استانادا ماسامەن الاپات كٷرەس باستالىپتى. ەسٸرەسە, EXPO-2017 كٶرمەسٸ ٶتەتٸن ەسٸل اۋدانىنداعى ماسالاردىڭ تۇقىمىن تۇزداي قۇرتۋ ناۋقانى 20 سەۋٸردەن باستالىپ كەتٸپتٸ. ماسا قىرعىش مەكەمە – استانا قالاسىنىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتٸ 15 مامىردا ماسا قىرعىنىنىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸنە بٸلەك سىبانا كٸرٸسٸپ, ماسالاردىڭ ۇياسى سانالاتىن توعاندار مەن قار سۋىنان قالعان كٶلشٸكتەر, جەرتٶلەلەر تٷگەل تٸنتٸلٸپ, ىزىڭدايدى-اۋ دەگەن جەندٸكتەر جٶرگەگٸندە تۇنشىقتىرىلىپ جاتقان كٶرٸنەدٸ.
ماسامەن كٷرەسكە قازىنادان قانشا اقشا بٶلٸنگەنٸ بەلگٸسٸز, بٸراق دەل قازٸر كٷرەستٸڭ قىزعان شاعى. سەبەبٸ ەحرO-2017 كٶرمەسٸنٸڭ اشىلۋىنا از ۋاقىت قالدى. ال ەلگٸ وڭباعان ماسا ىزىڭداپ كٶرمەگە كەلەتٸن قوناقتاردىڭ مازاسىن الىپ, استانانىڭ يميدجٸنە نۇقسان كەلتٸرۋٸ ەبدەن مٷمكٸن ەكەن. كٶردٸڭٸز بە, مەسەلە قايدا! دەمەك, ماسادان باسقا نەرسە استانانىڭ يميدجٸنە نۇقسان كەلتٸرە المايدى دەگەن سٶز. 2015 جىلى استانا قالاسى تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ دەپارتامەنتٸ «2017 جىلعا دەيٸن ماسالاردى تٷپ-تۇقييانىمەن قۇرتامىز» دەپ زور مٸندەتتەمە العان ەكەن. الايدا جىلدا شىعاتىن ماسانى بٸرجولاتا قۇرتىپ جٸبەرۋ قولدارىنان كەلمەيتٸنٸن تٷسٸنٸپ, الدىڭعى ەكپٸندەرٸ باسىلعان ماسا قىرعىشتار «ەندٸ تىم بولماسا ىزىڭداعان بەلەنٸڭ سانىن كٷرت ازايتامىز» دەپ قىزۋ كٷرەس ٷستٸندە قاۋىرت جۇمىس ٸستەپ جاتىر.
جالپى, ماسا اتاۋلى مازاسىز, ىزىڭداپ ىعىر قىلاتىنى بولماسا, ول دا تٸرٸ جەندٸك. ادامنىڭ ارام قانىن سورادى دەسەدٸ. زييانكەستٸگٸ دە بار, ەرينە. بٸراق استانانىڭ يميدجٸنە نۇقسان كەلتٸرەتٸندەي زييانكەستٸگٸن كٶرمەگەن ەكەنبٸز. باس قالانىڭ يميدجٸنە ماساسىز-اق تالاي نۇقسان كەلدٸ عوي. سانامالاي كەتسەڭ, سانىنا جەتپەي قالاسىڭ: مەسەلەن, ميلليون دوللار پارا الىپ ۇستالسا دا, وتسىز-سوتسىز بوساپ كەتە بەرگەن نيدٸڭ وقيعاسىنىڭ ٶزٸ رەسمي استانانىڭ سوت جٷيەسٸنٸڭ بەدەلٸنە جاعىلعان قارا كٷيە ەمەس پە?! ٶيتكەنٸ استانا يميدجٸ دەگەنٸڭٸز – رەسمي بيلٸكتٸڭ ٸس-ەرەكەتٸنەن قۇرالادى عوي. ني از دەسەڭٸز, مينيسترلەردٸڭ ەلگە كٷلكٸ, دۇشپانعا تابا بولعان نەشە تٷرلٸ قىلىقتارىنىڭ ٶزٸ ەلوردانىڭ بەدەلٸن تالاي رەت شۇرق-تەسٸك قىلدى عوي. ٷلكەن جاقتان العاندا, سايلاۋ جٷيەسٸ, سٶز بوستاندىعى, حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايى, مۇنايعا تەۋەلدٸ ەكونوميكانىڭ اۋحالى – بەرٸ-بەرٸنٸڭ شىن مەنٸندەگٸ جاعدايى استانانىڭ يميدجٸنٸڭ ەل ٸشٸندە قانداي دەرەجەدە ەكەنٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ. وسى جايلاردى تٸزبەكتەپ ويلاساڭ, ماسا «استانانىڭ يميدجٸنە نۇقسان كەلتٸرەدٸ» دەگەن نەرسە كٷلكٸلٸ عوي. ەرينە, جوعارىدان بەرٸل¬گەن تاپسىرمانى اسىرا ورىنداۋعا ەدەتتەنگەن شولاقبەلسەندٸلٸك «ماسانى تۇقىمىمەن قۇرتامىز» دەپ ايتقىزىپ, ەندٸ قالايدا كٶرمە كەزٸندە ماسانى بولدىرماۋدىڭ امالىن جاساپ جاتقانى تٷسٸنٸكتٸ. بٸراق ماسا ادامدى شاققانى بولماسا, جەمقورلىققا بەلشەسٸنەن باتقان جٷيەنٸڭ شەنەۋنٸكتەرٸ قۇساپ قازىنانىڭ قارجىسىنا تٷسپەيدٸ, كەلسٸن-كەلمەسٸن «العا, قازاقستانداپ» ناۋقانشىلدىقپەن اينالىسپايدى. بەلكٸم, رەسمي استانانىڭ ماساعا ٶشٸككەنٸ سودان با ەكەن... مٷمكٸن, ارقانىڭ سارى ماساسىنا دا ناقتى ەرٸ ٸرٸ ساياسي رەفورما, ەدٸل سايلاۋ, اۋىسپالى, اشىق, ەسەپ بەرۋشٸ بيلٸك, دەموكراتييا مەن سٶز بوستاندىعى كەرەك شىعار. الا جازداي ىزىڭداپ, استانانىڭ مازاسىن الاتىنى سودان با ەكەن... ەلدە باياعى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ «ماساسىنداي» ۇيقىداعى قوعامدى شاعىپ وياتپاق بولىپ جانى قالماي ىزىڭداپ جٷرگەن بولار...
