قازاقستان ونكولوگييا جەنە راديولوگييا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باسشىسى ديليارا قايداروۆا كوروناۆيرۋس ٸندەتٸ كەزەڭٸندە ونكولوگيياسى بار ناۋقاستاردىڭ كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانى تۋرالى ايتتى. وسىنداي ناۋقاستارعا ەم-شارا قالاي جٷرگٸزٸلگەنٸ تۋرالى ديليارا راديكقىزىنىڭ سۇحباتى Strategy2050.kz سايتىندا جارييالاندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
- ديليارا راديكقىزى, ونكولوگيياسى بار ناۋقاستار كوۆيد جۇقتىرعان جاعدايدا ەكٸ اۋرۋعا دا بٸردەي ەم قابىلداي ما?
- جوق, ناۋقاس كوۆيدتان تولىق ايىقپايىنشا, ارنايى ونكولوگييادان ەم-شارا جاساي المايمىز. حيميياتەراپييا جۇقپالى دەرت كەزٸندە اسا قاۋٸپتٸ. ەگەر ونكوناۋقاس كوۆيد اۋرۋىنا شالدىقسا, ول بارلىق حالىقارالىق ستاندارت بويىنشا ەمدەۋدٸ توقتاتادى. كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان ناۋقاسقا حيميوتەراپييا, سەۋلەلٸك تەراپييا جەنە حيرۋرگييالىق ەمدەۋ قابىلداۋعا قاتاڭ تىيىم سالىنادى. بۇل اۋرۋدى اسقىندىرىپ جٸبەرەدٸ. ناۋقاستا كوروناۆيرۋستىڭ جەڭٸل تٷرٸ بولسا, ول ەمحاناعا بارۋى كەرەك نەمەسە ٷيدە 14 كٷن ەمدەلۋٸ قاجەت. سودان كەيٸن پتر تالداۋى تەرٸس نەتيجە كٶرسەتكەندە عانا ەمدەۋدٸ جالعاستىرا الادى. بٸز ەمدەۋدٸ توقتاتپايمىز, بٸراق تەست نەتيجەسٸ تەرٸس بولۋ كەرەك.
- پاندەمييا كەزٸندە ونكو-اۋرۋحانالاردىڭ جۇمىسىندا ٶزگەرٸستەر بولعان شىعار?
- 20 شٸلدەدەن باستاپ بارلىق ونكو اۋرۋلاردى ەمدەيتٸن ورتالىقتار شتاتتى رەجيمدە جۇمىس ٸستەۋدٸ باستادى. پاتسيەنتتەر ستاتسيوناردا دا, امبۋلاتورييادا دا ەم قابىلداي الادى. دەرٸگەرلەر جەكە قابىلداۋ دا ٶتكٸزەدٸ. بارلىق ناۋقاستار مٸندەتتٸ تٷردە پتر تەست تاپسىرادى. كوروناۆيرۋس ەلبەتتە بٸزدٸڭ جۇمىسىمىزدى ٶزگەرتٸپ جٸبەردٸ. جاڭا جۇمىس فورماتى قالىپتاستى. ونكولوگييالىق اۋرۋحانادا كونسۋلتاتسييا الۋ ٷشٸن مٸندەتتٸ تٷردە كوروناۆيرۋسقا تەست تاپسىرىلادى. بۇل ساراپتامادان بٶلەك, ۆيچ پەن گاپاتيت, بيوحيمييا, قان تالداۋى, ەكگ, ٶكپە رەنتگەنٸ سيياقتى اناليزدەر دە بار. مۇنىڭ بەرٸن تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا ەمحانادا تاپسىرۋعا بولادى.
- جۇمىس بارىسىندا كوروناۆيرۋسپەن اۋىرىپ جٷرگەن ونكوناۋقاستاردى ەمدەۋ جاعدايلارى ورىن الدى ما?
- بٸزدە قازٸر مىناداي الگوريتم قالىپتاستى: ەگەر بٸز ناۋقاستى وتا جاساۋعا الساق, بٸز مٸندەتتٸ تٷردە ٶكپەسٸنە كومپيۋتەرلٸك توموگرافييا جاسايمىز. كەيدە كوروناۆيرۋس اۋرۋ بەلگٸلەرٸن كٶرسەتپەي ٶتەدٸ. بٸزگە پتر تەستٸ تەرٸس بولىپ كەلگەن پاتسيەنتتەر بولدى. الايدا, سەۋلەلٸ تەراپييا باستالعاندا, پنەۆمونييا بٸردەن قوزىپ كەتتٸ. ەندٸ سونداي جاعدايلاردى بولدىرماۋ ٷشٸن بٸز پتر تەستتەن بٶلەك پنەۆمونييانى انىقتايتىن كومپيۋتەرلٸك توموگرافييا جاسايمىز.
-ايماقتاردا ونكولوگييالىق اۋرۋحانالاردا دەرٸ-دەرمەك مەسەلەسٸ قالاي بولىپ جاتىر?
- دەل قازٸر «سق فارماتسييا» ارقىلى ونكوپرەپاراتتار دەر كەزٸندە الىنىپ جاتىر. جازدا اۋرۋدىڭ تارالۋى قاتتى كٷشەيگەندە, «بونەفوس» پەن «زومەتا» پرەپاراتتارى جەتٸسپەدٸ. «پوميدرونات» اتتى پرەپاراتتى قولدانۋعا تۋرا كەلدٸ. دەل قازٸر رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ايماعىندا حيمييالى تەراپييا مەن سەۋلەلٸ تەراپييا جٷرگٸزۋگە ارنالعان بارلىق پرەپارات بار.
- پاندەمييا كەزٸندە قانشا قازاقستاندىق ونكوناۋقاس كوروناۆيرۋس جۇقتىردى? ٶلٸم جاعدايى بولدى ما?
- جالپى سانى 2447 ونكوناۋقاستىڭ ەمٸن توقتاتۋعا مەجبٷر بولدىق. 25 ناۋقاس ٶكٸنٸشكە وراي قايتىس بولدى. كوروناۆيرۋستان 14 كٷندٸك ەم الىپ جازىلىپ شىققان ناۋقاستاردىڭ ەمٸن جالعاستىردىق. بٸز ەمدەۋ شارالارىن دوعارمايمىز. تەك كوروناۆيرۋس كەزٸندە ارنايى ونكولوگييالىق ەمنەن جاعدايدى ۋشىقتىرىپ الۋىمىز مٷمكٸن. سوندىقتان ۋاقىتشا توقتاتا تۇرامىز.
- پاندەمييا كەزٸندە كوروناۆيرۋسپەن اۋىرماعان ونكولوگيياسى بار ناۋقاستاردىڭ ەمٸ قالاي بولدى?
- ولاردىڭ ەمٸ توقتاعان جوق. بۇرىنعىداي ەمەس, ونكواۋرۋحاناعا كٸرۋ ەرەجەسٸ ٶزگەردٸ. سانيتارلىق تالاپتاردى كٷشەيتتٸك. ماسكالى رەجيم ەنگٸزٸلٸپ, ەلەۋمەتتٸك ارا قاشىقتىقتى ساقتاۋ قاتاڭ باقىلاۋدا. قازٸردٸڭ ٶزٸندە سولاي. بارلىق ناۋقاستار اۋرۋحاناعا جاتقىزىلدى. ەشكٸم اۋرۋحاناعا جاتۋدان باس تارتقان جوق. ولار سىرتقا شىقپاي, ارتىق اداممەن بايلانىسقا تٷسپەي ەم قابىلداپ جاتىر.
- ديليارا راديكقىزى, سۇحباتىڭىزعا راقمەت.
