارلىق جەردەماقى الۋشىلار ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸڭ مٶلشەرٸ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ۇقساس تٶلەمدەردٸ يندەكستەۋ دەڭگەيٸنە سەيكەس 5%-عا ارتتىرىلدى. بۇل ەڭبەككە قابٸلەتٸنەن ايىرىلعانىنا بايلانىستى 88,3 مىڭعا جۋىق ەلەۋمەتتٸك جەردەماقى الۋشىعا جەنە اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان 50,1 مىڭ ەلەۋمەتتٸك جەردەماقى الۋشىعا قاتىستى. سونىمەن, ەڭبەككە قابٸلەتٸنەن ايىرىلعان جاعدايدا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸڭ ورتاشا مٶلشەرٸ 15,9 مىڭ تەڭگەدەن 16,6 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن, اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸڭ ورتاشا مٶلشەرٸ 20,6 مىڭ تەڭگەدەن 21,7 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ. بۇعان قوسا, زاڭ جوباسىندا ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنە ۇزاق ۋاقىتتان بەرٸ قاتىسۋشى ازاماتتار ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك جەردەماقىلار مٶلشەرٸن ەسەپتەۋ ٷشٸن قولدانىلاتىن كوەففيتسيەنت ەر جىلعا 2%-عا ارتادى. مٷمكٸندٸكتەرٸ شەكتەۋلٸ ادامدار ٷشٸن ەڭبەككە قابٸلەتٸنەن ايىرىلعان جاعدايدا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر مٶلشەرلەرٸن ەڭبەككە قابٸلەتٸنەن ايىرىلۋدىڭ ورتاشالاندىرىلعان كوەففيتسيەنتتەرٸنە قاراپ ەمەس, ەڭبەككە قابٸلەتٸنەن ايىرىلۋدىڭ ناقتى بەلگٸلەنگەن دەرەجەسٸنە قاراي انىقتاۋ ۇسىنىلعان (ياعني, ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر دەربەستەندٸرٸلەدٸ). اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان وتباسىلارعا اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر مٶلشەرلەرٸن انىقتاۋ ٷشٸن قولدانىلاتىن اسىراۋىنداعى ادامدار سانىنىڭ كوەففيتسيەنتتەرٸن ارتتىرۋ ۇسىنىلادى. جۇمىسىنان ايىرىلعان ادامدارعا جۇمىستان ايىرىلۋ جاعدايىنا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر مٶلشەرلەرٸ انىقتالعان كەزدە تابىستى الماستىرۋ كوەففيتسيەنتٸن 30%-دان 40%-عا دەيٸن ارتتىرۋ, سونداي-اق اتالعان ەلەۋمەتتٸك تٶلەم ۇزاقتىعىن 4 ايدان 6 ايعا دەيٸن ۇلعايتۋ ۇسىنىلادى. جالپى, ۇسىنىلىپ وتىرعان ٶزگەرٸستەر ەڭبەككە قابٸلەتٸنەن ايىرىلۋ, اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ جەنە جۇمىسىنان ايىرىلۋ جاعدايلارىندا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر مٶلشەرلەرٸنٸڭ ورتا ەسەپپەن 30%-عا ٶسۋٸن باعامدايدى.
