«اتامەكەن» ۇقپ الاڭىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ ٶرشۋٸنە بايلانىستى قىزىل ايماققا كٶشۋ جاعدايىندا كارانتيندٸك شەكتەۋ شارالارى تالقىلاندى. جيىنعا 150-دەن استام كەسٸپكەرلٸك قاۋىمداستىق ٶكٸلٸ, سونداي-اق, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ مەن ۇلتتىق پالاتا ٶكٸلدەرٸ قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ۇسىنعان شارالاردىڭ ٸشٸندە Ashyq باعدارلاماسىن پايدالانۋ, بۇقارالىق ٸس-شارالاردى 50%-عا دەيٸن شەكتەۋ, قىزمەتكەرلەردٸ قاشىقتان جۇمىس ٸستەۋ فورماتىنا اۋىستىرۋ, سونداي-اق ۆاحتالىق ەدٸسپەن جۇمىس ٸستەيتٸن قىزمەتكەرلەرگە ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىق, ماسكا رەجيمٸ جەنە جەدەل تەستٸلەۋدٸ قولدانۋ بار.
كارانتين شارالارى تالقىلاۋ كەزٸندە بيزنەس-قاۋىمداستىق قاتاڭ شەكتەۋ شارالارىن ەنگٸزۋ بۇرىنعى شەكتەۋلەردەن قالپىنا كەلە باستاعان بيزنەسكە ٷلكەن سوققى بەرەدٸ دەپ سانايدى.
«كەسٸپكەر مەن جەكە تۇلعا اراسىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ اراجٸگٸ اجىراتىلىپ جازىلعانىن قالايمىن. ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىقتى ساقتاۋ, ماسكا رەجيمٸ. كەلۋشٸلەر ماسكا رەجيمٸن ساقتاماعان جاعدايدا شەگٸ جوق ايىپپۇل سالدارىنان بيزنەستٸڭ جابىلىپ قالعان جاعدايلار قانداي بولعانىن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. بيزنەسكە ايىپپۇل سالىپ, كەدەرگٸ كەلتٸرەدٸ. سوندىقتان جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ناقتى جازايىق. كەسٸپكەر بٷكٸل حالىق ٷشٸن جاۋاپ بەرە المايدى», – دەدٸ بٶلشەك ساۋدا جەنە تاماقتانۋ قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتٸ مارينا بوشەل.
كەسٸپكەرلەر كارانتين شارالارى نەمەسە لوكداۋن بولسا, مەملەكەتتەن قانداي قارجىلاي كٶمەك بولاتىنىن بٸلگٸسٸ كەلەدٸ.
«ەگەر شەكتەۋ ەنگٸزٸلەتٸن بولسا, سالىق تٶلەۋ جاعىن شەشۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ شەكتەۋ باستالىسىمەن بيزنەستٸڭ شىعىنى ەسەلەنە تٷسەدٸ. تٸپتٸ ماسكالاردىڭ ٶزٸ ٷلكەن شىعىن. وندا سالىق تٶلەۋ مەن تەكسەرۋگە موراتوريي ەنگٸزۋدٸ قاراستىرۋ كەرەك. وسى پانەدمييا بولعان ٷش جىلدا بيزنەستٸ ەۋرە-سارساڭعا تٷسٸرگەنٸ ەشكٸمگە جاسىرىن ەمەس», – دەدٸ مارينا بوشەل.
«Ashyq-تى ەنگٸزۋ, ماسكا رەجيمٸن ەنگٸزۋ جاڭا جۇمىس بٸرلٸگٸن اشۋدى قاراستىرادى. بٸز قايتادان كٷزەتكە ادام جالداپ, قايتادان كٸرەبەرٸسكە ادام قويۋىمىز كەرەك بولادى», – دەدٸ قاۋىمداستىق ٶكٸلٸ ولگا ەگوروۆا.
«بٸزدە شىن مەنٸندە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن بيزنەستٸ وڭالتۋ اراسىندا ٶتكٸر مەسەلە تۇر. يە, كوروناۆيرۋس قاۋٸپتٸ. بٸراق بۇل جايت سانيتار دەرٸگەرلەر ەل ەكونوميكاسىن باسقارۋى كەرەك دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ. كٷنٸنە 500-دەن 700 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن كەز-كەلگەن قوعامدىق تاماقتانۋ كەسٸپورنى جۇمىس ٸستەيدٸ. ەگەر بۇل ەكٸ كٷن نەمەسە ودان كٶپ بولسا, وندا سوما جوعارى بولادى. ەگەر قازٸر مەملەكەت لوكداۋنعا جابىلسا نەمەسە بيزنەس بويىنشا قانداي دا بٸر شەكتەۋلەر بولسا, قوعامدىق تاماقتانۋدان 60 مىڭ نىساننىڭ جارتىسى قالادى, ياعني بٷكٸل ەل بويىنشا 30 مىڭ قوعامدىق تاماقتانۋ وبەكتٸلەرٸ جابىلادى», – دەپ اتاپ ٶتتٸ قوعامدىق تاماقتانۋ قاۋىمداستىعى تٶراعاسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ ۆەرونيكا نۇرپەيٸسوۆا.
كەسٸپكەرلەردٸڭ پٸكٸرٸنشە, قاتاڭ كارانتيندٸك شارالار باسقا سالالارعا دا قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ.
