بٷگٸنگٸ تاڭدا كٶپشٸلٸك الاڭداۋشىلىعىن تۋدىرعان مەنينگيتپەن اۋىرۋىنا بايلانىستى تٷيٸتكٸلدٸ مەسەلەلەر كٶپ. بٸرنەشە دەپۋتات ٷكٸمەت باسشىسى باقىتجان ەبدٸرۇلىنا ارناپ رەسمي ساۋال جولدادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
پرەمەر-مينيسترٸ
ب.ە. ساعىنتاەۆقا
قۇرمەتتٸ باقىتجان ەبدٸرۇلى!
بۇل دەپۋتاتتىق ساۋالعا حالىقتىڭ مەنينگيتپەن اۋىرۋىنا بايلانىستى تۋىنداعان جاعداي سەبەپ بولدى. بولاشاقتا وسىنداي جاعدايدى بولدىرماۋ ماقساتىندا, وسى ساۋالدى جولداپ وتىرمىز.
ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ حابارلامالار مەن دەپۋتاتتارعا جولدانعان حاتتاردىڭ نەگٸزٸندە حالىقتىڭ حەلٸ ٷرەيلٸ جاعدايعا جاقىن ەكەنٸن بايقاۋعا بولادى. دەرٸگەرلەر بولسا كەرٸسٸنشە, ورىن الىپ جاتقان جاعدايلاردىڭ قالىپتى ەكەنٸن, قورقاتىنداي سەبەپ جوقتىعىن سەندٸرۋگە تىرىستى.
الايدا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتتى ٷستٸرت تالداۋى جاعدايدىڭ باسقاشا ەكەنٸن كٶرسەتٸپ تۇر.
ستاتيستيكا بويىنشا 2013 جىلى ەلدە مەنينگيتپەن 117 ادام اۋىرىپ 23-ٸ, 2014 جىلى 119 ادام اۋىرىپ 29-ى, 2015 جىلى 424 ادام اۋىرىپ 26-سى, 2016 جىلى 120 ادام اۋىرىپ 15-ٸ, 2017 جىلى 62 ادام اۋىرىپ 11-ٸ كٶز جۇمعان.
بيىل 5 ماۋسىمعا دەيٸن مەنينگوكوك ينفەكتسيياسىن جۇقتىرعان 60 جاعداي تٸركەلٸپ, 13 ادام قايتىس بولدى.
ياعني ٶتكەن جىلدارى مەنينگيتتەن كٶز جۇمعانداردىڭ مەنينگيتپەن اۋىرعاندارعا شاققانداعى پايىزى 5 - 17 % ارالىعىندا بولعان. ال بيىل بۇل كٶرسەتكٸش 22% جەتتٸ.
وسىدان-اق جاعدايدىڭ بۇرىنعىداي ەمەستٸگٸن جەنە ٶكٸلەتتٸ ورگان تاراپىنان شۇعىل ەرٸ تٶتەنشە شارالار قاجەتتٸگٸن تٷسٸنۋگە بولماي ما?
الايدا تٸپتٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ الماتىعا كەلگەننٸڭ ٶزٸندە مەديتسينا مەكەمەلەرٸ شۇعىل رەجيمدە جۇمىس ٸستەۋگە دايىن بولعان جوق جەنە ەمدەۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ, قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتٸنٸڭ, جەدەل جەردەم ستانتسييالارىنىڭ جۇمىسىندا جٷيەلٸلٸك جوق.
بۇعان قوسا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸڭ مينيسترلٸكتەن جەدەل ەرٸ مىعىم ەكەنٸن كٶردٸك. WhatsApp مەسسەندجەرٸندە العاشقى حابارلامالار 19 مامىردا پايدا بولسا, قازاقستاننىڭ باس سانيتار دەرٸگەرٸ 3 ماۋسىمدا سٶيلەپ, مينيستر وكق-دا 4 ماۋسىمدا باسپاسٶز كونفەرەنتسيياسىن ٶتكٸزدٸ.
قوعامدىق پٸكٸرگە جاۋاپ بەرۋدەگٸ, سىبىس پەن تەرٸس پٸكٸرگە قارسى تۇرۋداعى مۇنداي باياۋلىق قازٸرگٸ جاعدايعا جەتكٸزدٸ. وسى ورايدا مەملەكەتتٸك سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ جٷرگٸزەتٸن نەگٸزگٸ لاۋازىمدى تۇلعا بولىپ تابىلاتىن قر باس مەملەكەتتٸك سانيتار دەرٸگەرٸنٸڭ ەرەكەتسٸزدٸگٸنە تاڭعالامىز.
حالىق قۇزىرلى ورگاننان ەلدە نە بولىپ جاتقانى, كٸمدەرگە قاۋٸپ تٶنٸپ تۇرعانى, بالالارعا الاڭداۋعا نەگٸز بار-جوقتىعى, ينفەكتسييادان قالاي ساقتانۋ كەرەكتٸگٸ, ۆاكتسيناتسييا قاجەت پە جەنە ونى قايدان الۋ جايلى دەر كەزٸندە جاۋاپ المادى.
سوندىقتان مەنينگيتكە قاتىستى قوعامدا تۋىنداعان رەزونانستىڭ باقىلاۋدىڭ ازدىعىنان جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ مەن ونىڭ اۋماقتىق بٶلٸمشەلەرٸنٸڭ قاجەتتٸ شارالاردى ۋاقىتىلى قابىلداماۋىنان ورىن العانىن ايتۋعا بولادى.
وسى اۋرۋدىڭ تاراۋىنا بايلانىستى حالىق قايدا حابارلاسۋ كەرەكتٸگٸن جەنە قانداي شارالار قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن بٸلمەگەندٸكتەن وسىنداي جاعداي تۋىنداپ وتىر. ەمدەۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ وسى دەرت سيمپتومدارىمەن تٷسكەندەردٸ قابىلداۋعا دايىن ەمەستٸگٸ جٶنٸندە فاكتٸلەر بار.