ىنتىماقتى زەينەتاقى مٶلشەرٸن ارتتىرۋ
ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتىنا سەيكەس, بٷگٸننەن باستاپ ىنتىماقتى زەينەتاقى 7%-عا, بازالىق زەينەتاقى 5%-عا ٶستٸ. 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەڭ تٶمەنگٸ ىنتىماقتى زەينەتاقى — 36 108 تگ, ەڭ تٶمەنگٸ بازالىق زەينەتاقى — 16 037 تگ قۇرايدى. وسىلايشا, مٸندەتتٸ زەينەتاقى اۋدارىمدارىن ەنگٸزگەنگە دەيٸن زەينەتكەرلٸك دەمالىسقا شىققان ەرلەر مەن ەيەلدەر ٷشٸن 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەڭ تٶمەنگٸ زەينەتاقى 52 145 تگ قۇرايدى. سونىمەن قاتار, ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنٸڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنٸڭ 54% تەڭ بجزق-دان بەرٸلەتٸن زەينەتاقى تٶلەمدەرٸنٸڭ ەڭ تٶمەنگٸ مٶلشەرٸ دە ٶزگەردٸ. 2019 جىلى بجزق-دان تٶلەنەتٸن زەينەتاقى تٶلەمدەرٸنٸڭ ەڭ تٶمەنگٸ مٶلشەرٸ — 16 037 تگ قۇرايدى. ەڭ تٶمەنگٸ ىنتىماقتى, بازالىق جەنە جيناقتاۋىش كومپونەنتتەردٸ قوسقاندا, 68 182 تەڭگەگە تەڭ زەينەتاقى تٶلەمدەرٸنٸڭ ەڭ تٶمەنگٸ جيىنتىق مٶلشەرٸ شىعادى. 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارى ەسەبٸنەن بجزق-دان تٶلەم الۋعا قۇقىعى بار ازاماتتار وسىنداي ەڭ تٶمەنگٸ زەينەتاقى الا باستادى.
فريلانسەرلەر — ەڭبەك قاتىناستارىنىڭ قاتىسۋشىلارى رەتٸندە
بۇدان ٶزگە, قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ «فريلانسەرلەردٸڭ» — ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى كەلٸسٸمشارتتار بويىنشا قىزمەت كٶرسەتەتٸن نەمەسە جۇمىس ٸستەيتٸن جەكە تۇلعالاردىڭ مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارىن تٶلەۋ مەسەلەسٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزدٸ. تٷزەتۋلەر «فريلانسەرلەردٸڭ» مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارىن (مزج) تٶلەۋ رەسٸمدەرٸن جەڭٸلدەتۋگە باعىتتالعان. ايتا كەتۋ كەرەك, اتالعان تٷزەتۋلەر وسى ساناتتاعى جۇمىس ٸستەيتٸن ازاماتتاردىڭ, دەپۋتاتتىق كورپۋس ٶكٸلدەرٸنٸڭ جەنە جەكەلەگەن جۇمىس تٷرلەرٸنە «فريلانسەرلەردٸ» قىزمەتكە تارتاتىن بٸرقاتار زاڭدى تۇلعالاردىڭ كٶپشٸلٸگٸنٸڭ پٸكٸرٸن ەسكەرەتٸنٸن ايتا كەتكەن جٶن. قابىلدانعان زاڭنامالىق تٷزەتۋلەردٸ ٸسكە اسىرۋ اياسىندا 2019 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا تيٸستٸ ەرەجەلەرگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلەدٸ. وسىلايشا, اتالعان ەرەجەلەرگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلگەن سەتتەن باستاپ, فريلانسەرلەر ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى (اقس) كەلٸسٸمشارتتار بويىنشا تابىستارىنان مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارىن تٶلەۋ مٸندەتتەرٸنەن بوساتىلادى. ازاماتتاردىڭ جيناقتاۋشى زەينەتاقى جٷيەسٸنە قاتىسۋىنا قاتىستى كەزەكتٸ تٷزەتۋ — مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارىنىڭ (مزج) جاڭا سالىمشىلارى ٷشٸن بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىندا (بجزق) جەكە زەينەتاقى شوتىن (جزش) اشۋ رەسٸمٸن جەڭٸلدەتۋ بولىپ تابىلادى. ەگەر ەرەكەت ەتٸپ تۇرعان زاڭناماعا سەيكەس بجزق-دا جەكە زەينەتاقى شوتىن اشۋ ٷشٸن جەكە تۇلعالار مزج ەسەبٸنەن جزش اشۋ تۋرالى ٶتٸنٸممەن بجزق بٶلٸمشەسٸنە جٷگٸنۋٸ قاجەت بولسا, وندا جاڭا تەتٸك بويىنشا بجزق-دا جەكە زەينەتاقى شوتى جاڭا سالىمشىلار ٷشٸن بجزق-عا بٸرٸنشٸ تٷسكەن جارنا نەگٸزٸندە اۆتوماتتى تٷردە اشىلادى. مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارى ەسەبٸنەن جەكە زەينەتاقى شوتىن ٶتٸنٸمسٸز اشۋدىڭ بۇل تەتٸگٸ 2019 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا قابىلدانۋى تيٸستٸ بٸرىڭعاي جيناقتاۋىش زەينەتاقى قورىنىڭ زەينەتاقى ەرەجەلەرٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلگەن سەتتەن باستاپ ٸسكە قوسىلادى. سونىمەن قاتار, مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارى بويىنشا سالىمشىنى جەكە تۇلعا رەتٸندە كۋەلاندىراتىن قۇجاتتىڭ رەكۆيزيتتەرٸ, تۇرعىلىقتى مەكەن-جايى جەنە ت.ب. تۋرالى قاجەتتٸ مەلٸمەتتەردٸ بجزق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸ ارقىلى الاتىن بولادى.
