قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ كٷنٸ. وسىدان تۋرا 29 جىل بۇرىن ەلٸمٸزدە بٷكٸلحالىقتىق سايلاۋ ٶتٸپ, تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ سايلانعان بولاتىن, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
جالپى تۇڭعىش پرەزيدەنت كٷنٸ بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە عانا ەمەس, ەلەمنٸڭ بٸرنەشە مەملەكەتٸندە رەسمي تٷردە مەرەكە رەتٸندە اتالىپ ٶتەدٸ. مىسالى, امەريكا قۇراما شتاتتارىنداعى پرەزيدەنت كٷنٸ مەرەكەسٸ ەرتەدەن بار. اقش-تىڭ العاشقى پرەزيدەنتٸ دجوردج ۆاشينگتون 22 اقپاندا تۋعاندىقتان, بۇل ەلدە 1885 جىلدان باستاپ 22 اقپان - ۆاشينگتون كٷنٸ دەپ اتالا باستاعان. امەريكانى العا سٷيرەگەن اۆراام لينكولننٸڭ تۋعان كٷنٸ 12 اقپان ەكەن. اقش حالقى وسى ەكٸ قايراتكەردٸڭ تۋعان كٷنٸن بٸرٸكتٸرٸپ, ٶتكەن عاسىردىڭ 70-شٸ جىلدارىنان باستاپ اقپان ايىنىڭ ٷشٸنشٸ دٷيسەنبٸسٸن پرەزيدەنت كٷنٸ رەتٸندە اتاپ ٶتۋدٸ دەستٷرگە اينالدىرعان. ەيتسە دە امەريكاداعى حالىقتىڭ كٶبٸ بۇل مەرەكەنٸ دجوردج ۆاشينگتون كٷنٸ رەتٸندە اتاپ ٶتەدٸ.
قازاققا باۋىرلاس ەل تٷركييا رەسپۋبليكاسىندا دا مۇستافا كەمال اتاتٷرٸكتٸڭ سامسونعا كەلٸپ, شەتەلدٸك باسقىنشىلارعا قارسى كٷرەس جارييالاعان 19 مامىر كٷنٸ (1919 جىلى) – «اتاتٷرٸكتٸ ەسكە الۋ, جاستار جەنە سپورت كٷنٸ» اتاۋىمەن تويلانادى.
بۇل كٷنگە تٷرٸكتەر رەسمي تٷردە تەۋەلسٸزدٸك ٷشٸن كٷرەس باستالعان كٷن رەتٸندە قارايدى. اتاتٷرٸكتٸڭ ٶزٸ تٸرٸ كەزٸندە ۇلت ٷشٸن وسىناۋ ماڭىزدى كٷنگە سالماق بەرٸپ, «مەن 19 مامىردا تۋعانمىن» دەپ ايتىپ كەتكەن ەكەن. تٷركيياداعى بۇل مەرەكە 1935 جىلعى 24 مامىردا «اتاتٷرٸك كٷنٸ» اتاۋىمەن تۇڭعىش رەت اتالىپ ٶتكەن. دەل سول كٷنٸ اتاۋلى مەرەكەمەن قاتار ىستانبۇلدا گالاتاساراي مەن فەنەرباحچە كوماندالارى باسقا سپورتشىلارمەن بٸرگە سپورت كٷنٸن ٶتكٸزگەن ەدٸ.
پرەزيدەنت كٷنٸ سونىمەن قاتار ۇلىبريتانييا جەنە نيدەرلاندى (كورولەۆا كٷنٸ), يسلاندييا, انگولا ەلدەرٸندە اتالىپ ٶتەدٸ.
تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ تاريحىندا پرەزيدەنتتٸك سايلاۋ بٸر كٷندە, بٸر عانا سەتتە بولا سالعان جوق. الدىمەن 1991 جىلعى 16 قازاندا جوعارعى كەڭەس «قازاق سسر پرەزيدەنتٸن سايلاۋ تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى. وسى زاڭمەن بٸرگە 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىن قازاق سسر پرەزيدەنتٸن سايلاۋ كٷنٸ رەتٸندە بەلگٸلەگەن قاۋلى دا شىقتى. وسىلايشا قازاقستان تاريحىندا تۇڭعىش رەت رەسپۋبليكا باسشىسىن جالپىعا بٸردەي, تەڭ جەنە تٶتە سايلاۋ قۇقىعى نەگٸزٸندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى تاڭداۋعا جاعداي جاسالدى.
1991 جىلى 1 جەلتوقسان كٷنٸ قازاقستان تاريحىنداعى تۇڭعىش جالپىحالىقتىق سايلاۋدا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەڭٸپ شىقتى. سايلاۋعا قاتىسقان حالىقتىڭ 98,78 پايىزى داۋىس بەردٸ. 5-شٸ جەلتوقسان كٷنٸ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى سايلاۋدىڭ سوڭعى قورىتىندىسىن جارييا ەتتٸ. ول بويىنشا رەسپۋبليكاداعى 21 سايلاۋ وكرۋگٸندەگٸ سايلاۋشىلار تٸزٸمٸنە 9 961 242 ازامات ەنگٸزٸلگەن. ولاردىڭ ٸشٸندە سايلاۋعا 8 788 726 ادام نەمەسە 88,23% داۋىس بەرۋگە قاتىسقان. سايلاۋ نەتيجەسٸ بويىنشا ن.نازارباەۆتى قولداپ سايلاۋشىلاردىڭ 8 681 276-ٸ داۋىس بەرگەن, بۇل داۋىس بەرۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ 98,78% پايىزىن قۇرادى. وسىلايشا, نۇرسۇلتان نازارباەۆ بارشا حالىق سايلاعان قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتٸ مانداتىن تۇڭعىش رەت يەلەندٸ. تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ قىزمەتٸنە رەسمي كٸرٸسۋٸ مەن ەلباسىنىڭ انت بەرۋ رەسٸمٸ 1991 جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىندا ٶتتٸ. ال وسىدان 6 كٷن ٶتكەندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەلەمگە ٶز تەۋەلسٸزدٸگٸن جارييالادى.
2011 جىلعى 10 جەلتوقساندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەرەكەلەر تۋرالى» قر زاڭىنا تولىقتىرۋ ەنگٸزۋ تۋرالى» قر زاڭى قابىلدانعان بولاتىن. وسى زاڭدا 1 جەلتوقسان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ كٷنٸ مەرەكەسٸ بولىپ بەلگٸلەندٸ. ياعني بٷگٸن تۇڭعىش پرەزيدەنت كٷنٸ وسىمەن 8-شٸ رەت اتالىپ ٶتەدٸ.
