قازاقستاندا اۋاداعى زيياندى قالدىقتاردىڭ 24 پايىزى نەمەسە 305 مىڭ توننا ٶنەركەسٸپ قالدىعىن تەمٸرتاۋ شىعارادى. بۇل دەرەكتٸ 31 قازاندا تەمٸرتاۋدا ەكولوگييا مەسەلەسٸنە ارنالعان جيىندا ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-مينيسترٸ احمەتجان پريمكۋلوۆ ايتتى.
شەنەۋنٸكتٸڭ ايتۋىنشا, قالادا زيياندى قالدىقتاردىڭ باسىم بٶلٸگٸن "ارسەلورميتتال تەميرتاۋ" شىعارادى. ٷكٸمەت ٶكٸلدەرٸنٸڭ تٷسٸندٸرۋٸنشە, اۋانىڭ قاتتى لاستانۋىنا تازارتۋ قۇرىلعىلارىنىڭ دۇرىس ٸستەمەۋٸ جەنە تابيعاتتى تازارتۋ شارالارىنىڭ ۋاقىتىندا ٶتپەۋٸ سەبەپ.
- ايماقتا 17 ٸرٸ جەر قويناۋىن پايدالانۋشى بار. قالدىقتىڭ تٶرتتەن بٸرٸن قاراعاندى وبلىسى شىعارادى. "ارسەلوردىڭ" ("ارسەلورميتتال تەميرتاۋ" - رەد.) ايتۋىنشا, قالدىق زاتتار ازايا باستاعانمەن اۋا ساپاسى جاقسارماي وتىر, - دەدٸ ەكولوگييا مينيسترٸ ماعزۇم مىرزاعاليەۆ.
جيىنعا قاتىسقان قالا بەلسەندٸلەرٸنٸڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ كەزدە اۋانى لاستايتىن كومپانييالارعا قۇرىلعىلارىن جاڭارتۋدان گٶرٸ ايىپپۇل تٶلەۋ وڭايىراق. ەكولوگييا مينيسترلٸگٸ جاڭا ەكولوگييالىق كودەكس ەزٸرلەپ جاتقانىن ايتىپ, بۇل قۇجات كومپانييالاردى فيلتر ورناتىپ, جاڭا تەحنولوگييا ەنگٸزۋگە جەتەلەيدٸ دەدٸ.
مەتاللۋرگييا كومبيناتى عانا ەمەس, قاراعاندى ايماعىندا شاحتەرلارعا دا جۇمىس بەرەتٸن "ارسەلورميتتال تەميرتاۋ" كومپانيياسىنىڭ باس ديرەكتورى ۆاديم باسين كومپانييا اۋاعا شىعاتىن قالدىقتاردى ازايتۋعا كٷش سالىپ وتىر دەدٸ.
- شاڭ-توزاڭدى نەگٸزٸنەن اگلوٶندٸرٸس, تەتس پۆس جەنە تەتس-2 شىعارادى. بٸز قۇرامىندا كٷكٸرت مول كەزدەسەتٸن مازۋتتان باس تارتايىق دەپ وتىرمىز. بۇعان قوسا, قاراعاندىداعى كٶمٸر باسسەينٸندە جۇمىس ٸستەپ جاتقانىمىزدى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك, بۇل كٶمٸردەن كٶپ كٷل شىعادى. تابيعي گازعا كٶشكەن كەزدە مەسەلەنٸ شەشەمٸز. ال كوستەنكو اتىنداعى, "اباي" شاحتالارىنىڭ جاعدايى نە بولادى? ولاردى جابۋعا تۋرا كەلە مە? ول حالىققا قالاي ەسەر ەتەدٸ? - دەيدٸ "ارسەلورميتتال تەميرتاۋ" كومپانيياسىنىڭ باس ديرەكتورى ۆاديم باسين.
تەمٸرتاۋداعى جيىنعا قاتىسقان جەرگٸلٸكتٸ ەكولوگ دميتريي كالمىكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۋكراينا مەن قازاقستاندا ٸستەيتٸن امت-نىڭ (ٷندٸستاندىق ميللياردەر لاكشمي ميتتالعا تيەسٸلٸ) ەكٸ مەتاللۋرگييالىق زاۋىتى وسى كومپانييانىڭ باسقا ەلدەردەگٸ كومبيناتتارىنا قاراعاندا كٶبٸرەك قالدىق شىعارادى.
جيىن سوڭىندا عانا سٶيلەۋگە مٷمكٸندٸك العان تۇرعىندار اۋانى لاستاۋشى كومپانييالار تٶلەيتٸن ايىپپۇل وبلىستىق بيۋدجەتكە ەمەس, تەمٸرتاۋ بيۋدجەتٸندە قالىپ, جەرگٸلٸكتٸ ەكولوگييالىق مەسەلەلەرگە جۇمسالۋى تيٸس دەدٸ. ولار اۋاداعى زيياندى زاتتاردىڭ مٶلشەرٸن كٶرسەتەتٸن ونلاين-مونيتورينگ اشۋ مەسەلەسٸن دە قوزعادى. تۇرعىندار "حالىق نەنٸ جۇتىپ وتىرعانىن بٸلۋٸ تيٸس" دەدٸ.
- ادامدار تەمٸرتاۋدان بٸرٸنشٸ كەزەكتە ەكولوگيياعا بايلانىستى قاشادى. ەكولوگييا بۇل ەلەۋمەتتٸك مەسەلە. اقشاسىز ەشنەرسە ٸستەي المايمىز. ەگەر كومپانييا تٶلەگەن ايىپپۇل مٶلشەرٸ ياعني, تٶرت ميلليارد تەڭگە قالا ەكولوگيياسىنا جۇمسالعان بولسا, قالامىزدا جاسىل-جەلەك كٶپ بولۋشى ەدٸ. اقشا تەمٸرتاۋ بيۋدجەتٸندە قالسىن, ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋگە جۇمسالسىن, - دەدٸ تەمٸرتاۋ بەلسەندٸسٸ ەلەنا ۆارگانوۆا.
جيىن سوڭىندا سٶيلەگەن تۇرعىندار قالا ەكولوگيياسى تۋرالى ەموتسيياعا بەرٸلٸپ سٶيلەدٸ. ولار شەنەۋنٸكتەرگە ٶتكەن قىستا جاۋعان قارا قار تۋرالى دا ايتتى.
تۇرعىنداردىڭ بەرٸ سٶيلەپ ٷلگەرمەدٸ. شەنەۋنٸكتەر جيىن رەگلامەنتٸن العا تارتىپ, ۇزاققا سوزىلعان جيىندا "ۋاقىت تاپشى بولدى" دەۋمەن بولدى.