ال مەنينگوكوك ەپيدەميياسىنا دايىندىقتى قامتاماسىز ەتۋ كەلەسٸ شارالاردى قامتيتىن ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋدان تۇرادى: اۋرۋ جاعدايلارىن انىقتاۋدان ولاردى تەكسەرۋگە جەنە زەرتحانالىق راستاۋعا دەيٸن. دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ۇسىنىستارى بويىنشا پروفيلاكتيكا 1 جاستان 29 جاسقا دەيٸنگٸ بارلىق ادامدارعا وسى ۆاكتسينا سالۋدى قاراستىرادى. سەبەبٸ 3 جاسقا دەيٸنگٸ بالالار مەن جاستارعا قاۋٸپ كٶپ. جاۋاپ بەرۋ شارالارى كەيٸنگە قالدىرىلمايتى جەنە اۋىرۋ جاعدايلارىن تيٸسٸنشە جٷرگٸزۋ جەنە دەرەۋ ەرەكەت ەتۋدٸ قامتيدى.
جوعارىدا باياندالعاندى ەسكەرە وتىرىپ, قالىپتاسقان جاعدايدى وبەكتيۆتٸ باعالاۋ جەنە بولشاقتا ەل اراسىندا الاڭداۋشىلىققا جول بەرمەۋ ماقساتىندا قر ٷكٸمەتٸ بٸرقاتار سۇراقتارعا شۇعىل جاۋاپ بەرگەنٸ قاجەت دەپ سانايمىز:
- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس مەملەكەتتٸك سانيتار دەرٸگەرٸنٸڭ قالىپتاسقان جاعدايداعى رٶلٸ قانداي, اۋرۋدىڭ تاراۋىنا بايلانىستى الدىن الۋ شارالارى نەگە قابىلدانبادى?;
- وسى مەسەلە بويىنشا حالىققا كونسۋلتاتسييا بەرۋ ٷشٸن Call-ورتالىقتار نەگە ۋاقىتىلى اشىلمادى?;
- ەلدە وسى اۋرۋعا دياگنوستيكا جٷرگٸزەتٸن زەرتحانالار جەتكٸلٸكتٸ مە?;
- ەلەمدٸك تەجٸريبە نەگٸزٸندە وسى اۋرۋدىڭ تارالۋىنا قالاي جول بەرمەۋگە بولادى, الدىن الۋ شارالارى بار ما?;
- بالالار مەن جاستار جينالاتىن ورىندارعا (بالاباقشالار, جازعى لاگەرلەر, ەسكەري كازارمالار, حوستەلدەر, ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى جەنە ت.ب.) ەسكەرتپەلەر نەگە ۋاقىتىلى, شۇعىل ەزٸرلەنبەدٸ?;
- مەنينگوكوك جەنە باسقا ينفەكتسييالار بويىنشا كٷدٸككە ٸلٸنگەن پاتسيەنتتەردٸ ادەكۆاتتى تٷردە مەديتسينالىق سارالاۋ قاشان جەنە قالاي ۇيىمداستىرىلادى? وسىنداي جاعدايلاردا شۇعىل كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن («التىن ساعات» ەرەجەسٸ) پروفيلٸنە قاراماستان بارلىق ستاتسيونارلار دايىندىقتان ٶتكٸزٸلدٸ مە? ينفەكتسييالىق ستاتسيونارلار ٷشٸن پاتسيەنتتەر ساناتىن جٷرگٸزەتٸن بٸرىڭعاي الگوريتم ەزٸرلەندٸ مە?
سەبەبٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇمىستى ۋاقىتىلى ەرٸ جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە جٷرگٸزبەي, جاعدايدى باقىلاۋدان شىعارىپ, قوعامدىق رەزونانس تۋدىرىپ وتىرعانى بٸرٸنشٸ رەت ەمەس.
كەز كەلگەن سىبىسقا ناقتى ەرٸ جەدەل مونيتورينگ جٷرگٸزٸلمەۋٸ جەنە ولار تاراعان العاشقى تەۋلٸكتە پرورەاكتيۆتٸ رەاكتسييانىڭ بولماۋى, رەسمي مەلٸمدەمەلەردٸڭ كەشٸگۋٸ جەنە باسقا ەسكەرتۋ شارالارىنىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ قوعامدى بٸرٸنشٸ رەت داۋرىقتىرىپ تۇرعان جوق. ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن مامانداردىڭ پٸكٸرٸنە دەگەن سەنٸمٸن تٶمەندەتەدٸ.
قۇرمەتتٸ باقىتجان ەبدٸرۇلى جوعارىدا باياندالعاندى ەسكەرە وتىرىپ, سٸزدەن قويىلعان مەسەلەلەردٸ شەشۋدٸ اسا باقىلاۋعا الۋدى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەنينگوكوك مەنينگيتٸنٸڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ بويىنشا جىل سايىنعى كەشەندٸ شارالاردى بەكٸتۋدٸ سۇرايمىز.
بۇل مەسەلەلەر قوعامدا ٷلكەن رەزونانس تۋدىرىپ وتىرعاندىقتان, بۇل دەپۋتاتتىق ساۋالعا جاۋاپتى قىسقا مەرزٸمدە بەرۋدٸ سۇرايمىز.
قۇرمەتپەن,
ب. ەيتٸموۆا
س. بەكتۇرعانوۆ
م. باقتييارۇلى
س. ەرشوۆ
ب. جۇماعۇلوۆ
د. نٶكەتاەۆا
ن. تٶرەعاليەۆ
