مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸ
***
قۇرمەتتٸ ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ جەنە جيىنعا قاتىسۋشىلار!
بٷگٸن بٸز كوروناۆيرۋس ٸندەتٸنە قارسى قابىلدانىپ جاتقان شارالارعا قاتىستى مەسەلەلەردٸ قارايمىز.
سونىمەن قاتار, بيىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتاعى ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىن قورىتىندىلايمىز.
جىل باسىنان بەرٸ ۇلتتىق ەكونوميكا كٷردەلٸ جاعدايدا دامىپ كەلەدٸ.
ەل ەكونوميكاسى جالپى 1,8 پايىزعا تٶمەندەدٸ.
پاندەميياعا بايلانىستى قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى ايتارلىقتاي قۇلدىرادى (5,6 %).
حالىقتى جەنە بيزنەستٸ قولداۋ ٷشٸن اسا ماڭىزدى شارالار قابىلدادىق.
مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندە كەشەندٸ جوسپار قابىلداندى.
بٷگٸن ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەردٸڭ ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندە قابىلداعان شارالارىن تالقىلايمىز.
قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر!
ٶكٸنٸشكە قاراي, قازٸرگٸ ەپيدەميولوگييالىق احۋال قوعامدى اسا قاتتى الاڭداتىپ وتىر. راسىندا, احۋال ٶتە كٷردەلٸ. بٸراق, العاشقى وڭ ٷردٸستەر دە بايقالۋدا.
ٶتكەن اپتادا مەن ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەرگە بٸرقاتار تاپسىرما بەردٸم.
مەملەكەتتٸك كوميسسييا ٶز جۇمىسىن جانداندىرا تٷستٸ. ەكٸ اپتا مەرزٸمگە كارانتين شارالارى ەنگٸزٸلدٸ.
جالپى, احۋال مەملەكەتتٸك كوميسسييانىڭ باقىلاۋىندا. پاندەمييامەن كٷرەس بارىسىندا شۇعىل مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن ٷكٸمەتتەن جەنە ٶڭٸرلەردەن 150 ميلليارد تەڭگە بٶلٸنەدٸ.
باستى مٸندەت – كوروناۆيرۋستىڭ جۇعۋ قارقىنىن اۋىزدىقتاپ, تارالۋىن توقتاتۋ جەنە ناۋقاستاردى ەمدەۋ ٸسٸندە ايتارلىقتاي نەتيجەگە جەتۋ.
ٸندەتكە قارسى كٷرەس كارانتين شارالارى قاتاڭ ساقتالعان كەزدە عانا نەتيجەلٸ بولادى. مۇنى شەتەلدٸڭ تەجٸريبەسٸنەن كٶرٸپ وتىرمىز.
ال, بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە قوعامدىق تەرتٸپ ەدەۋٸر اقساپ تۇر.
پوليتسييا جەنە سانيتارلىق دەرٸگەرلەر كارانتين رەجيمٸنٸڭ قاتاڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋٸ كەرەك.
بۇل حالىقتىڭ دەنساۋلىعى مەن ازاماتتارىمىزدىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ٷشٸن اسا قاجەت.
كارانتين رەجيمٸن بۇزعاندار جاۋاپقا تارتىلادى.
سەبەبٸ, ولار تەك ٶزٸنٸڭ عانا ەمەس, ٶزگەلەردٸڭ دە دەنساۋلىعىنا قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. سالعىرتتىققا, بەيقامدىققا جول بەرمەۋ كەرەك.
كەلەسٸ ماڭىزدى مٸندەت – تولىققاندى مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ جەنە اسا قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەردٸ قولجەتٸمدٸ ەتۋ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ باسقارۋ ٸسٸندە بٸرقاتار ٶرەسكەل قاتەلٸكتەر جٸبەردٸ.
ەكٸمدەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ جۇمىسىن تيٸستٸ دەڭگەيدە اتقارعان جوق. ٷكٸمەت تە باقىلامادى.
جٸبەرٸلگەن قاتەلٸكتەر مەن ولقىلىقتاردى انىقتايتىن ارنايى كوميسسييا قۇرۋ قاجەت. بۇل كوميسسييا قازٸرگٸ ورتاق جۇمىسقا كەدەرگٸ جاساماي, تەكسەرٸس جٷرگٸزٸپ, ماعان ۇسىنىس بەرۋٸ كەرەك. نۋجنو پروۆەستي راسسلەدوۆانيە, ۆسەح ۆينوۆنىح ۆ ۆوزنيكشيح ترۋدنوستياح پريۆلەچ ك وتۆەتستۆەننوستي. بەز ەتوگو نيكاك نەلزيا. نام نۋجنو يزۆلەكات ۋروكي ي پرينيمات مەرى. چتو كاساەتسيا رۋكوۆوديتەلەي «سك فارماتسييا», يح نۋجنو ۋۆوليت, ي, ەسلي ۆ ەتوم ەست نەوبحوديموست, پروۆەستي سلەدستۆيە. ۆ پوسلەدنەە ۆرەميا وچەن منوگو رازگوۆوروۆ ۆوكرۋگ فوندا وبيازاتەلنوگو مەديتسينسكوگو ستراحوۆانييا, تۋدا نۋجنو پوستاۆيت بولەە دەلوۆوگو ي مەنەە گلامۋرنوگو چەلوۆەكا, چتوبى ۆوكرۋگ ەتوگو فوندا نە بىلو رازنوگو رودا سلۋحوۆ ي سپلەتەن. سو ستورونى پراۆيتەلستۆا دولجەن بىت اناليز دەياتەلنوستي فوندا, ناسكولكو ون ۋسپەشەن ي ناسكولكو ەففەكتيۆەن.
بٸز قازٸر دەرٸلەردٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ مەن ونىڭ باعاسىن قولدان قىمباتتاتۋ مەسەلەسٸن شەشۋگە مەجبٷر بولىپ وتىرمىز.
بۇل جاعدايدى تەز ارادا رەتتەپ, بارلىق ٶڭٸردٸ دەرٸ-دەرمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. ەندٸ نەتيجە كەرەك.
ٸندەت كەزٸندە وسىنداي جولمەن پايدا تاپقىسى كەلگەندەردٸ قاتاڭ جاۋاپقا تارتۋ قاجەت.
مەنٸڭ تاپسىرمامنان كەيٸن بۇل باعىتتا جۇمىس باستالىپ كەتتٸ. ونى سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزۋ كەرەك.
سەبەبٸ, بۇل – تٷپتەپ كەلگەندە, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ.
كوروناۆيرۋس ٸندەتٸ ۇزاققا سوزىلۋى مٷمكٸن.
سوندىقتان, الدىمىزدا اسا قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ جەنە مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ جەتكٸلٸكتٸ قورىن قالىپتاستىرۋ مٸندەتٸ تۇر.
بۇل رەتتە, مەديتسينالىق ٶنٸمدەردٸ ساتىپ الۋدى قاتاڭ تٷردە بٸر ورتالىقتان باسقارۋ قازٸرگٸدەي جاعدايدا قانشالىقتى تيٸمدٸ ەكەنٸن دە قاراستىرعان جٶن.
