فوتو: تەاتردىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
قۋىرشاق تەاترى – كٶپشٸلٸك ٷشٸن بالالىق شاقتىڭ ەڭ جىلى ەستەلٸكتەرٸمەن استاسقان, سىرت كٶزگە جەڭٸل ەرٸ كٶڭٸلدٸ كٶرٸنەتٸن ٶنەر ورداسى. الايدا ونىڭ ٸشكٸ ەلەمٸنە ٷڭٸلگەن سايىن بۇل ٶنەردٸڭ قانشالىقتى كٷردەلٸ, تەرەڭ جەنە رۋحاني جاۋاپكەرشٸلٸككە تولى ەكەنٸن تٷسٸنەسٸڭ. مۇندا ەربٸر قۋىرشاق – جاي عانا زات ەمەس, ول – اكتەردٸڭ ٸشكٸ سەزٸمٸ مەن ويىنىڭ كٶرٸنٸسٸ, تٸرٸ بەينە سيياقتى ٶمٸر سٷرەتٸن وبراز. وسىنداي ەرەكشە ٶنەر ورداسىندا جيىرما جىلدان استام ۋاقىت بويى ەڭبەك ەتٸپ كەلە جاتقان اكتەر ەرٸ رەجيسسەر بولات مومىنجانوۆپەن سۇحباتتاسۋدىڭ سەتٸ تٷستٸ.
– قۋىرشاق تەاترىنا العاش كەلگەن سەتٸڭٸز ەسٸڭٸزدە مە? سول كٷن سٸزگە قانداي ەسەر قالدىردى?
– ول كٷن مەن ٷشٸن جاي عانا جۇمىسقا العاش كەلگەن سەت ەمەس, مٷلدە باسقا بٸر ەلەمنٸڭ ەسٸگٸن اشقانداي ەرەكشە بٸر رۋحاني تەجٸريبە بولدى. تەاتردىڭ تابالدىرىعىن اتتاعان مەزەتتە-اق ٶزٸمدٸ تانىس ەمەس, بٸراق بٸرتٷرلٸ تارتىمدى كەڭٸستٸككە ەنٸپ بارا جاتقانداي سەزٸندٸم. بۇل سەزٸمدٸ سٶزبەن دەل جەتكٸزۋ قيىن, ٶيتكەنٸ ول – كٶزبەن ەمەس, جانمەن سەزٸلەتٸن كٷي ەدٸ. سىرتتاي قاراعاندا عيمارات قاراپايىم, تٸپتٸ كٶنەرگەندەي ەسەر قالدىراتىن. بٸراق ونىڭ سىرتقى قاراپايىمدىلىعى ٸشٸندەگٸ ەلەمنٸڭ تەرەڭدٸگٸن جاسىرىپ تۇرعانداي ەدٸ. ٸشكە ەنگەن سايىن مٷلدە باسقا بٸر تىنىس باستالادى: ٷنسٸزدٸك تە, جارىق تا, تٸپتٸ اۋا دا ٶزگەشە سەزٸلەدٸ. بەرٸ بٸر-بٸرٸمەن ٷندەسٸپ, كٶرٸنبەيتٸن بٸر ٶنەر ەلەمٸنٸڭ زاڭدىلىعىنا باعىناتىنداي.باسپالداقپەن جوعارى كٶتەرٸلگەن سايىن ٸشٸمدەگٸ تولقۋ كٷشەيٸپ, جٷرەك سوعىسى باياۋلاپ, بٸر سەتتە ۋاقىتتىڭ ٶزٸ ٶزگەشە اعىسقا تٷسكەندەي ەسەر بەردٸ. الدىڭنان بوي كٶتەرگەن بيٸك كولوننالار مەن سالماقتى, اۋىر ەسٸك تەك فيزيكالىق كەدەرگٸ ەمەس, سيمۆوليكالىق ٶتكەل سيياقتى كٶرٸندٸ. ول ەسٸكتٸڭ ار جاعىندا مەن ٷشٸن ەلٸ بەيمەلٸم, بٸراق ٸشكٸ تٷيسٸكپەن سەزٸلەتٸن ٷلكەن شىعارماشىلىق ەلەم كٷتٸپ تۇرعانداي ەدٸ.
