بٷگٸن قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, اقىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ العاشقى ەنۇرانىنىڭ سٶزٸن جازعان اۆتورلاردىڭ بٸرٸ قادىر مىرزا ەلي تٸرٸ بولسا, 83 جاسقا تولار ەدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
قادىر عيناياتۇلى 1935 جىلى 5 قاڭتاردا ورال وبلىسىنىڭ جىمپيتى كەنتٸندە (بقو, سىرىم اۋدانى, جىمپيتى اۋىلى) ٶمٸر ەسٸگٸن اشقان. 1958 جىلى قازاق مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيلولوگييا فاكۋلتەتٸن بٸتٸرٸپ, ەڭبەك جولىن «بالدىرعان» بالالار جۋرنالىندا ەدەبي قىزمەتكەر بولىپ باستاعان. كەيٸن «جۇلدىز» جۋرنالىندا جاۋاپتى حاتشى, باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارى قىزمەتتەرٸن اتقارىپ, 1968-1973 جىلدارى «جازۋشى» باسپاسىندا قازاق پوەزيياسى بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ, «بالاۋسا» باسپاسىنىڭ رەداكتورى بولعان. بۇل قىزمەتٸنەن كەيٸن قازاقستان جازۋشىلار وداعىندا پوەزييا سەكتسيياسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ بولىپ ەڭبەك ەتكەن.
قادىر مىرزا ەليگە 1966 جىلى «وي ورمانى» اتتى ٶلەڭ جيناعى ٷشٸن قازاقستان لەنين كومسومولىنىڭ سىيلىعى بەرٸلەدٸ. ارادا 14 جىل ٶتكەننەن كەيٸن اقىننىڭ «جەرۇيىق» اتتى جىر كٸتابى جارىققا شىعىپ, وتتى دا ويلى ەڭبەگٸ ٷشٸن اقىن قازاق كسر مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتانادى.
قادىر مىرزا ەليدٸڭ تۇڭعىش ٶلەڭٸ 1954 جىلى رەسپۋبليكالىق «پيونەر» بالالار جۋرنالىندا جارىق كٶرگەن. عۇمىر بويى تىنىمسىز ەڭبەك ەتٸپ, كەيٸنگٸ بۋىنعا مول مۇرا قالدىرعان اقىننىڭ ٶلەڭدەرٸ ورىس, نەمٸس, اعىلشىن, فرانتسۋز, فين, قىرعىز, ليتۆا, تاتار, ەزەربايجان تٸلدەرٸنە اۋدارىلعان.
ورىس تٸلٸندە «بەسسوننيتسا» (1967), «بەلايا يۋرتا» (1968), «سولوۆينىي ساد» (1971), «ستەپنىە پۋتي» (1975), «تۆوي دوم» (1976), «ۆەرحنايا سترۋنا دومبرى» (1976), «لادوني» (1984), «نيجنايا سترۋنا دومبرى» (1985) جەنە تاعى باسقا كٸتاپتارى جارىققا شىقسا, ٶزبەك تٸلٸندە «كٷمٸس قوڭىراۋ» (1975), قىرعىز تٸلٸندە «الاقان» (1979), ەزەربايجان تٸلٸندە «بۇلبۇل باعى» (1980), موڭعول تٸلٸندە «شىمىر جاڭعاق» سەكٸلدٸ ەڭبەكتەرٸ ەلەمنٸڭ ەدەبيەتسٷيەر قاۋىمىنا جول تارتتى. ٶمٸرٸندە جەتپٸستەن استام پوەزييالىق جەنە پروزالىق, سونداي-اق ەدەبي-سىن كٸتاپتارى جارىق كٶرٸپ, شىعارمالارى مەكتەپ وقۋلىقتارىنا ەندٸ. اقىننىڭ ەنگە ارناپ جازىلعان ٶلەڭدەرٸنٸڭ سانى ەكٸ جٷزدەن اسادى. ەنگە جازىلعان ٶلەڭدەرٸ دە «كٷندەر-اي» اتتى جەكە كٸتاپ بولىپ باسىلىپ شىقتى.
قادىر مىرزا ەليدٸڭ ەڭبەگٸ ٶلەڭمەن شەكتەلٸپ قالعان ەمەس. دارىندى اقىن حالىق فولكلورىنىڭ اتاقتى كەيٸپكەرٸ الدار كٶسە جايلى «ساقال ساۋداسى», «قاسقىر قاقپان» اتتى ٶتكٸر ساتيرالى كومەديياسىنىڭ اۆتورى. سونداي-اق, قادىر مىرزا ەلٸنٸڭ ۇلت ازاتتىعىن اڭساعان ماحامبەتتٸڭ ەڭ سوڭعى كٷندەرٸنە ارنالعان «جارالى جولبارىس» اتتى جەنە «ەمٸر تەمٸر» كەسەك درامالىق شىعارمالارى جارىق كٶردٸ.
2001 جىل قادىر مىرزا ەلي تەۋەلسٸز «تارلان» سىيلىعىنا يە بولدى. 1993 جىلى اقىن ەلەمدٸك پوەزيياعا قوسقان اسا زور ەڭبەگٸ ٷشٸن موڭعولييانىڭ حالىقارالىق «اۆياس» سىيلىعىن يەلەندٸ. كلاسسيك اقىن قازاق كسر جوعارعى كەڭەسٸنە ەكٸ رەت دەپۋتات بولىپ تا سايلانعان. قازاق كسر جوعارعى كەڭەسٸ پرەزيديۋمىنىڭ مٷشەسٸ دە بولعان.
«اقىندىق شىعار ايىپتى,
ەلٸ بٸلمەن سەبەبٸن.
ٶلەڭگە ايتىپ قويىپپىن,
ٶمٸردٸڭ ايتپا دەگەنٸن», - دەپ جىرلاعان اقىن قادٸر مىرزا ەلي 2011 جىلى 24 قاڭتاردا 76 جاسقا تولعان شاعىندا ٶمٸردەن ٶتتٸ.