سونىمەن قاتار, «سك فارماتسييا» كومپانيياسىن بٸلٸكتٸ ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن شەشۋ قاجەت.
قازاقستاندا دەرٸ مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ كٶپتەگەن تٷرٸن ٶندٸرۋدٸ جولعا قوياتىن كەز كەلدٸ.
قاشانعا دەيٸن يمپورتتىق دەرٸلەرگە تەۋەلدٸ بولامىز? نامىسىمىز قايدا?
ٶڭٸرلەردە احۋالدى تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى جەتكٸلٸكسٸز جٷرگٸزٸلۋدە.
حالىقتى ٷرەي مەن قورقىنىش بيلەگەن. تٸپتٸ, ولار ٶزدەرٸنە قاجەت ەمەس دەرٸلەردٸ دە ساتىپ الىپ جاتىر.
ادامدار ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ ەرتٷرلٸ كٷمەندٸ اقىل-كەڭەستەرگە قۇلاق اسۋدا.
سall-ورتالىقتاردىڭ تەۋلٸك بويى قىزمەت كٶرسەتۋٸن قامتاماسىز ەتٸپ, جۇمىسىن كٷشەيتۋ كەرەك.
بەدەلدٸ دەرٸگەرلەر تەلەمەديتسينا, تەلەارنا جەنە ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى ەمدەلۋدٸڭ دۇرىس جولدارىن ٷيرەتٸپ, جٷيەلٸ تٷردە تٷسٸندٸرۋٸ قاجەت.
ولاي بولماعان جاعدايدا, دٷمبٸلەز, الاياق ەمشٸلەردٸڭ كٷمەندٸ كەڭەستەرٸ حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا كەسەل كەلتٸرەدٸ.
دەرٸگەرلەرٸمٸزدٸڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ, ولاردىڭ جۇمىسقا قابٸلەتتٸلٸگٸ مەن ىنتاسىن ارتتىرۋ – ٶتە ماڭىزدى.
تاعى بٸر ماڭىزدى مٸندەت – جۇمىس ورىندارىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ.
كەسٸپورىنداردىڭ ەلەكتروندىق سانيتارلىق قۇجاتتارىن ەنگٸزۋگە بەلسەندٸ تٷردە كٸرٸسۋ كەرەك.
جەكە باستىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن سالاماتتى ٶمٸر سالتىن ۇستانۋ كٷندەلٸكتٸ مٸندەتتٸ داعدىعا اينالۋى كەرەك.
بٸز پاندەمييا باستالعان سەتتەن اشىق ساياسات جٷرگٸزٸپ كەلەمٸز. بيلٸك ەشتەڭەنٸ جاسىرىپ وتىرعان جوق.
سومنەنييا ۆ ستاتيستيكە بەزوسنوۆاتەلنى. ەتي ينفورماتسيوننىە ۆبروسى ناتسەلەنى نا دەستابيليزاتسييۋ وبستانوۆكي. يا ۋجە گوۆوريل. مى نيچەگو نە سكرىۆاەم. ۆسيا ستاتيستيكا ۋ ناس ابسوليۋتنو پروزراچنايا, چيستايا.
ەگەر ستاتيستيكاعا قاراساق, جاعدايىمىز تۇراقتى دەپ مەلٸمدەگەن ەلدەرمەن سالىستىرعاندا قازاقستانداعى احۋال جامان ەمەس.
الايدا, ٷكٸمەتتٸڭ جەنە ەكٸمدەردٸڭ قابىلدانعان شارالاردى تٷسٸندٸرۋٸندە ولقىلىقتار بار.
ولاردىڭ قوعام پٸكٸرٸمەن تيٸستٸ دەڭگەيدە جۇمىس ٸستەي الماي وتىرعانى بايقالدى.
باس سانيتارلىق دەرٸگەردٸڭ پٸكٸرٸنە ەشكٸم قۇلاق اسقان جوق. كەسٸبي داعدى مەن ۇيىمداستىرۋ جۇمىسى جەتكٸلٸكسٸز بولدى.
نەتيجەسٸندە, بٸز گۋمانيتارلىق كٶمەك الىپ, شەتەلدٸك ماماندارعا كەڭەستەرٸ ٷشٸن العىس ايتىپ وتىرمىز.
تاعى بٸر كەمشٸلٸك. بٸز جۇمىستىڭ تەسٸلدەرٸن ٷنەمٸ ٶزگەرتە بەرەمٸز.
بۇرىنعى باسشىلىق اياق استىنان ناۋقاستاردى سيمپتومدى جەنە سيمپتومسىز دەپ بٶلۋ كەرەك دەپ شەشتٸ.
قازٸر بۇل ەدٸستەمەدەن باس تارتتىق. مٸنە, وسىنداي ەرەكەتتەر حالىق اراسىندا كٷمەن تۋعىزادى.
دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ جۇمىسىنا دا بٸزدٸڭ اسا كٶڭٸلٸمٸز تولمايدى. ونىڭ مەديتسينالىق حاتتاماسى تۇراقتى ەمەس. ٷنەمٸ ٶزگەرە بەرەدٸ. سوندىقتان, تيٸمدٸلٸگٸ كٷمەن تۋعىزادى. مىسالى, Sars نە بولماسا ەبولا دەرتٸ ٶرشٸپ تۇرعان كەزدە بۇل ۇيىمنىڭ قابىلداعان شەشٸمدەرٸ ەلدەقايدا وڭتايلى جەنە تيٸمدٸ بولعان.
ٸندەت جۇقتىرعاندار مەن قايتىس بولعاندار كٶبەيگەنٸمەن, اۋرۋدان جازىلعانداردىڭ سانى دا ارتىپ كەلەدٸ. بۇل دەرٸگەرلەردٸڭ ەرلٸككە بارابار ەڭبەكتەرٸنٸڭ ارقاسىندا جٷزەگە اسىپ وتىر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ مۇنداي اۋىر سىناققا تولىق دايىن بولماسا دا, پاندەمييامەن بەتپە-بەت كەلدٸ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ بۇرىنعى باسشىلىعى ۋاقىتتىڭ جەتكٸلٸكتٸ بولعانىنا قاراماستان, ٸندەتپەن كٷرەسكە تيٸستٸ دەڭگەيدە ەزٸرلەنە المادى.
ناۋقاستار سانى جەنە باسقا دا كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا ولاردىڭ جاساعان بارلىق بولجامدارى قاتە بولدى.
بۇل مەسەلەگە قاتىستى ٷكٸمەت تاراپىنان دا ٶرەسكەل قاتەلٸكتەر جٸبەرٸلدٸ. مۇنى اشىق ايتۋ كەرەك.
داعدارىس كەزٸندە تسيفرلاندىرۋ قىزمەتٸنٸڭ دە رٶلٸ مٷلدە بايقالعان جوق. تسيفرلىق كوميسسارلار قانداي جۇمىس بٸتٸرٸپ جاتىر?