ەسٸكتەن ٶتكەن سەتتە جارىعى سەل كٶمەسكٸ فويە قارسى الدى. سول كٶمەسكٸلٸك ٸشٸندە دە بٸر جىلىلىق بار ەدٸ — ول سۋىق ەمەس, كەرٸسٸنشە, ادامدى باۋراپ الاتىن جۇمساق تىنىشتىق بولاتىن. قابىرعالار, كەڭٸستٸك, ٷنسٸز قوزعالىستاردىڭ ٶزٸ بٸر تٸرٸ ورگانيزم سەكٸلدٸ ەسەر قالدىردى. سول مەزەتتە مەن انىق تٷسٸندٸم: بۇل تەك جۇمىس ٸستەيتٸن ورىن ەمەس. بۇل – تٸرشٸلٸك ەتەتٸن, دەم الاتىن, سەزٸنەتٸن ەرەكشە ٶنەر كەڭٸستٸگٸ. تەاتردىڭ ٶز جٷرەگٸ, ٶز ىرعاعى, ٶز تىنىسى بار. ال مەن سول سەتتە سول جٷرەكتٸڭ سوعىسىن العاش رەت ەستٸگەندەي بولدىم.
– تەاترداعى العاشقى ۇستازدارىڭىز تۋرالى ايتىپ ٶتسەڭٸز?
– مەنٸڭ العاشقى ۇستازىم – سۇلتانعالي شٷكٸروۆ. ول كٸسٸ سىرت كٶزگە ٶتە قاتال, تٸپتٸ كەيدە سۋىقتاۋ كٶرٸنەتٸن تۇلعا بولاتىن. بٸراق ۋاقىت ٶتە كەلە ونىڭ سول قاتالدىعىنىڭ ارتىندا تەرەڭ مەيٸرٸم, ٶنەرگە دەگەن شەكسٸز ادالدىق جەنە ادامدى شىڭداۋعا باعىتتالعان ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك جاتقانىن تٷسٸندٸم. ول كٸسٸ ٷشٸن تەاتر – جاي جۇمىس ورنى ەمەس, تەرتٸپ پەن رۋحتىڭ, شەبەرلٸك پەن ٸشكٸ مەدەنيەتتٸڭ توعىسقان قاسيەتتٸ كەڭٸستٸگٸ ەدٸ. ۇستازىمىز بٸزگە ەڭ الدىمەن ساحنانى ويىن-ساۋىق ەمەس, ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك پەن رۋحاني مٸندەت رەتٸندە قابىلداۋدى ٷيرەتتٸ. ونىڭ ساباقتارىندا ەربٸر ۇساق دەتالدىڭ ٶزٸ ماڭىزدى بولاتىن. ساحناعا شىعۋ – تەك رٶل ويناۋ ەمەس, ول كٶرەرمەنگە شىندىقتى جەتكٸزۋ, سەندٸرۋ, ەسەر ەتۋ ەكەنٸن ٷنەمٸ ەسكە سالىپ وتىراتىن.تەاترداعى تەرتٸپ ٶتە قاتاڭ ەدٸ. ۋاقىتتان بٸر مينۋت كەشٸگۋگە بولمايتىن. دايىندىققا جارتىلاي كەلۋ نەمەسە نەمقۇرايلى قاراۋ دەگەن مٷلدە قابىلدانبايتىن. ەر جاتتىعۋ تولىق بەرٸلٸپ, ەر قيمىل سانالى تٷردە جاسالۋى تيٸس بولاتىن. ساحناعا شىعار الدىندا تٸپتٸ ەڭ ۇساق دەتالعا دەيٸن وي ەلەگٸنەن ٶتكٸزۋ تالاپ ەتٸلەتٸن: قيمىل قالاي باستالادى, كٶزقاراس قايدا باعىتتالادى, ٸشكٸ كٷي قانداي بولۋى كەرەك – بەرٸ ناقتى سەزٸلۋٸ تيٸس ەدٸ. باسىندا بۇل تالاپتار ماعان تىم قاتال, تٸپتٸ اۋىر سيياقتى كٶرٸندٸ. كەي كەزدەرٸ ٸشٸمنەن «نەگە بۇلاي قىسادى?» دەگەن وي دا ٶتكەن سەتتەر بولدى. بٸراق ۋاقىت ٶتە كەلە مەن بۇل تەرتٸپتٸڭ مەنٸن تەرەڭ تٷسٸنە باستادىم. بۇل – جاي عانا قاتاڭدىق ەمەس, بۇل – ٶنەرگە دەگەن ەڭ بيٸك دەڭگەيدەگٸ قۇرمەت ەكەن. سەبەبٸ شىنايى ٶنەر كەزدەيسوقتىقتى كٶتەرمەيدٸ, ول دايىندىقتى, تەرتٸپتٸ جەنە ٸشكٸ تازالىقتى تالاپ ەتەدٸ. سول ۇستازدىڭ بەرگەن تەربيەسٸ مەنٸ بٸرتٸندەپ ٶزگەرتتٸ. ول تەك اكتەرلٸك شەبەرلٸكتٸ ەمەس, جالپى ٶمٸرگە دەگەن كٶزقاراستى دا قالىپتاستىردى. جاۋاپكەرشٸلٸك, ۇقىپتىلىق, ەڭبەككە ادالدىق سيياقتى قاسيەتتەر مەنٸڭ بويىما سول كەزەڭدە سٸڭدٸ. كەيٸن تٷسٸندٸم: ساحناداعى تەرتٸپ – ادامنىڭ ٶمٸرٸندەگٸ تەرتٸپپەن تٸكەلەي بايلانىستى ەكەن. سول سەبەپتٸ سۇلتانعالي شٷكٸروۆ مەن ٷشٸن تەك ۇستاز عانا ەمەس, ٶنەر جولىنداعى باعىت بەرۋشٸ, ٸشكٸ مەدەنيەتٸمدٸ قالىپتاستىرعان تۇلعا بولىپ قالدى.
– باستاپقىدا دراما اكتەرٸ بولۋدى ماقسات ەتكەن ەكەنسٸز. قۋىرشاق تەاترىنا قالاي كەلدٸڭٸز?
– يە, مەن ٶزٸمدٸ باستاپقىدا تەك دراما ساحناسىندا, تٸرٸ كەيٸپكەرلەرمەن, ٷلكەن ەموتسييا مەن كەڭ تىنىستى وبرازدار اراسىندا ەلەستەتەتٸنمٸن. ٸشٸمدە سوعان دەگەن ايقىن بٸر ارمان, ساحناعا دەگەن ٶزٸمدٸك تٷسٸنٸك بولاتىن. مەن ٷشٸن اكتەرلٸك ٶنەر – ادامنىڭ جان دٷنيەسٸن اشىق, تٸكەلەي, سٶزبەن دە, ٷنمەن دە تولىق جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ سيياقتى كٶرٸنەتٸن. بٸراق ٶمٸر جولى ەردايىم بٸزدٸڭ جوسپارمەن جٷرە بەرمەيدٸ ەكەن. سول كەزەڭدە تەاتردا دراما بٶلٸمٸ بولماعاندىقتان, مەنٸ قۋىرشاق تەاترى باعىتىنا قاراي بۇردى. ول سەتتە بۇل شەشٸم مەن ٷشٸن وڭاي قابىلدانعان جوق. كەرٸسٸنشە, ٸشٸمدە بٸر سەتكە بولسا دا بەلگٸسٸزدٸك, تٸپتٸ ازداپ ٶكٸنٸشكە ۇقساس سەزٸم پايدا بولدى. سەبەبٸ مەن ٶزٸمدٸ باسقا جولعا دايىندالىپ جٷرگەندەي سەزٸنەتٸنمٸن. باستاپقىدا بۇل جاعدايدى ٸشكٸ قارسىلىقپەن قابىلدادىم. «مەن باسقا نەرسەنٸ قالاعان ەدٸم» دەگەن وي جيٸ مازالادى. ٶز ارمانىمنان الىستاپ كەتكەندەي كٶرٸندٸ. قۋىرشاق تەاترى ماعان سول كەزدە تولىق اشىلا قويماعان, تٸپتٸ جات ەلەم سيياقتى ەسەر بەرگەن ەدٸ. الايدا ۋاقىت ٶتە كەلە, سول العاشقى تٷسٸنبەۋشٸلٸك بٸرتٸندەپ باسقا بٸر تٷسٸنٸككە اينالدى. مەن بايقاي باستادىم: كەيدە ادام ٶزٸ تاڭدادىم دەپ ويلاعان جولدان ەمەس, ٶمٸردٸڭ ٶزٸ كٶرسەتكەن جولدان شىنايى ورنىن تابادى ەكەن. سول باعىت باستاپقىدا جات كٶرٸنسە دە, ۋاقىت ٶتە كەلە دەل سول جول سەنٸڭ ٸشكٸ تابيعاتىڭمەن ٷندەسٸپ كەتۋٸ مٷمكٸن. كەيٸننەن مەن قۋىرشاق تەاترىنىڭ ٶز الدىنا بٶلەك ەلەم ەكەنٸن, ونىڭ دا تەرەڭ فيلوسوفيياسى مەن كٷردەلٸ اكتەرلٸك تابيعاتى بار ەكەنٸن تٷسٸندٸم. بۇل ٶنەردە دە سەزٸم بار, وي بار, شىنايىلىق بار. تەك ونى جەتكٸزۋ تەسٸلٸ ٶزگەشە. سول ايىرماشىلىقتى قابىلداعان سەتتەن باستاپ مەنٸڭ كٶزقاراسىم دا ٶزگەردٸ.
