بٷگٸن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸندە بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسى (بۇۇدب) «ۋربانيزاتسييا ينكليۋزيۆتٸ جەنە تۇراقتى دامۋدىڭ تەزدەتكٸشٸ رەتٸندە» اتتى ۇلتتىق باياندامانى ۇسىندى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ٸس-شاراعا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, عىلىمي جەنە ساراپتامالىق قوعامداستىقتاردىڭ 100-گە جۋىق ٶكٸلدەرٸ قاتىستى. ولار قازاقستانداعى ۋربانيزاتسييانىڭ نەگٸزگٸ مەسەلەلەرٸ مەن مٷمكٸندٸكتەرٸن, سوداي-اق ادام دامۋىنىڭ ينديكاتورلارىن جوعارىلاتۋ ٷشٸن قالا ەلەۋەتٸن قالاي پايدالانۋ كەرەكتٸگٸن تالقىلادى.
ۋربانيزاتسييانىڭ تۇراقتى ساياساتى حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ەدەۋٸر جوعارىلاتا وتىرىپ, ەلەۋمەتتٸك جاعدايدى قورشاعان ورتانى جەنە ەكونوميكانى جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. زەرتتەۋلەرگە سەيكەس, ەكونوميكالىق, ەكولوگييالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك سيياقتى تۇراقتىلىقتىڭ ٷش ٶلشەمٸ اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ ساقتاۋ باستى شارت بولىپ تابىلادى.
«تيٸمدٸ باسقارۋ مەن دۇرىس جوبالاۋدىڭ ارقاسىندا ۋربانيزاتسييا قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكٸزۋگە كٶمەكتەسەدٸ. جاقسى ويلاستىرىلعان ساياسات ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋعا, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار كٸرٸستەر تەڭسٸزدٸگٸ, تۇرعىن ٷيگە قول جەتٸمدٸلٸك, كٶلٸك پەن قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى سيياقتى ۋربانيزاتسييا قاۋٸپتەرٸن ازايتادى», - دەدٸ ياكۋپ بەريش, بۇۇدب-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى ٶكٸلٸ.
ەسەپتە ەكٸ يندەكس پايدالانىلادى: قازاقستاننىڭ بارلىق ٶڭٸرلەرٸ ٷشٸن ەسەپتەلگەن ۋربانيزاتسيياعا (ادي) سەيكەس ادام دامۋى يندەكسٸ جەنە ەلدٸڭ 30 ٸرٸ قالاسى ٷشٸن قۇراستىرىلعان تٸرشٸلٸك ورتا يندەكسٸ (يسو).
بۇۇدب-نىڭ 2019 جىلى جارييالانعان ادامي دامۋ بويىنشا جاھاندىق بايانداماسىنا سەيكەس, قازاقستان 189 ەلدٸڭ ٸشٸندە 50-شٸ ورىندى يەلەنٸپ, ادامي دامۋى ٶتە جوعارى دەڭگەيگدەگٸ ەلدەردٸڭ قاتارىنا ەندٸ. بۇل ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى, بٸلٸمگە قول جەتٸمدٸلٸگٸ مەن ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸنٸڭ جاقسى كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ ارقاسىندا مٷمكٸن بولدى. الايدا, بارلىق ايماقتاردا انتروپوگەندٸك ورتانىڭ, ونىڭ ٸشٸندە عيماراتتاردىڭ, ينفراقۇرىلىمنىڭ, جولداردىڭ, كٶلٸك جٷيەلەرٸ مەن قوعامدىق ورىنداردىڭ ساپاسى تٶمەن بولىپ شىقتى. سوندىقتان, انتروپوگەندٸك ورتانى جاقسارتۋ ادامنىڭ دامۋى مەن قالالىق جەرلەردە ادامنىڭ ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سونىمەن بٸرگە ادام دامۋىنىڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەرٸ ەلدٸڭ وبلىستارى مەن قالالارى اراسىندا بٸركەلكٸ ەمەس. مىسالى, نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارى جەنە پاۆلودار وبلىسىندا كٶرسەتكٸشتەر جوعارى بولسا, اقمولا, سولتٷستٸك جەنە وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىنىڭ قالالىق اۋداندارىندا مٷمكٸندٸكتەر تٶمەن دەڭگەيدە.
وعان قوسا, قازاقستاننىڭ ەڭ دامىعان قالالارىنىڭ ٶزدەرٸ مٷمكٸندٸكتەرٸن تولىق پايدالانبايدى. قالالار نەگٸزگٸ قىزمەتتەردٸڭ, ەسٸرەسە اۋىز سۋدىڭ, سانيتارييا مەن جىلۋدىڭ ساپاسىن جوعارلاتۋ ارقىلى ادام دامۋىنىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸن جاقسارتا الادى. قوعامدىق كٶلٸكتٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ ازاماتتاردى جەكە كٶلٸكتەردٸ قولدانۋعا مەجبٷر ەتكٸزەدٸ, بۇل كەپتەلٸستەر مەن اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيٸنە تەرٸس ەسەر ەتەدٸ. ينتەرنەتكە قول جەتكٸزۋ, حالىقتىڭ تىعىزدىعى مەن جاسىل اۋماقتاردىڭ كٶلەم كٶرسەتكٸشتەرٸ بارلىق 30 قالادا ەلەمدٸك دەڭگەيدەن ەدەۋٸر تٶمەن.
سونىمەن قاتار, باياندامادا قالالاردى دامىتۋدىڭ تۇراقتى ساياساتى تۋرالى ۇسىنىستار ەڭگٸزٸلگەن. سولاردىڭ ٸشٸندە حالىقتى ەسكەرەتٸن باسقارۋ مودەلٸن ٸلگەرٸلەتۋ, قالالاردىڭ ٶسۋٸ مەن كٸشٸرەيۋۋٸنە بايلانىستى ەرتٷرلٸ باسىمدىقتاردى تاڭداۋ سەكٸلدٸ ۇسىنىستار بار.
بٷگٸنگٸ ٸس-شارادا باياندامانىڭ جەتەكشٸ اۆتورى, بۇۇدب-نىڭ شتاب-پەتەرٸندەگٸ ادامي دامۋ بويىنشا بايانداما بٶلٸمٸنٸڭ ديرەكتورى پەدرو كونسەيساونىڭ قاتىسۋىمەن « تابىستاردان تىس, ورتاشا دەڭگەيدەن تىس, بٷگٸننەن تىس: 21-شٸ عاسىرداعى ادام دامۋىنداعى تەڭسٸزدٸك» اتتى جاھاندىق بايانداما دا ۇسىنىلدى.