بۇل تٶتەنشە جاعداي بولعاندىقتان, پاندەميياعا قاتىستى بارلىق شەشٸمدەردٸ جەدەل قابىلداۋىمىز كەرەك.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ ۇسىنىستارى مەن تالاپتارى ٷكٸمەتتٸڭ ٶزگە مٷشەلەرٸ مەن ەكٸمدەر ٷشٸن بٸرٸنشٸ كەزەكتە ورىندالاتىن مٸندەت بولۋعا تيٸس.
بٸر سٶزبەن ايتقاندا, پاندەمييا كەزٸندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸن ەرەكشە مەرتەبەگە جەنە قۇزٸرەتكە يە دەپ ەسەپتەڭٸزدەر.
مينيسترلٸككە پاندەمييامەن كٷرەس جٶنٸندەگٸ كٷندەلٸكتٸ ەسەپتٸڭ جەنە اقپاراتتىڭ بەرٸلۋٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ ٷكٸمەت پەن ەكٸمدٸكتەرگە تاپسىرامىن.
قالىپتاسقان احۋال ەكٸ اپتادان كەيٸن جاقسارادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن. ولاي بولماعان جاعدايدا, جالپى ٷكٸمەتتٸڭ وسى قۇرامدا جۇمىس ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸ تۋرالى مەسەلە تۋىندايدى.
***
ەندٸ ەلدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ قورىتىندىسىن تالقىلاۋعا كٶشەيٸك.
نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەر پرەمەر-مينيستر اسقار ۇزاقبايۇلى ماميننٸڭ بايانداماسىندا ايتىلدى.
داعدارىسقا قارسى تيٸستٸ ەكونوميكالىق شارالار قابىلداندى.
سونىمەن بٸرگە, كەيبٸر شارالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ەلٸ دە جەتٸلدٸرۋ قاجەت.
بٷگٸن بٸز وسى مەسەلەنٸ قاراستىرامىز.
ەڭ الدىمەن, قوردى رەتٸمەن پايدالانۋ تۋرالى.
قارجىنى ناقتى پاندەمييامەن جەنە ەكونوميكالىق داعدارىسپەن كٷرەسكە بٶلۋ كەرەك.
قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىن ەسەپ كوميتەتٸ تەكسەرەتٸن بولادى. پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ وسى مەسەلەنٸ قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋعا تيٸس.
دەنگي نا بوربۋ س كريزيسوم ەست. نەوبحوديمىە زاكونوداتەلنىە رەشەنييا پرينياتى.
پوەتومۋ, سنيجەنيە وبەموۆ پرويزۆودستۆا وبراباتىۆايۋششەي پرومىشلەننوستي, سترويتەلنىح رابوت ي ينۆەستيتسيي سچيتايۋ نەوپراۆداننىم. پراۆيتەلستۆۋ نۋجنو يسپراۆليات سيتۋاتسييۋ. يا پونيمايۋ, مى ستولكنۋليس س چرەزۆىچاينوي سيتۋاتسيەي. ۆ تسەلوم, ەكونوميچەسكيە پوكازاتەلي نەپلوحيە. نو مى پونيماەم, چتو پري وتسۋتستۆيي دولجنىح دەيستۆيي سو ستورونى يسپولنيتەلنوي ۆلاستي, پراۆيتەلستۆا مى موجەم وكازاتسيا ۆ گلۋبوكوم كريزيسە. پوەتومۋ يا پرەدۋپرەجدايۋ, چتو سيتۋاتسييۋ نادو يسپراۆليات.
تاك, ۆ كىزىلوردينسكوي وبلاستي نابليۋداەتسيا نەگاتيۆنايا ديناميكا پو دۆۋم ينديكاتورام – ۆ سفەرە سترويتەلستۆا ي پو ينۆەستيتسييام ۆ وسنوۆنوي كاپيتال.
ۆ اتىراۋسكوي وبلاستي دوپۋستيلي سنيجەنيە پو دۆۋم وسنوۆنىم پوكازاتەليام: ۆۆودۋ جيليا, ينۆەستيتسييام ۆ وسنوۆنوي كاپيتال.
سپيسوك تاكيح نە وچەن پراۆەدنىح پوكازاتەلەي موجنو پرودولجيت س ۋپومينانيەم سووتۆەتستۆۋيۋششيح وبلاستەي. يا سەيچاس نە حوچۋ ەتوگو دەلات.
پورۋچايۋ اكيمام رەگيونوۆ پرينيات مەرى پو ۋسترانەنييۋ وتستاۆانييا پو وسنوۆنىم پوكازاتەليام ەكونوميچەسكوگو رازۆيتييا.
تەپەر پەرەيدەم ك زاداچام نا پرەدستوياششيي پەريود.
پەرۆوە. ۆوسستانوۆلەنيە ەكونوميچەسكوگو روستا
ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد سلەدۋەت وبەسپەچيت ەففەكتيۆنۋيۋ رەاليزاتسييۋ ۋجە پرينياتىح انتيكريزيسنىح رەشەنيي.
پري ەتوم نادو يمەت ۆ ۆيدۋ, چتو ۆۆەدەنيە نوۆىح كارانتيننىح مەر موجەت ەششە بولەە ۋسلوجنيت سيتۋاتسييۋ ۆ ەكونوميكە. ۋ پراۆيتەلستۆا دولجەن بىت سووتۆەتستۆۋيۋششيي پلان دەيستۆيي. كاك يا پونيمايۋ, ون سەيچاس ناحوديتسيا ۆ ستاديي رازرابوتكي, ەسلي ۋجە نە پودگوتوۆلەن.
مى ناحوديمسيا ۆ بيۋدجەتنوم تسيكلە, ەست ۆوزموجنوست وپرەدەليت فينانسوۆىە پريوريتەتى. گلاۆنوە – ەتو ەكونوميكا ي زانياتوست.
پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ي ناتسبانكۋ پرورابوتات پاكەت دوپولنيتەلنىح مەر پوددەرجكي وتراسلەي ي ناسەلەنييا نا سلۋچاي ۋحۋدشەنييا سيتۋاتسيي.
ۆ تو جە ۆرەميا گوسۋدارستۆەننايا پوددەرجكا دولجنا بىت ناپراۆلەنا نا پولۋچەنيە ماكسيمالنوگو ەففەكتا.
مى وبيازانى كونتروليروۆات ۆسترەچنىە وبيازاتەلستۆا بيزنەسا. ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد, ۆ چاستي سوحرانەنييا زانياتوستي ي زارابوتنوي پلاتى.
پراۆيتەلستۆۋ ي "اتامەكەن" پورۋچاەتسيا ۆ تەچەنيە دۆۋح مەسياتسەۆ زاۆەرشيت رابوتۋ پو وبەسپەچەنييۋ تسيفروۆوگو كونتروليا ۆسترەچنىح وبيازاتەلستۆ بيزنەسا.
