دانيال احمەتوۆ: جاعدايدى تابيعات ەمەس, ٶزٸمٸز قيىنداتتىق

دانيال احمەتوۆ: جاعدايدى تابيعات ەمەس, ٶزٸمٸز قيىنداتتىق

شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ايماقتاعى تاسقىنعا بايلانىستى بريفينگ ٶتكٸزدٸ. ول «اياگٶز بولاشاق» قورىنا بٸر ايلىق ەڭبەكاقىسىن اۋدارعانىن ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.

ەكٸمنٸڭ ايتۋىنشا, 10 ناۋرىزدان باستالعان تاسقىن كەزٸندە وبلىس بويىنشا 229 ٷيگە سۋ كٸرگەن. ونىڭ 189-ى اياگٶز قالاسىنا تيەسٸلٸ. ٶسكەمەندە 24, ۇلان اۋدانىندا 5, گلۋبوكوە اۋدانىندا 8, زايسان اۋدانىندا 2, كٷرشٸم اۋدانىندا 1 ٷيگە سۋ كٸرگەن. سونداي-اق, 193 اۋلا مەن 110 ساياجاي نىسانى دا سۋ قۇرساۋىندا قالعان. قازٸر بارلىق ەلدٸ مەكەندەر سۋدان ارىلعان. جاڭبىر سۋىنان جاپا شەككەن اۋدانداردىڭ قاتارىنا زىريان, كاتونقاراعاي, تارباعاتاي, شەمونايحا اۋداندارى مەن ريددەر قالاسى دا ەندٸ.

ال اياگٶزدەگٸ باسپاناسى قۇلاپ قالعان 8 وتباسىعا  بٸرٸنشٸ كەزەكتە باسپانا ساتىپ الىنادى. وعان قاجەتتٸ قارجى بٶلٸنٸپ تە قويعان. 

«بٷگٸن ساعات 10-عا دەيٸن «اياگٶز بولاشاق» قورىنا وبلىستىق «پارىز» قورىنان 50 ملن تەڭگە اۋداردىق. بۇل قارجىعا حالىقتىڭ قاجەتتٸلٸگٸنە قاراي كٶمٸر, قۇرىلىس ماتەريالدارى, كيٸم-كەشەك الىنادى. ٷيٸ قۇلاعان 8 وتباسىعا دەرەۋ ٷي ساتىپ الىپ بەرەمٸز. وسى سٶزٸمنەن كەيٸن اياگٶزدە ٷي باعاسى قىمباتتامايدى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن. ەكٸ كٷن بۇرىن مۇندا 15 ٷي ساتىلادى دەگەن اقپارات بولعان. سول كەزدە ايتىلعان باعا ٶزگەرمەيدٸ دەپ سەنەمٸن. قىمباتتاپ كەتكەن كٷننٸڭ ٶزٸندە ادامداردى دالادا تاستاپ قويمايمىز. ٷيلەرٸ اپاتتىق جاعدايدا دەپ تانىلعان ادامدار دا باسپاناسىز قالمايدى. اياگٶزدٸڭ ٶزٸندە 60 پەتەرلٸك تۇرعىن ٷي سالىنىپ جاتىر. ول قولدانىسقا تەك 4 ايدان كەيٸن بەرٸلەدٸ. سوندىقتان بٸز قاجەتتٸ باسپانانى ەكٸنشٸ نارىقتان ٸزدەيتٸن شىعارمىز», - دەدٸ ول.

اپات كەزٸندە ٶڭٸردٸڭ بارلىق اۋداندارىنان 385 ادام قاۋٸپسٸز جەرگە كٶشٸرٸلٸپتٸ. اياگٶزدەگٸ 360 ادامنىڭ 73-ٸ ەلٸ دە ينتەرنات عيماراتىندا كٷنەلتۋدە. ونىڭ 42-سٸ - بالا. دانيال احمەتوۆ ەشبٸر وقۋشى ساباقتان قول ٷزبەگەنٸن دە ايتتى. ٶسكەمەندە باسپاناسى تۇرۋعا جارامسىز بولعان 22 ادامنىڭ جەتەۋٸ «ٷلبٸ» ەلەۋمەتتٸك قىزمەت ورتالىعىنا ورنالاستىرىلعان.