– قۋىرشاق تەاترىنا بەيٸمدەلۋ سٸز ٷشٸن قانشالىقتى قيىن بولدى?
– ٶتە قيىن بولدى. سىرت كٶزگە بۇل جەڭٸل ٶنەر سيياقتى كٶرٸنەدٸ, بٸراق شىن مەنٸندە ول ٶتە نەزٸك جەنە كٷردەلٸ جٷيە. سەن تەك قۋىرشاقتى قوزعالتىپ قانا قويمايسىڭ, سەن وعان ٸشكٸ ٶمٸر بەرەسٸڭ. ونىڭ جٷرٸسٸ, تىنىسى, مٸنەزٸ – بەرٸ اكتەردٸڭ سەزٸمٸنەن تۋادى. العاشىندا مەن بۇل ٶنەردٸڭ تەرەڭدٸگٸن تولىق تٷسٸنبەدٸم. بٸراق ۋاقىت ٶتە كەلە قۋىرشاقپەن جۇمىس ٸستەۋ – ادامنىڭ ٸشكٸ ەلەمٸن اشاتىن ەرەكشە پروتسەسس ەكەنٸن ۇقتىم.
– «قۋىرشاق مەنٸ تاڭدادى» دەگەن سٶزٸڭٸزدٸ قالاي تٷسٸندٸرەسٸز?
– بۇل سٶزدٸڭ استارىندا ٷلكەن ٶمٸرلٸك تەجٸريبە جاتىر. مەن بۇل ماماندىقتى ەدەيٸ تاڭدادىم دەپ ايتا المايمىن. بٸراق وسى ٶنەر مەنٸ ٶزٸنە تارتىپ ەكەتتٸ.
كەيدە ادام بٸر نەرسەنٸ تابۋعا تىرىسادى, بٸراق تابا المايدى. ال كەيدە سول نەرسە ادامنىڭ ٶمٸرٸنە ٶزٸ كەلەدٸ. مەن ٷشٸن قۋىرشاق تەاترى – دەل سونداي تاعدىرلىق كەزدەسۋ.
– رەجيسسەرلٸككە قالاي كەلدٸڭٸز?