دالەە. ۆاجنو نە پرەكراششات رابوتۋ پو پريۆلەچەنييۋ پريامىح ينوستراننىح ينۆەستيتسيي.
كاك بى تو ني بىلو, نەسموتريا نا چرەزۆىچاينۋيۋ سيتۋاتسييۋ ينۆەستورى يششۋت ستابيلنۋيۋ سرەدۋ, نوۆىە نيشي دليا ۆلوجەنييا, پوەتومۋ ەتيم مومەنتوم سلەدۋەت ۆوسپولزوۆاتسيا. نەوبحوديمو پولنوتسەننو يسپولزوۆات يمەيۋششيەسيا ۆوزموجنوستي ناشەي سترانى.
نەداۆنو نا پلوششادكە مفتسا يا پروۆەل سوۆەششانيە س ۋچاستيەم زارۋبەجنىح ەكسپەرتوۆ. پرينياتا نوۆايا ستراتەگييا.
زاداچا پراۆيتەلستۆا – سودەيستۆوۆات رابوتە تسەنترا, زادەيستۆوۆات ەگو پراۆوۆوي ي فينانسوۆىي رەجيم دليا پريۆلەچەنييا ينۆەستيتسيي. پريچەم نە تولكو پورتفەلنىح, نو ي پريامىح.
مفتسا وبلاداەت كونستيتۋتسيوننىم ستاتۋسوم, چتو دەلاەت ەگو ۋنيكالنىم ينستيتۋتوم ۆ ناشەي چاستي ميرا.
پوەتومۋ نە سلەدۋەت وبليۆات ەگو سكەپسيسوم, ا نۋجنو راسكرىۆات پوتەنتسيال ساموگو تسەنترا.
دالەە. وكازانيە پرواكتيۆنوي پوددەرجكي ناشيم ەكسپورتەرام. وسوبەننو پرويزۆوديتەليام پرودۋكتسيي ۆىسوكيح پەرەدەلوۆ.
پاندەمييا كوروناۆيرۋسا, كاك ني ستراننو, سپوسوبستۆوۆالا پوياۆلەنييۋ نوۆىح نيش, ۆوزموجنوستەي. پوەتومۋ پوميمو ماكسيمالنوگو ناسىششەنييا ۆنۋترەننەگو رىنكا مى دولجنى سوزداۆات كونكۋرەنتوسپوسوبنىي ەكسپورتنىي توۆار ي وبەسپەچيت ەگو دوستاۆكۋ نا رىنكي ۆ سامىە كوروتكيە سروكي.
سلەدۋەت پرەدۋسموترەت رازنوستوروننيۋيۋ پوددەرجكۋ ەكسپورتەرام نەسىرەۆوي پرودۋكتسيي.
سلەدۋيۋششيي ۆوپروس. ۆ تسەلياح ناسىششەنييا ۆنۋترەننەگو رىنكا مى زاپۋستيلي پروگراممۋ «ەكونوميكا پروستىح ۆەششەي».
ۆ رامكاح انتيكريزيسنىح مەر ەە فينانسيروۆانيە دوۆەدەنو دو 1 ترلن تەنگە.
داننايا پروگرامما زادۋمىۆالاس كاك ۆاجنەيشيي ينسترۋمەنت يمپورتوزامەششەنييا ي وبەسپەچەنييا زانياتوستي.
ودناكو زا پولتورا گودا سۋششەستۆوۆانييا ۋسلوۆييا پروگراممى پەرەسماتريۆاليس 6 راز, ا وسۆوەنا تولكو پياتايا چاست وت ۆسەگو وبەما – چۋت بولەە 200 ملرد تەنگە.
كوليچەستۆو سۋبەكتوۆ وبراباتىۆايۋششەي پرومىشلەننوستي ي دوليا يمپورتا توۆاروۆ نارودنوگو پوترەبلەنييا وستاليس نا پرەجنەم ۋروۆنە.
تاكيم وبرازوم, مى ۆىدەلياەم دەنگي, نە پرەدۋسموترەۆ تسەلەۆىح وريەنتيروۆ ي ۆسترەچنىح وبيازاتەلستۆ.
درۋگيمي سلوۆامي, ۆوزنيكلا رەالنايا وپاسنوست پروۆالا «ەكونوميكي پروستىح ۆەششەي» پو پودوبييۋ درۋگيح پروگرامم س كراسيۆىمي نازۆانييامي. سو ۆسەمي ۆىتەكايۋششيمي, مەجدۋ پروچيم, وتسيۋدا ورگۆىۆودامي.
ديسكرەديتاتسييا وچەرەدنوي گوسپروگراممى نام سوۆەرشەننو نە نۋجنا, ەتو بۋدەت ۆوسپرينياتو كاك ديسكرەديتاتسييا ۆسەگو گوسۋدارستۆا.
ەكٸنشٸ. جۇمىسپەن قامتۋ جەنە حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ
بٸز جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسىن قابىلدادىق. ونى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن 1 تريلليون تەڭگە قارجى بٶلدٸك.
بٸراق, جوسپاردا كٶرسەتٸلگەندەي 255 مىڭ ەمەس, 150 مىڭعا جۋىق ادام عانا جۇمىسقا ورنالاستى.
جوبالاردىڭ دەنٸ, نەگٸزٸنەن, جٶندەۋ جۇمىستارىنا باعىتتالعان.
بۇل باستامالار ازاماتتاردى بيىلعى قازان ايىنا دەيٸن ۋاقىتشا جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەدٸ.
ارى قاراي نە ٸستەيمٸز?
جوبالاردىڭ 6 پايىزىندا عانا تۇراقتى جۇمىس ورنى قاراستىرىلعان. ونىڭ ٶزٸندە مەملەكەتتٸك سەكتورلاردا, ياعني مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردا.
مۇنداي جۇمىس مەنٸ قاتتى الاڭداتادى.
ٷكٸمەت ەكٸمدەرمەن بٸرلەسٸپ, شۇعىل تٷردە تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن كٶبەيتۋگە كٸرٸسۋٸ كەرەك.
بٸر ايدىڭ ٸشٸندە نەتيجەسٸن ماعان بايانداڭىزدار.
بٸرىڭعاي ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدٸ العاش رەت تٶلەگەن ادامداردى تابىستى جۇمىسپەن قامتۋ قاجەت.
ولاردىڭ سانى 1 ميلليون 300 مىڭنان اسادى.
مۇنداي ەڭبەككە جارامدى ازاماتتاردىڭ وقىپ, ماماندىق الۋىنا, لايىقتى ەڭبەك ەتۋٸنە مٷمكٸندٸك جاساۋ كەرەك.
ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى بٸرىڭعاي پورتال بولۋعا تيٸس.
جۇمىسقا ورنالاسۋعا قاجەتتٸ بارلىق كٶمەك شارالارىمەن, سونىڭ ٸشٸندە تسيفرلىق فورماتتا تانىسۋ مٷمكٸندٸگٸن قامتاماسىز ەتكەن جٶن.