«كەشە اياگٶزدٸڭ جاعدايىمەن تانىستىم. ونىڭ الدىندا ٶسكەمەن مەن ۇلان اۋدانىنداعى سۋ باسقان ەلدٸ مەكەندەردٸ ارالاعانىمدى بٸلەسٸزدەر. اپات اياگٶز حالقىن بٸرٸكتٸرە تٷسٸپتٸ. ەلدٸڭ بٸرلٸك-بەرەكەسٸ قيىن سەتتە سىر بەرمەگەنٸن كٶرٸپ قۋاندىم. ەزٸرگە جارامسىز بولىپ قالعان ٷيلەردٸڭ سانى 18. بۇل سان ەلٸ ٶسۋٸ مٷمكٸن. وعان كەشە كٶزٸم جەتتٸ. بٸراق ايتارلىقتاي الشاقتىق بولماۋى كەرەك. اۋدان ەكٸمدٸگٸ بارىنشا تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەپ, شيراقتىق تانىتقانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك», - دەدٸ ەكٸم.

ونىڭ ايتۋىنشا اياگٶزدەگٸ جاعداي قايتالانباس ٷشٸن وبلىستاعى جاعدايدى ماماندار ەۋەدەن باقىلاپ, مونيتورينگ جٷرگٸزبەك. قازٸردٸڭ ٶزٸندە 6 تٸكۇشاق كٶتەرٸلٸپ, سەت سايىن اقپاراتتاردى جەدەل شتابتىڭ الدىنا تٷسٸرۋدە.

«اياگٶزدە سۋ شايعان كٶپٸردٸ جاڭالايمىز. جالپى بيىل قالانىڭ ينفراقۇرىلىمىن رەتتەۋگە 4 ملرد تەڭگە بٶلٸنگەن. ەندٸ جوبالاردى قايتا قاراپ, تاسقىننان قورعانۋ, ارىق-بٶگەت جٷيەسٸن بەكەمدەۋ شارالارىن قولعا الامىز.  مامانداردىڭ ايتۋىنشا مۇنداي جاعداي اياگٶزدە سوڭعى 50 جىلدا بولماعان ەكەن. ٷيٸن سۋ شايىپ كەتكەن ادامدارمەن دە سٶيلەستٸم. ەڭ باستىسى ولاردىڭ ەرتەڭگە دەگەن سەنٸمٸ جوعالماپتى. ول سەنٸمدٸ اقتايمىز دا», - دەدٸ دانيال احمەتوۆ.

ۇلان اۋدانىنىڭ ماماي باتىر اۋىلىنا دا جاڭا كٶپٸر سالىناتىنى راستالدى.

«بۇرىنعى كٶپٸردٸڭ استى تەمٸر, بەتٸ اعاش بولاتىن. ونىڭ ورنىنا تەمٸر-بەتون ماتەريالدان ەنٸ ەلدەقايدا كەڭ جاڭا كٶپٸر سالامىز. قازٸر وندا دا قاتىناس قالپىنا كەلتٸرٸلدٸ», - دەدٸ ايماق باسشىسى.

سٶز سوڭىندا دانيال احمەتوۆ بار كٸنەنٸ تابيعاتقا ارتىپ, قول قۋسىرىپ وتىرا بەرۋگە بولمايتىنىن ەسكەرتتٸ.

«مىسالى ٶسكەمەن قالاسىنىڭ سەتپاەۆ داڭعىلىنداعى جالعىز ويىقپەن قالا بيلٸگٸ 8 ساعات بويى ەۋرەلەندٸ. سۋ جايىلعان كٷنٸ-اق قوسىمشا قيىرشىق تاستار دايىنداپ ويىلعان جەرلەردٸ بٸتەي قويۋ كەرەك بولعان. ال قالا ەكٸمٸ ونىڭ ورنىنا قوزعالىستى توقتاتقان. سۋ العان ٷيلەرگە دە كٶمەك دۇرىس ۇيىمداستىرىلماعان. دابىل جەتكەن سەتتە-اق ەر ٷيگە 10-15 مامان جٸبەرۋ كەرەك ەدٸ. بۇل جەردە تابيعات ەمەس, ٶزٸمٸز جاعدايدى قيىنداتقانبىز. تەجٸريبەسٸز باسشىلارعا بارلىعىن ەسكەرتٸپ وتىرماعان مەنٸڭ دە كٸنەم بار شىعار», - دەدٸ دانيال احمەتوۆ.

سينوپتيكتەر اپتانىڭ سوڭىنا قاراي تاعى دا كٷن كٷرت جىلىنىپ, جاڭبىر كٷشەيەدٸ دەگەن بولجام ايتۋدا. اپات قايتالانسا, تٶتەنشە جاعداي قىزمەتٸنٸڭ جەكە قۇرامىنان بٶلەك 500-دەن استام ەسكەري قىزمەتكەر دە كٶمەككە كەلۋگە ەزٸر كٶرٸنەدٸ.