– ۋاقىت ٶتە كەلە مەن ٷشٸن تەك اكتەر بولۋ جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸن انىق سەزٸنە باستادىم. بۇرىن مەن ساحناعا شىعىپ, بەرٸلگەن رٶلدٸ بارىنشا شىنايى سومداۋ – اكتەردٸڭ باستى مٸندەتٸ دەپ قابىلدايتىنمىن. بٸراق تەجٸريبە جيناقتالا كەلە, ٸشٸمدە بٸر جاڭا سۇراق پايدا بولدى: «ال مەن تەك بەرٸلگەن شەڭبەردٸڭ ٸشٸندە عانا قالعىم كەلە مە, ەلدە ٶز ويىمدى, ٶز كٶزقاراسىمدى تۇتاس ساحنا ارقىلى جەتكٸزگٸم كەلە مە?» سول ٸشكٸ ٸزدەنٸس مەنٸ بٸرتٸندەپ جاڭا دەڭگەيگە الىپ كەلدٸ. مەن تەك كەيٸپكەردٸڭ تاعدىرىن ويناۋمەن شەكتەلگٸم كەلمەيتٸنٸمدٸ تٷسٸندٸم. كەيٸپكەردٸڭ ارتىنداعى ويدى, قويىلىمنىڭ تۇتاس يدەياسىن, كٶرەرمەنگە بەرٸلەتٸن تەرەڭ ماعىنانى ٶزٸم قۇراستىرعىم كەلدٸ. ياعني تەك ورىنداۋشى ەمەس, سول ەلەمدٸ جاساۋشىلاردىڭ بٸرٸ بولۋعا دەگەن ٸشكٸ قاجەتتٸلٸك وياندى. وسىلايشا رەجيسسۋراعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم پايدا بولدى.بٸرتە-بٸرتە مەن رەجيسسۋرانى تەك تەحنيكالىق نەمەسە ۇيىمداستىرۋشىلىق پروتسەسس رەتٸندە ەمەس, ناعىز شىعارماشىلىق فيلوسوفييا رەتٸندە قابىلداي باستادىم. رەجيسسۋرا – بۇل تەك ساحنادا كٸم قايدا تۇراتىنىن نەمەسە قانداي قيمىل جاسايتىنىن انىقتاۋ ەمەس. بۇل – تۇتاس بٸر ەلەمدٸ قۇرۋ ٶنەرٸ. رەجيسسەر وقيعانىڭ سىرتقى فورماسىن عانا ەمەس, ونىڭ ٸشكٸ تىنىسىن دا جاسايدى. ول كٶرەرمەننٸڭ تەك كٶزٸن ەمەس, جٷرەگٸن دە باسقارادى. سەبەبٸ جاقسى قويىلىم تەك سيۋجەتپەن ٶلشەنبەيدٸ. ول كٶرەرمەندە قانداي سەزٸم قالدىردى, قانداي وي تۋدىردى, قانداي ٸشكٸ سۇراق وياتتى – باستىسى وسى. رەجيسسەر وسىنىڭ بەرٸن الدىن الا سەزٸپ, سوعان باعىتتاي بٸلۋٸ كەرەك. ول تەك ساحنانى ەمەس, كٶرەرمەننٸڭ ەموتسييالىق كەڭٸستٸگٸن دە قالىپتاستىرادى. سول سەبەپتٸ مەن ٷشٸن رەجيسسۋرا – جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ٶتە جوعارى, بٸراق سونىمەن بٸرگە شەكسٸز شىعارماشىلىق ەركٸندٸك بەرەتٸن ەرەكشە ٶنەر سالاسى بولىپ قالىپتاستى.
– «ەتٸك كيگەن مىسىق» سپەكتاكلٸ سٸز ٷشٸن?
– بۇل مەنٸڭ شىعارماشىلىق جولىمداعى ٶتە ماڭىزدى, تٸپتٸ بەتبۇرىستى كەزەڭ بولدى دەپ ايتا الامىن. سول قويىلىممەن جۇمىس ٸستەۋ بارىسىندا مەن ساحنانى تەك جەكە كٶرٸنٸستەردٸڭ جيىنتىعى رەتٸندە ەمەس, بٸر-بٸرٸمەن تىعىز بايلانىسقان تۇتاس تٸرٸ جٷيە رەتٸندە قابىلداۋدى ٷيرەندٸم. بۇرىن مەن ٷشٸن ساحنا – اكتەردٸڭ ويىنى, رٶلدٸڭ دامۋى بولسا, كەيٸن ونىڭ ارتىندا ەلدەقايدا ٷلكەن قۇرىلىم, ٸشكٸ لوگيكا جەنە نەزٸك ٷيلەسٸم جاتاتىنىن تٷسٸنە باستادىم.
ەر دەتالدىڭ ٶز ورنى بار ەكەنٸن, ەر قوزعالىس پەن ەر پاۋزانىڭ دا ماعىنا بەرەتٸنٸن بايقادىم. بٸر قاراعاندا ۇساق كٶرٸنەتٸن شەشٸمنٸڭ ٶزٸ بٷكٸل قويىلىمنىڭ اتموسفەراسىن ٶزگەرتٸپ جٸبەرە الاتىنىن سەزٸندٸم. وسىلايشا ساحناعا دەگەن كٶزقاراسىم كەڭەيٸپ, مەن ونى تەك كٶرٸنٸس ەمەس, تۇتاس ورگانيزم رەتٸندە كٶرە باستادىم.رەجيسسەر رەتٸندە سەن تەك وقيعانىڭ جەلٸسٸن قۇراستىرىپ قانا قويمايسىڭ. سەن سول وقيعا ارقىلى كٶرەرمەننٸڭ ٸشكٸ ەلەمٸنە ەسەر ەتەسٸڭ, ونىڭ سەزٸمٸن وياتاسىڭ, كەيدە ويلاندىراسىڭ, كەيدە ٸشكٸ تولقىنىسىن تەرەڭدەتەسٸڭ. ياعني سەن تەك ساحناداعى ەرەكەتتٸ ەمەس, كٶرەرمەننٸڭ ٸشكٸ قابىلداۋىن دا باعىتتايسىڭ.