وسى رەتتە, ەكٸمدٸكتەر ازاماتتاردىڭ جەردەم سۇراعانىن كٷتپەي, ٶزدەرٸ جۇمىس ۇسىنۋى قاجەت.
بۇل – ٶتە ماڭىزدى مەسەلە. مۇنى جاقسى تٷسٸنەسٸزدەر دەپ ويلايمىن.
ترەتە. پوددەرجانيە ماكروەكونوميچەسكوي ستابيلنوستي
ۆ ييۋنە تەكۋششەگو گودا گودوۆايا ينفلياتسييا دوستيگلا 7%. س ۋچەتوم پروبلەم ۆ ەكونوميكە تسەلەۆوي كوريدور پو گودوۆوي ينفلياتسيي بىل سكوررەكتيروۆان دو 9-11%.
ۆمەستە س تەم سچيتايۋ نەوبحوديمىم وبەسپەچيت ۋدەرجانيە ۋروۆنيا ينفلياتسيي ۆ پرەدەلاح 8-8,5% پۋتەم رەاليزاتسيي بولەە ەففەكتيۆنوي دەنەجنو-كرەديتنوي پوليتيكي, و چەم يا گوۆوريل نەداۆنو نا وتچەتە ناتسيونالنوگو بانكا كازاحستانا.
ۆاجنو تاكجە پوستوياننو رابوتات ناد سنيجەنيەم نەمونەتارنوي ينفلياتسيي, راسشيريات نومەنكلاتۋرۋ توۆاروۆ, سنيجات نەپرويزۆوديتەلنىە راسحودى ۆ ەكونوميكە, رەشات ۆوپروسى لوگيستيكي, وسوبەننو ۆ اپك.
ۆاجنىم ۆوپروسوم ياۆلياەتسيا ستابيلنوست فينانسوۆوي سيستەمى.
ناتسبانك سچيتاەت فينانسوۆۋيۋ سيستەمۋ دوستاتوچنو ستابيلنوي.
ودناكو روست يدەت ۆ سفەرە پوترەبيتەلسكوگو كرەديتوۆانييا, كرەديتى رەالنومۋ سەكتورۋ ەكونوميكي نە راستۋت.
منويۋ دانى پورۋچەنييا اگەنتستۆۋ ي ناتسبانكۋ ۋۆەليچيت دوستۋپنوست كرەديتوۆانييا دليا بيزنەسا.
س ۋحۋدشەنيەم سيتۋاتسيي ۆ رەالنوي ەكونوميكە, تو ەست نا ستورونە زاەمششيكوۆ, پرويزويدەت ۋحۋدشەنيە ي ۆ فينانسوۆوي سفەرە.
پوەتومۋ ناتسيونالنومۋ بانكۋ ي اگەنتستۆۋ سلەدۋەت وتسەنيۆات سوستويانيە بانكوۆسكوگو سەكتورا نە نا رازوۆوي, ا نا پەريوديچەسكوي وسنوۆە.
ۆ ۋسلوۆيياح بەسپرەتسەدەنتنىح فيسكالنىح مەر گوسۋدارستۆا ۆوپروسى گوسۋدارستۆەننوگو دولگا ي ستويموستي ەگو وبسلۋجيۆانييا ستانوۆياتسيا ەششە بولەە ۆاجنىمي.
پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س ناتسيونالنىم بانكوم نۋجنو اكتيۆيزيروۆات رابوتۋ پو رازۆيتييۋ رىنكا گوسۋدارستۆەننىح تسەننىح بۋماگ, ۆحوجدەنييۋ ۆ مەجدۋنارودنىە يندەكسى.
ەتو پوۆىسيت پريۆلەكاتەلنوست تەنگوۆىح اكتيۆوۆ دليا زارۋبەجنىح ينۆەستوروۆ, سنيزيت ستويموست زايمستۆوۆانييا ي داست تولچوك رازۆيتييۋ فينانسوۆوگو سەكتورا.
كرومە توگو, سلەدۋەت ۋسكوريت رابوتۋ پو زادەيستۆوۆانييۋ رىنكا نەرابوتايۋششيح اكتيۆوۆ. اكتيۆى نا تريلليونى تەنگە يسكليۋچەنى يز ەكونوميچەسكوگو وبوروتا. منە يزۆەستنو وب ينيتسياتيۆاح پريزناننىح مەجدۋنارودنىح ۋپراۆليايۋششيح كومپانيي پو رەشەنييۋ داننوگو ۆوپروسا.
پورۋچەنيە منويۋ داۆالوس, نو رەزۋلتاتوۆ نەت. پراۆيتەلستۆو ي فينرەگۋلياتورى وبيازانى وتچيتاتسيا پو رازۆيتييۋ فوندوۆوگو رىنكا ۆ تسەلوم.
كونسترۋكتيۆنايا, سلاجەننايا رابوتا پراۆيتەلستۆا ي ناتسيونالنوگو بانكا سەيچاس ۆاجنا كاك نيكوگدا. ۆ نەي نە دولجنو بىت مەستا ني بيۋروكراتيي, ني سۋبەكتيۆيزمۋ.
تٶرتٸنشٸ. تيٸمدٸ بيۋدجەت ساياساتى
بيۋدجەت قارجىسىن جۇمساۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٸسٸندە مول رەزەرۆ بار.
جوسپارلاۋدىڭ شالالىعى, ساتىپ الۋ قۇنىنىڭ تىم قىمباتتىعى, جەكەلەگەن ٸس-شارالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن قاجەتتٸگٸ ەلٸ دە تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەر بار ەكەنٸن كٶرسەتٸپ وتىر.
سوندىقتان, قاتاڭ باقىلاۋ شارالارىن ەنگٸزۋٸمٸز كەرەك. ەيتپەسە, بوس سٶزدەن نەتيجە شىقپايدى.
ٷكٸمەت ەسەپ كوميتەتٸمەن بٸرلەسٸپ 15 قازانعا دەيٸن داعدارىسپەن كٷرەسۋ ٷشٸن بٶلٸنگەن قاراجاتتى جۇمساۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە تالداۋ جاساۋى قاجەت.
تالداۋ ٶڭٸرلەر مەن ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگاندار ەرەكشەلٸگٸن ەسكەرە وتىرىپ جاسالۋى كەرەك جەنە وندا ەربٸر مينيستر مەن ەكٸم بويىنشا قورىتىندى تۇجىرىمدار بولۋعا تيٸس.
دالەە. ودنيم يز يستوچنيكوۆ پوپولنەنييا بيۋدجەتا دولجنى ستات ديۆيدەندى نا گوسپاكەت اكتسيي. نە ۆ كاچەستۆە انتيكريزيسنوي مەرى, ا نا پوستوياننوي وسنوۆە.
پوسلە تششاتەلنوگو يزۋچەنييا ەتوگو ۆوپروسا ەگو سلەدۋەت زاكرەپيت زاكونوداتەلنو. كومپانيي گوسۋدارستۆەننىە, پوەتومۋ پولۋچەننىە يمي دوحودى ياۆليايۋتسيا گوسۋدارستۆەننىمي دەنگامي ي دولجنى پوستۋپات ۆ گوسۋدارستۆەننىي بيۋدجەت.