جاپپاي كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ
پرەزيدەنت جولداۋىنا سەيكەس, 2019 جىلدان باستاپ جىل سايىن كەسٸپكەرلەردٸڭ باسىم جوبالارىن سۋبسيدييالاۋعا قوسىمشا 30 ملرد تگ بٶلٸنەدٸ. وتاندىق كەسٸپورىندارعا حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردىڭ كٶپتەگەن تٷرلەرٸن يگەرۋ ۇسىنىلادى, ياعني, ولار «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋى تيٸس. بۇل تەك ەكسپورتتىق ەلەۋەتتٸ دامىتۋ ٷشٸن ەمەس, سونداي-اق ٸشكٸ نارىقتى وتاندىق تاۋارلارمەن مولىقتىرۋ ٷشٸن قاجەت. باعدارلامانىڭ بٸرٸنشٸ باعىتىنىڭ قاتىسۋشىلارى — سالالىق شەكتەۋلەرسٸز اۋىلدىق جەرلەردە, شاعىن قالالاردا جەنە مونوقالالاردا ٶزدەرٸنٸڭ جەكە ەرٸ تيٸمدٸ جوبالارىن جٷزەگە اسىرۋشى جەنە سونى جوسپارلاپ جٷرگەن كەسٸپكەرلەر. باعدارلامانىڭ ەكٸنشٸ باعىتىنىڭ قاتىسۋشىلارى — «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسى اياسىندا, سونداي-اق ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ باسىم سالالارىندا جەنە ييدمب انىقتالعان قىزمەتتەردٸڭ جەكەلەگەن تٷرلەرٸنٸڭ اياسىندا ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىندا ٶز جوبالارىن ٸسكە اسىرۋشى نەمەسە سونى جوسپارلاپ جٷرگەن يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق قىزمەتتٸڭ تيٸمدٸ كەسٸپكەرلەرٸ. جالپى, 2018 جىلعا «بجك–2020» اياسىندا قارجىلىق جەنە قارجىلىق ەمەس قولداۋدى ٸسكە اسىرۋعا 46 ملرد تگ مٶلشەرٸندە قاراجات بٶلٸنگەن. 2018 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا 2 276,6 ملرد تگ نەسيەلەردٸڭ جالپى سوماسىنا 12 350 جوبا سۋبسيدييالانعان, ال تٶلەنگەن سۋبسيدييالار سوماسى 217,44 ملرد تگ قۇرادى, 170 ملرد تگ نەسيەلەردٸڭ جالپى سوماسىنا 4 668-ٸنە كەپٸلدەندٸرٸلدٸ, ال بەرٸلگەن كەپٸلدٸكتەر سوماسى 70 ملرد تگ قۇرادى, 4,6 ملرد تگ سوماسىنا 2 050 جوبا بويىنشا مەملەكەتتٸك گرانتتار بەرٸلدٸ. جەتپەي تۇرعان يندۋسترييالىق ينفراقۇرىلىمدى جٷرگٸزۋ ٷشٸن 122,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا 809 جوبا قارجىلاندىرىلدى. «بجك–2020» ماڭىزدى باعىتى — بيزنەستٸ جٷرگٸزۋ نەگٸزدەرٸن وقىتۋ جەنە ەلەۋەتتٸ ەرٸ جاڭادان باستاۋشى كەسٸپكەرلەردٸ كونسۋلتاتسييالىق سٷيەمەلدەۋ قۇرالدارىنىڭ جيىنتىعىن قامتيتىن كەسٸپكەرلٸك ەلەۋەتتٸ كٷشەيتۋ. 