– رەجيسسەر مەن اكتەردٸڭ ايىرماشىلىعى نەدە?
– اكتەر – بٸر بەينەدە ٶمٸر سٷرەدٸ. ال رەجيسسەر سول بەينەلەردٸڭ بارلىعىن بٸرٸكتٸرٸپ, تۇتاس ەلەم جاسايدى. رەجيسسەر – تەك شىعارماشىلىق ادام ەمەس, ول – ويشىل, پسيحولوگ, ۇيىمداستىرۋشى جەنە قييال يەسٸ.
– تەاتر مەن كينونىڭ ايىرماشىلىعى قانداي?
– كينودا قاتەلەسسەڭ, قايتا تٷسٸرۋگە بولادى. ال تەاتردا ونداي مٷمكٸندٸك جوق. ساحنادا بەرٸ بٸر رەت قانا ٶتەدٸ. سول سەبەپتٸ تەاتر – ەڭ شىنايى ٶنەر تٷرلەرٸنٸڭ بٸرٸ.
– تەاترداعى «بٸر دۋبل» قاعيداسى سٸزگە نە ٷيرەتتٸ?
– بۇل قاعيدا ماعان ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك ٷيرەتتٸ. ساحناعا شىققان سەتتە سەنٸڭ بارلىق بٸلٸمٸڭ, تەجٸريبەڭ, سەزٸمٸڭ بٸر مەزەتتە سىنالادى.
– ٶنەر مەن وتباسى اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ قالاي ساقتايسىز?
– بۇل – كەز كەلگەن ٶنەر ادامى ٷشٸن ەڭ نەزٸك ەرٸ ەڭ كٷردەلٸ تاقىرىپتاردىڭ بٸرٸ. ٶيتكەنٸ سىرت كٶزگە شىعارماشىلىق ٶمٸر تەك ساحنا, كٶرەرمەن جەنە شابىت سيياقتى كٶرٸنگەنٸمەن, ونىڭ ارتىندا ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك پەن تۇراقتى قوزعالىس جاتىر. گاسترولدەر, ۇزاق ساپارلار, تىعىز كەستە – مۇنىڭ بەرٸ ٶنەردٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸ. سونىڭ سالدارىنان وتباسىنان جيٸ الىستاۋعا, جاقىن ادامدارمەن ۋاقىتتى شەكتەۋلٸ تٷردە ٶتكٸزۋگە تۋرا كەلەتٸن سەتتەر دە بولادى.ەرينە, باستاپقى كەزەڭدە بۇل وڭاي قابىلدانبايدى. سەبەبٸ ادام جٷرەگٸ ٷشٸن وتباسى – ەڭ ماڭىزدى تٸرەك. سول سەبەپتٸ اراقاشىقتىق كەيدە ٸشكٸ ساعىنىشتى, كەيدە ازداپ كٸنە سەزٸمٸن دە تۋدىرۋى مٷمكٸن. بٸراق بۇل – ٶنەر جولىن تاڭداعان ادامنىڭ ٶمٸرلٸك شىندىعى. ۋاقىت ٶتە كەلە ادام مۇنداي جاعدايمەن ٶمٸر سٷرۋدٸڭ ٶز جولىن تابادى. ٸشكٸ تەپە-تەڭدٸك بٸردەن قالىپتاسپايدى, ول تەجٸريبەمەن, تٷسٸنٸكپەن, ۋاقىتپەن بٸرگە كەلەدٸ. بٸرتٸندەپ سەن ٶنەر مەن وتباسىنى بٸر-بٸرٸنە قارسى ەمەس, كەرٸسٸنشە بٸرٸن-بٸرٸ تولىقتىراتىن ەكٸ ماڭىزدى ەلەم رەتٸندە قابىلداي باستايسىڭ.