كارانتين ي سنيجەنيە تسەن نا نەفت پريۆەلي ك رەزكومۋ سوكراششەنييۋ دوحودوۆ بيۋدجەتا. پوتەري دوحودوۆ رەسپۋبليكانسكوگو بيۋدجەتا نا 2020 گود وتسەنيۆايۋتسيا ۆ 1,7 ترلن تەنگە.
بيۋدجەت ريسكۋەت نادولگو وستاتسيا بەز نەفتيانىح دوحودوۆ. سەيچاس ۋستويچيۆوست بيۋدجەتا دوستيگاەتسيا زا سچەت ترانسفەرتوۆ يز ناتسيونالنوگو فوندا.
نا ەتوت گود رازمەر گارانتيروۆاننوگو ترانسفەرتا يز ناتسفوندا بىل ۋۆەليچەن دو 4,7 ترلن تەنگە.
پريچەم ەتي سرەدستۆا زاچاستۋيۋ نوسيات نەتسەلەۆوي حاراكتەر. تاكوي پودحود نە سووتۆەتستۆۋەت ترەبوۆانييام جەستكوي بيۋدجەتنوي ديستسيپلينى.
س 2021 گودا ترانسفەرتى يز ناتسيونالنوگو فوندا دولجنى نوسيت تولكو تسەلەۆوي حاراكتەر.
وني موگۋت بىت ناپراۆلەنى يسكليۋچيتەلنو نا رەشەنيە سوتسيالنىح پروبلەم ي ينفراسترۋكتۋرنوە رازۆيتيە.
ۆ پراۆيتەلستۆە وبسۋجداەتسيا ۆوپروس ۋۆەليچەنييا دوحودنوي چاستي بيۋدجەتا. راسسماتريۆايۋتسيا ۆوپروسى پوۆىشەنييا ستاۆوك وتدەلنىح نالوگوۆ, ۆ توم چيسلە كپن ي ندس.
موجنو پونيات پراۆيتەلستۆو, تاك كاك ەتو سامىي دوستۋپنىي سپوسوب ۋۆەليچەنييا پوستۋپلەنيي ۆ بيۋدجەت.
نو ۆ ۋسلوۆيياح, كوگدا نۋجنو وجيۆليات ەكونوميكۋ, مەحانيچەسكوە ۋۆەليچەنيە نالوگوۆ موجەت سەرەزنو ۋحۋدشيت ي بەز توگو نەپروستۋيۋ سوتسيالنو-ەكونوميچەسكۋيۋ سيتۋاتسييۋ.
پوەتومۋ پودويتي ك داننومۋ ۆوپروسۋ نۋجنو ماكسيمالنو ۆزۆەشەننو.
بيۋدجەت تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ, ەڭ بٸرٸنشٸ, تيٸمسٸز شىعىنداردى قىسقارتۋدان باستالۋى كەرەك.
2021 جىلعا ارنالعان بيۋدجەت شىعىندارىن وڭتايلاندىرۋ جۇمىستارى باستالدى. وسى ماقساتتا 1,6 تريلليون تەڭگەنٸ قىسقارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازٸرگٸ جاعدايدا بۇل ناشار كٶرسەتكٸش ەمەس. بٸراق, ٶنٸمسٸز شىعىنداردى قىسقارتقان جٶن.
سونىمەن قاتار, ەكونوميكاعا جەنە قوعامعا تيٸمدٸلٸگٸ از سالىق جەڭٸلدٸكتەرٸ ەسەبٸنەن قوسىمشا رەزەرۆتەردٸ قاراستىرۋ كەرەك.
ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ باعالاۋىنشا, سالىق كودەكسٸندە جالپى سوماسى 4,5 تريلليون تەڭگەدەن اساتىن 277 جەڭٸلدٸك تٷرٸ بار. مۇنىڭ ەسەبٸن الىپ, تيٸمدٸلٸگٸن باعالاپ وتىرعان ەشكٸم جوق.
ٶتكەن جولعى كەڭەيتٸلگەن كەڭەستە ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ تيٸمسٸزدٸگٸ تۋرالى اشىق ايتىپ, كەمشٸلٸكتٸ تٷزەتۋگە تاپسىرما بەردٸم.
بٸراق, مەنٸڭ تاپسىرمامنان كەيٸن باعاسى قىمبات تۇرعىن ٷيلەر مەن وفيستەر كەشەنٸن سالۋ ٷشٸن «شىمكەنت سيتي» دەگەن جاڭا ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋ جوباسى پايدا بولدى.
شىمكەنت – ميلليوننان استام تۇرعىنى بار ەلٸمٸزدەگٸ ٷشٸنشٸ قالا. مەملەكەتتٸك بيۋدجەتكە شىعىن كەلتٸرٸپ, سالىق رەجيمٸنەن ساڭىلاۋ ٸزدەۋدٸڭ نە كەرەگٸ بار? مەن تٷسٸنبەيمٸن.
سالىق جەڭٸلدٸكتەرٸن وڭتايلاندىرىپ, ونىڭ جالپى كٶلەمٸنە, جەڭٸلدٸك الۋشىلارعا جەنە ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە قاتىستى مٸندەتتٸ مونيتورينگ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ قاجەت.
دولگوسروچنۋيۋ بيۋدجەتنۋيۋ ۋستويچيۆوست موگۋت تاكجە پودرىۆات كوسۆەننىە وبيازاتەلستۆا بيۋدجەتا. ناپريمەر, وبيازاتەلستۆا پو گچپ.
يح ۋ ناس پوياۆيلوس ۆەليكوە منوجەستۆو: وت سترويتەلستۆا اۆتوماگيسترالەي دو تسيفروۆىح پروەكتوۆ. گچپ – ەتو حوروشيي ي پراۆيلنىي مەحانيزم. ۆوپروسى ۆىزىۆاەت بيۋدجەتنايا ەففەكتيۆنوست ي بالانس ينتەرەسوۆ مەجدۋ گوسۋدارستۆوم ي ينۆەستوروم.
نا 1 يانۆاريا 2020 گودا وبەم گوسۋدارستۆەننىح وبيازاتەلستۆ پو پروەكتام گچپ پرەۆىسيل 1,2 ترلن تەنگە. پو داننىم سچەتنوگو كوميتەتا نا 1 تەنگە پريۆلەچەننىح ينۆەستيتسيي پريحوديتسيا 1,4 تەنگە گوسۋدارستۆەننىح وبيازاتەلستۆ.
مينيستەرستۆا ەكونوميكي, فينانسوۆ, اكيماتى وحوتنو دايۋت نا ەتو سۆوي زاكليۋچەنييا. ناسكولكو تاكوي پودحود سوچەتاەتسيا س زاششيتوي فيسكالنىح ي ەكونوميچەسكيح ينتەرەسوۆ?
ەتوت ۆوپروس پراۆيتەلستۆۋ پرەدستويت ۆسەستوروننە يزۋچيت.