«بٸز ەلٸ اياققا تۇرمادىق. تەحنيكانى جاڭارتا المادىق, اقشا تاپپادىق, قازٸر بٸز كٶپتەگەن جٷرگٸزۋشٸ, بارلىق دەڭگەيدەگٸ مامانداردان ايىرىلدىق. ياعني, بۇل جاي عانا بيزنەستٸ ەمەس, تۇتاس سالانى جويۋعا اپارادى», – دەپ اتاپ ٶتتٸ «قوستاناي وبلىسىنىڭ جولاۋشىلار كٶلٸگٸمەن تاسىمالداۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ, اۆتوۆوكزالدار مەن اۆتوستانتسييالاردىڭ» باس ديرەكتورى لەونيد كۋشنەروۆ.
«كوۆيد ۇزاق ۋاقىتقا كەلدٸ, ەرقاشان بٸزبەن بٸرگە بولادى. بٸز وعان دايىن بولۋىمىز كەرەك. ۆيرۋس سالدارىنا دايىندىق – ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىقتى ساقتاۋ, ماسكا رەجيمٸ, كٶشەدەگٸ دۇرىس جٷرٸپ-تۇرۋ. قالعان شەكتەۋلەر مٷلدەم زاڭسىز. بٸز تەك اياققا تۇرا باستادىق. بيزنەسكە قاتىستى ەشقانداي شەكتەۋ شارالارى ەنگٸزٸلمەۋٸ تيٸس. تەك سانيتارييالىق جوسپار ورىندى. بيزنەس ەندٸگٸ قاتاڭ شەكتەۋلەرگە تٶتەپ بەرە المايدى», – دەدٸ تۋريستٸك سالانىڭ ٶكٸلٸ يننا رەي.
تالقىلاۋ بارىسىندا اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك سەرتيفيكاتى جوق جەنە ٶنەركەسٸپتٸك پايدالانۋعا بەرٸلمەگەن Ashyq ەنگٸزۋدٸڭ زاڭدىلىعى مەسەلەسٸ كٶتەرٸلدٸ. بۇل مەسەلە بويىنشا كەسٸپكەرلەر الاڭداۋشىلىعىن قر دسم سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەۋلە احمەتوۆا سەيٸلتتٸ.
«Ashyq پلاتفورماسى ارۋحانالارداعى تٶسەك-ورىن قورىنىڭ 50%-دان استامى تولعان كەزدە قولدانىلادى. ەگەر دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ ٷلگەرمەي قالسا, وندا 2020 جىلداعى جاعداي قايتالانادى, سوندا Ashyq ەنگٸزٸلەدٸ. قازٸرگٸ كەزدە Ashyq اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸككە سىناقتان ٶتٸپ جاتىر. باعدارلاما جاقىن ارادا ٶنەركەسٸپتٸك پايدالانۋعا بەرٸلەدٸ. جىل بويى ول تەجٸريبەلٸك پايدالانۋدان ٶتتٸ. ياعني, تەجٸريبەلٸك پايدالانۋدان كەيٸن ول ٶنەركەسٸپكە ەنگٸزٸلەدٸ», – دەپ تٷسٸندٸردٸ سەۋلە احمەتوۆا.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ ٶكٸلٸ سونىمەن بٸرگە قازٸرگٸ كەزدە ۇسىنىلعان شارالار دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنە جٷكتەمەنٸ ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا ماتريتساعا نەگٸزدەلگەنٸن تٷسٸندٸردٸ. سارى ايماقتا شارالار ۇسىنىمدىق سيپاتتا بولادى. ال قىزىل ايماق كەزٸندە ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا جۇمساق نۇسقا ۇسىنىلادى.
«مەن بيزنەس پەن ازاماتتىق قوعامداستىقتىڭ وسى شەكتەۋ شارالارىنا قاتىستى الاڭداۋشىلىعىن تٷسٸنەمٸن. وسى الاڭداۋشىلىقتى جويۋ ٷشٸن جەنە تۇتاستاي العاندا, ورتاق, سارالانعان شەشٸم قابىلداۋ ٷشٸن مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنەن 2020-2021 جىلدارعا ارنالعان شەكتەۋ شارالارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ تۋرالى تولىق مەلٸمەت بەرۋدٸ سۇرايمىن. بٶلٸنگەن قاراجات, ۆاكتسيناتسييا, بارلىق الدىن الۋ شارالارىنىڭ قانشالىقتى تيٸمدٸ بولعانىن, پتر-تەستٸلەۋ, ماسكا رەجيمٸنٸڭ, دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى پايدالانۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن تالداۋدى حالىق كٶرۋٸ ٷشٸن باعالاۋ مەن تالداۋدى جٷرگٸزۋ جەنە وسى اقپاراتتى اشىق جارييالاۋ كەرەك. باعالاۋ جەنە تالداۋ بويىنشا وسى دەرەكتەردٸڭ بارلىعى بيزنەسكە, قوعامداستىققا ۇسىنىلسىن, تالدانسىن, سودان كەيٸن وسى تالداۋ مەن باعالاۋ نەگٸزٸندە بيزنەسپەن بٸرلەسٸپ تالقىلانسىن جەنە سارالانعان پٸكٸر قابىلدانسىن», - دەپ ۇسىندى «قازاقستاننىڭ مەديندۋستريياسى» وتاندىق مەديتسينالىق بۇيىمداردى, مەديتسينالىق ٶنٸمدەردٸ ٶندٸرۋشٸلەر وداعىنىڭ باسقارما تٶراعاسى سەرٸكبول مۇسينوۆ.
كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا بيزنەستٸڭ بارلىق ۇسىنىسى, قارسىلىعى مەن قاۋٸپتەرٸ قىزىل ايماق ٷشٸن كارانتيندٸك شارالاردى ەزٸرلەۋ كەزٸندە ەسەپكە الۋ ٷشٸن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنە جٸبەرٸلەدٸ.