– قۋىرشاق تەاترىنىڭ قازٸرگٸ قوعامداعى ورنى قانداي?
– بۇل ٶنەردٸ تەك بالالارعا ارنالعان جەڭٸل ويىن-ساۋىق رەتٸندە قاراستىرۋ – ونىڭ شىنايى تابيعاتىن تارىلتىپ جٸبەرۋ بولار ەدٸ. شىن مەنٸندە, قۋىرشاق تەاترى – ادامنىڭ ٸشكٸ ەلەمٸنە تەرەڭ ەسەر ەتەتٸن, ويعا جەتەلەيتٸن جەنە رۋحاني تۇرعىدان بايىتاتىن ٷلكەن ٶنەر كەڭٸستٸگٸ. ساحناداعى قۋىرشاقتار ارقىلى ايتىلاتىن وقيعا سىرتتاي قاراپايىم كٶرٸنگەنٸمەن, ونىڭ استارىندا ەردايىم تەرەڭ ماعىنا جاتادى. ول ادامدى تەك كٷلدٸرٸپ نەمەسە قىزىقتىرىپ قانا قويمايدى, سونىمەن قاتار ٸشكٸ سەزٸمٸن وياتادى, ٶمٸرگە دەگەن كٶزقاراسىن ٶزگەرتۋگە ىقپال ەتەدٸ. كەيدە بٸر عانا شاعىن ساحنالىق كٶرٸنٸس ادامنىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى ويلانباعان سۇراعىن قايتا قوزعاپ جٸبەرۋٸ مٷمكٸن. بۇل ٶنەردٸڭ ەرەكشەلٸگٸ – ونىڭ تٸكەلەي ەمەس, سيمۆولدىق تٸلمەن سٶيلەۋٸندە. ياعني كٶرەرمەنگە دايىن ويدى كٷشتەپ تاڭبايدى, كەرٸسٸنشە, ونى ويلانۋعا, ٶز قورىتىندىسىن جاساۋعا جەتەلەيدٸ. سول ارقىلى ەر ادام قويىلىمدى ٶز دەڭگەيٸندە, ٶز ٶمٸرلٸك تەجٸريبەسٸنە ساي قابىلدايدى. سوندىقتان قۋىرشاق تەاترى – تەك بالالاردىڭ قييالىن دامىتاتىن ورتا ەمەس, ول كەز كەلگەن جاستاعى كٶرەرمەننٸڭ ٸشكٸ ەلەمٸن قوزعايتىن, رۋحاني وي سالاتىن, ادامدى ٶزٸمەن-ٶزٸ بەتپە-بەت كەزدەستٸرەتٸن ەرەكشە ٶنەر تٷرٸ.
– جاس ٶنەرپازدارعا قانداي كەڭەس بەرەر ەدٸڭٸز?
– ەڭ باستىسى – شىنايى سٷيٸسپەنشٸلٸك پەن ەڭبەك. ٶنەردٸ جٷرەكپەن سەزٸنبەسەڭ, بۇل جولدا ۇزاق جٷرۋ ٶتە قيىن. سەبەبٸ ساحنا سىرت كٶزگە ەدەمٸ كٶرٸنگەنٸمەن, ونىڭ ارتىندا ٷلكەن تەر تٶگٸس, ٷزدٸكسٸز ٸزدەنٸس جەنە ٸشكٸ تەرتٸپ جاتىر. ناعىز ٶنەر ادامىن العا جەتەلەيتٸن نەرسە – اتاق تا, سىرتقى ەسەر دە ەمەس, سول ٸسكە دەگەن ادالدىق پەن كٷن سايىنعى ەڭبەگٸ. ۋاقىت ٶتە كەلە تٷسٸنەسٸڭ: شابىت كەلٸپ-كەتەدٸ, ال سٷيٸسپەنشٸلٸك پەن ەڭبەك قانا ادامدى ۇستاپ تۇرادى. سوندىقتان ساحنادا دا, ٶمٸردە دە شىنايىلىق پەن تاباندىلىق – ەڭ باستى تٸرەك.
شۇعىلا اسقاربەك
تەمٸربەك جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازۇٶا
«كينوتەلەدراماتۋرگييا» ماماندىعىنىڭ 2 كۋرس ستۋدەنتٸ