پياتوە. پوددەرجكا وتەچەستۆەننوگو بيزنەسا
دليا پوددەرجكي مسب پرينيات رياد بەسپرەتسەدەنتنىح انتيكريزيسنىح مەر.
زناچيتەلنو سنيجەنو نالوگوۆوە برەميا دليا مسب. ۆۆەدەن موراتوريي نا پروۆەركي مالوگو ي ميكروبيزنەسا.
ۆ رامكاح گوسپروگرامم سنيجەنى ستاۆكي ۆوزناگراجدەنييا دو 6%, ۋۆەليچەنى ليميتى گوسۋدارستۆەننىح گارانتيي, سنياتى وتراسلەۆىە وگرانيچەنييا.
ۆمەستە س تەم ۆسە ۆ بولشەم كوليچەستۆە رەگيونوۆ دوپۋششەنو سنيجەنيە كوليچەستۆا دەيستۆۋيۋششيح سۋبەكتوۆ مسب.
ەتو پرويزوشلو ۆ 8 رەگيوناح, نايبولشەە سوكراششەنيە وتمەچاەتسيا ۆ ۆوستوچنو-كازاحستانسكوي, اكمولينسكوي ي كوستانايسكوي وبلاستياح.
ۆ رامكاح ينفراسترۋكتۋرنىح گوسپروگرامم اكيمى ي مينيسترى ۆزيالي وبيازاتەلستۆا پو 90%-نوي دولە مەستنوگو سودەرجانييا.
ەجەگودنىي وبەم فينانسيروۆانييا داننىح گوسپروگرامم سوستاۆلياەت وكولو 2,8 ترلن تەنگە. تو ەست, 2,5 ترلن تەنگە دولجنى ۆليتسيا ۆ ناشۋ ەكونوميكۋ, س سووتۆەتستۆۋيۋششيم ەففەكتوم نا زانياتوست ي نالوگي.
ا چتو نا پراكتيكە?
نەت ەدينوي سيستەمى پلانيروۆانييا, وتچەتنوستي ي ۋچەتا, جەستكوي وتۆەتستۆەننوستي گوسورگانوۆ ي گەنپودريادچيكوۆ. رابوتا رەگيونالنىح كوميسسيي پو مەستنومۋ سودەرجانييۋ زاچاستۋيۋ ۆەدەتسيا «دليا گالوچكي».
بيزنەس نە زناەت وبەمى پلانيرۋەمىح رابوت, نومەنكلاتۋرۋ نەوبحوديمىح توۆاروۆ. ۋتۆەرجدەننايا س ۋچەتوم مەستنوگو سودەرجانييا پروەكتنو-سمەتنايا دوكۋمەنتاتسييا موجەت مەنياتسيا وچەن چاستو, بۋكۆالنو نا حودۋ. ۆ يتوگە زاكۋپاەتسيا يمپورت.
پوددەرجكا وتەچەستۆەننىح پرويزۆوديتەلەي ياۆلياەتسيا كليۋچەۆىم ەلەمەنتوم انتيكريزيسنىح دەيستۆيي گوسۋدارستۆا.
ۆ كاجدوم رەگيونە داننىي ۆوپروس دولجەن بىت پەرسونالنو زاكرەپلەن زا زامەستيتەلەم اكيما. يا نادەيۋس, چتو تاك ونو ي ەست. پو يتوگام گودا پراۆيتەلستۆو ي ادمينيستراتسييا پرەزيدەنتا دادۋت وتسەنكۋ يح رابوتى ي وبلاستي ۆ تسەلوم.
ۆوپروس مەستنوگو سودەرجانييا نەوبحوديمو نا ەجەمەسياچنوي وسنوۆە راسسماتريۆات نا كوميسسيي پو ۆوسستانوۆلەنييۋ ەكونوميچەسكوگو روستا.
گوسۋدارستۆەننىە ورگانى, پرەدستاۆليايۋششيە نەكوررەكتنۋيۋ ينفورماتسييۋ, نە رەشايۋششيە ۆوپروسى پو سۋششەستۆۋ, بۋدۋت پريۆلەكاتسيا ك وتۆەتستۆەننوستي.
نپپ "اتامەكەن" دولجنا رابوتات ۆ تەسنوم ۆزايمودەيستۆيي س پراۆيتەلستۆوم.
دليا وبەسپەچەنييا ينستيتۋتسيونالنوي پوددەرجكي سلەدۋەت زاۆەرشيت رابوتۋ پو زاپۋسكۋ ەدينوگو سەرۆيسا «پراۆيتەلستۆو دليا بيزنەسا».
ۋجە ۆ سەنتيابرە داننىي سەرۆيس ۆكۋپە س ەلەمەنتامي «ۋمنوگو رەگۋليروۆانييا» دولجەن پولنوتسەننو فۋنكتسيونيروۆات.
ۆ پوسلەدنەە ۆرەميا ۆ موي ادرەس يدەت روست جالوب سو ستورونى بيزنەسا نا يسكي نالوگوۆىح ورگانوۆ پو پريزنانييۋ سدەلوك نەدەيستۆيتەلنىمي.
منويۋ بىلو پورۋچەنو سوزدات ينتەگريروۆاننۋيۋ بازۋ داننىح, دايۋششۋيۋ ۆوزموجنوست پروۆەدەنييا ساموستوياتەلنوي پروۆەركي سۆويح كونتراگەنتوۆ.
پوكا ەتو نە يسپولنەنو ني نا زاكونوداتەلنوم, ني نا پراكتيچەسكوم ۋروۆنە.
ەتو ي ۆەدەت ك ادمينيستراتيۆنومۋ پرەسسينگۋ فيسكالوۆ.
داننۋيۋ رابوتۋ نۋجنو زاۆەرشيت دو كونتسا گودا. نالوگوۆوە ي تاموجەننوە ادمينيستريروۆانيە – ۆاجنىە ينسترۋمەنتى فيسكالنوي پوليتيكي, نو وچەن ۆاجنو دوستيچ بالانسا.
وت ورگانوۆ گوسدوحودوۆ وجيدايۋ كونسترۋكتيۆنوگو ديالوگا س نپپ "اتامەكەن" ي بيزنەس-ومبۋدسمەنوم. نو ي پالاتا نە دولجنا پەرەحوديت چەرەز كراي, نۋجنو دوبيۆاتسيا رازۋمنوگو بالانسا ينتەرەسوۆ بيزنەسا ي گوسۋدارستۆا.
التىنشى. اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋ جەنە قورشاعان ورتانى قورعاۋ
ٸندەت ەلدٸ ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ەلسٸز تۇستارىن كٶرسەتٸپ بەردٸ.
پاندەمييا كەزٸندە حالىقتىڭ تابىسى ازايدى, بٸراق, ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى قىمباتتاي تٷستٸ.
ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ قىمباتتاۋ يندەكسٸ ەلدەگٸ ينفلياتسييا يندەكسٸنەن 1,6 ەسەگە استى.
استىق ساقتايتىن زاماناۋي ينفراقۇرىلىمنىڭ بولماۋى دا – تٷيتكٸلدٸ مەسەلە.