2018 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا 173,9 مىڭ جاڭا جەنە بۇرىننان كەلە جاتقان كەسٸپكەرلەر كەسٸپكەرٸك نەگٸزدەرٸنە وقىتىلدى. «سالىق امنيستيياسىن» جٷرگٸزۋ كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋعا سەرپٸن بەرەدٸ. ونىڭ اياسىندا 2018 جىلعى 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا بەرەشەك ٶتەلگەن جاعدايدا, 2018 جىلعى 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ جەكە شوتتارىندا ەسەپتەلگەن ايىپپۇلدار مەن ٶسٸمپۇلدار ەسەپتەن شىعارىلادى. ٸس-شارالار بيزنەس احۋالدى جاقسارتۋ ماقساتىندا شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸنە امنيستييا جٷرگٸزۋدٸ قاراستىرادى. امنيستييا كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋدىڭ تيٸمدٸ تەتٸگٸنە اينالىپ, نەگٸزگٸ قارىزدىڭ تٶلەنۋٸنە جەنە سالىق اۋىرتپالىعىنان تولىقتاي بوساۋعا ىنتالاندىراتىن بولادى. الدىن-الا مەلٸمەتتەرگە سەيكەس, امنيستيياعا جاتاتىن سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ سانى 90 077 قۇرايدى. 210,7 ملرد تەڭگە مٶلشەرٸندە نەگٸزگٸ قارىزدى تٶلەگەن جاعدايدا, جوعارىدا اتالعان سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ 122,9 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە ٶسٸمپۇلدارى جەنە 7,3 ملرد تگ سوماسىندا ايىپپۇلدارى ەسەپتەن شىعارىلادى. بۇدان ٶزگە, 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ سالىقتىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك قابىلداۋ شەگٸ ايىپپۇلداردى ٶسٸرۋمەن 50 مىڭ اەك دەيٸن ۇلعايتىلادى.
كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانى ازايتۋ
ەلباسى 2018 جىلعى 5 قازانداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ٷش جىل ٸشٸندە ەكونوميكاداعى كٶلەڭكەلٸ اينالىمدى كەم دەگەندە 40%-عا قىسقارتۋ ٷشٸن ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ كٶرسەتكەن. وسىعان وراي, ٷكٸمەت كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكاعا قارسى ٸس-قيمىل جٶنٸندەگٸ 2019–2021 جىلدارعا ارنالعان ٸس-شارالار جوسپارىن بەكٸتتٸ. جالپى العاندا, بيزنەستٸ «كٶلەڭكەدەن» شىعارۋ امالدارى «سالىقتاردىڭ جينالۋىن ارتتىرۋ» جوباسى بويىنشا باستامالاردى ٸسكە اسىرۋدى قوسا العاندا, سالىقتىق جەنە كەدەندٸك ەكٸمشٸلەندٸرۋدٸ تسيفرلاندىرۋعا جەنە ولاردى ينتەگراتسييالاۋعا نەگٸزدەلگەن. قر قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتىنا سەيكەس, ٸس-شارالار جوسپارى بيزنەستٸ ىنتالاندىرۋعا, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸن «كٶلەڭكەدەن» شىعارۋ جۇمىستارىن كٷشەيتۋگە, قولما-قول اقشاسىز اينالىمدار ٷلەسٸن ۇلعايتۋعا, سالىقتىق-كەدەن ساياساتىن, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار تۋرالى زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋگە باعىتتالعان. قابىلدانىپ جاتقان شارالار كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا دەڭگەيٸن تٶمەندەتۋگە, بيۋدجەتكە سالىقتاردىڭ تٷسٸمٸن ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ىقپال ەتەدٸ.