ماسانىڭ ٶزٸنە كەلەر بولساق, بۇل جەندٸك كٸم كٶرٸنگەندٸ شاعا بەرمەيدٸ. ٷنەمٸ قوزعالىستا جٷرەتٸن ادامعا ماسا ٷيٸر كەلەدٸ. سوندىقتان قىستا جىلى, جازدا سالقىن كابينەتتەن شىقپايتىن قوزعالىسى ٶتە از شەنەۋنٸكتەر سارى ماسا شاعادى-اۋ دەپ ۋايىمداسا دا بولادى. ال سول شەنەۋنٸكتەردٸڭ تاپسىرماسىن ورىندايمىز دەپ الاشاپقىن بولىپ ويعا-قىرعا شاپقىلاپ, تىنىم تاپپايتىن ناۋقانشىل, شولاق بەلسەندٸ ورىنداۋشىلاردى ماسا وڭدىرماي شاعادى.
قالانىڭ ٸشٸندەگٸ ۇياسىن قانشا ويرانداپ, قىرعىن سال¬عانمەن, ماسا ەحرO-2017 قوناقتارىن دا وڭدىرمايدى-اۋ. قوناق دەمەكشٸ, كٶرمەگە باراتىنداردىڭ 85 پايىزى قازاقستان ازاماتتارى دەگەن دەرەك بار. ونىڭ كٶبٸ مۇعالٸمدەر بولسا كەرەك. «ۇستازدار قاۋىمىنا كٶرمە بيلەتتەرٸن مٸندەتتەپ العىزىپ جاتىر» دەگەن اقپاراتتىڭ شىققانىنا دا كٶپ بولا قويعان جوق. ال ەحرO كٶرمەسٸنٸڭ بيلەتتەرٸن امالسىز الىپ جاتقان مۇعالٸمدەردە ماسا سوراتىنداي قان دا قالماعان شىعار. بيلٸك قيت ەتكەن ناۋقاننىڭ بەرٸنە كٶك ەسەكتەي جەگٸپ-جەگٸپ ەبدەن قانىن ٸش¬كەن مۇعالٸمدەر بيلٸكتەن گٶرٸ ماسانى تەۋٸر كٶرەدٸ-اۋ...
سٶز باسىندا ماسانىڭ بەرٸن قىرىپ بٸتٸرە المايتىندارىن ماسا قىرعىشتاردىڭ ٶزدەرٸ دە مويىنداپ وتىرعانىن ايتتىق. شىنىندا دا, استانانىڭ اينالاسىندا 60 شاقىرىم قاشىقتىق ارالىعىندا ىزىڭى قۇلاق تۇندىرار, تالاۋعا دايار دالانىڭ اش ماساسىنان قاشىپ قۇتىلماسىڭ انىق ەندٸ... قار مول تٷسٸپ, دالا جايقالىپ تۇرعان جازدا «استانانىڭ يميدجٸنە زييانىمىز تيمەسٸن» دەپ دالا ماساسى جايباراقات جاتادى دەيسٸز بە?!. وسىنى ويلاساڭ, ماسا قىرعىشتاردىڭ ەڭبەگٸ زايا كەتەتٸن بولدى-اۋ دەپ ۋايىم قىلاسىڭ. ماسا قىرعىنىنا بٶلٸنگەن بيۋدجەت اقشاسىن قويشى, قازىنادان قاراجات قايدا بٶلٸنبەي جاتىر, كٸمدەر الماي جاتىر ونى... بيۋدجەتتەن ميلليارداپ اقشا بٶلٸنٸپ, لەنتاسى قيىلعان تالاي زاۋىت, ٶنەركەسٸپ جىلعا جەتپەي جابىلىپ تىندى ەمەس پە?!. ونىڭ قاسىندا ماسا قىرعىنىنا بٶلٸنگەن اقشانىڭ قىزى¬عىن بٸرەر اي بولسا دا استانالىقتار كٶرٸپ قالادى. قاراپايىم جۇرتقا تيەر پايدا سول بولار دەپ توپشىلاپ وتىرمىز. دەگەنمەن ماسا قىرۋ ناۋقانى كٶرمە اياقتالعان سوڭ ساپ تىيىلاتىنىن بال اشپاي-اق بٸلۋگە بولا¬دى. سوندىقتان استاناداعى اعايىندى سارى ماسا كٶپ ساعىندىرماي قايتا ورالار. ال ەحرO-2017 كٶرمەسٸ ەل ەسٸندە ماسا قىرىلعان جاز بولىپ قالاتىن سيياقتى.
ٶمٸرجان ەبدٸحالىقۇلى
"جاس الاش" گازەتٸ