سوندىقتان, ديقاندار ٶنٸمدەرٸن ەگٸستٸك القابىندا ساتۋعا مەجبٷر. كەيدە, تٸپتٸ, ىسىراپ بولاتىن جاعدايلار دا كەزدەسەدٸ.
سولتٷستٸك قازاقستان (18%), تٷركٸستان (21%) جەنە الماتى (25%) وبلىستارى كٶكٶنٸس قويمالارىمەن ناشار قامتاماسىز ەتٸلگەن.
ەرينە, بۇل, ەڭ الدىمەن, فەرمەرلەردٸڭ جەكە مەسەلەسٸ ەكەنٸ بەلگٸلٸ.
بٸراق, مەملەكەتتٸك ورگاندار ىنتالاندىرۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋى كەرەك.
ەلٸمٸزدٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ستراتەگييالىق مەسەلە ەكەنٸن تاعى دا ەسكەرتەمٸن.
سوندىقتان, ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەر بۇعان تيٸستٸ دەڭگەيدە كٶڭٸل بٶلۋگە تيٸس.
اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸ ناشار دامىعان.
ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ٶڭدەلگەن ٶنٸمدٸ ەكسپورتقا شىعارۋ جوسپارى 85 پايىزعا ورىندالعان.
وسى رەتتە, قايتا ٶڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ ەكسپورتىن 2025 جىلعا قاراي 2,5 ەسەگە ۇلعايتۋدى مەملەكەتتٸك باعدارلامانىڭ باستى ماقساتى ەتٸپ بەلگٸلەدٸك.
ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸ تاراپىنان ەكسپورتقا تيٸمدٸ كٶمەك بەرٸلٸپ جاتقانى بايقالمايدى.
قايتا ٶڭدەۋ سەكتورىن دامىتپاسا, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸنٸڭ ٶسٸمٸ بۇرىنعى دەڭگەيدە قالا بەرەدٸ.
مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى وسى سالاعا باعىتتالۋعا تيٸس.
ازىق-تٷلٸك ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ قۇزىرەتٸ جاقىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە بەرٸلدٸ.
مينيسترلٸك شيكٸزات جەنە ٶڭدەۋ سەكتورلارىن دامىتۋدىڭ بٸرتۇتاس تەسٸلٸن ەنگٸزۋٸ كەرەك.
جەر – اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرٸسٸنٸڭ نەگٸزگٸ فاكتورى.
2021 جىلى جەر كودەكسٸنٸڭ جەكەلەگەن نورمالارىنا جارييالانعان موراتوريي اياقتالادى. وسىعان بايلانىستى بۇل مەسەلە جٶنٸندە تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸم قابىلداۋىمىز قاجەت.
نەگٸزگٸ مەسەلەنٸ ايقىنداپ الدىق. جەر شەتەلدٸكتەرگە ساتىلمايدى.
بۇل مەسەلەگە ەندٸ ورالمايمىز.
بٸراق, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋ ٷشٸن ينۆەستيتسييا مەن تەحنولوگييانى تارتۋعا تيٸسپٸز.
وسىعان وراي, جەردٸ تيٸمدٸ پايدالانۋ مەسەلەسٸن فەرمەرلەر قوعامداستىعىمەن بٸرگە كەڭٸنەن تالقىلاۋ كەرەك. بارلىق ۇسىنىس جارييا تٷردە اشىق تالقىلانۋعا تيٸس.
وسى جۇمىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ٷكٸمەتكە جەر كودەكسٸنە تٷزەتۋلەر ەنگٸزۋدٸ تاپسىرامىن.
يگەرٸلمەگەن جەنە تيٸمسٸز يگەرٸلگەن جەرلەردٸ انىقتاپ, ونى الىپ قويۋ ماقساتىمەن عارىشتان مونيتورينگ جاساۋدى زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكٸتتٸك.
تٷگەندەۋ بارىسىندا انىقتالعان 12,8 ميلليون گەكتار يگەرٸلمەگەن جەردٸڭ 7 ميلليون گەكتارى مەملەكەتكە قايتارىلدى.
مەنٸڭ ۇستانىمىم – ايقىن. جەردٸ الدىڭ با, ونى يگەرۋ كەرەك. ەيتپەسە, جەردٸ يگەرٸپ, جۇمىس ٸستەي الاتىن ادامدارعا بەرەمٸز.
سوندىقتان, بۇل سالاداعى تٷگەندەۋ ٸسٸن وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن تولىق اياقتاۋ قاجەت.
مەدلەننىمي تەمپامي ۆەدەتسيا تسيفروۆيزاتسييا زەمەلنىح وتنوشەنيي.
پراۆيتەلستۆوم دو سيح پور نە سوزدانا ەدينايا ناتسيونالنايا بازا داننىح و زەمەلنوم فوندە ي وبەكتاح نەدۆيجيموستي.
ەتو كوررۋپتسيوگەننايا سفەرا. پونياتنو, چتو نە ۆسە زاينتەرەسوۆانى ۆ پروزراچنوستي ۆ ەتوم ۆوپروسە.
رابوتا پو ناپولنەنييۋ گەوپورتالوۆ رەگيونامي ۆەدەتسيا نەسيستەمنو. نە حۆاتاەت مەتودولوگيچەسكوي ي كوورديناتسيوننوي پوددەرجكي سو ستورونى پراۆيتەلستۆا.
ۆ جامبىلسكوي, كىزىلوردينسكوي ي سەۆەرو-كازاحستانسكوي وبلاستياح گوتوۆنوست گەوپورتالوۆ سوستاۆلياەت پو ناشيم داننىم مەنەە 10%.
نە ۆنەدرەن ەدينىي رەەستر وچەرەدنيكوۆ نا پولۋچەنيە زەمەلنىح ۋچاستكوۆ دليا يجس.
پراۆيتەلستۆۋ پرەدستويت ۆنەستي ۆ پارلامەنت پروەكت زاكونا پو تسيفروۆيزاتسيي زەمەلنىح وتنوشەنيي دو 15 سەنتيابريا 2020 گودا.
ۋجە سەيچاس سلەدۋەت پودگوتوۆيتسيا ك سۆوەۆرەمەننوي ۋبوركە ۋروجايا, پريچەم ۆ ۋسلوۆيياح ۆوزموجنوگو سوحرانەنييا وتدەلنىح وگرانيچەنيي.
نام نۋجنو زانيماتسيا پروبلەمامي ەكولوگيي, كوتورىە ستانوۆياتسيا ۆسە بولەە اكتۋالنىمي س وبششەستۆەننوي توچكي زرەنييا.
ەجەگودنو وبرازۋەتسيا سۆىشە 5 ملن تونن تۆەردىح بىتوۆىح وتحودوۆ. دوليا يح پەرەرابوتكي پو سترانە سوستاۆلياەت تولكو 15%. ەتو نەدوستاتوچنو. ناپريمەر, ۆ ستراناح ەۆروپەيسكوگو سويۋزا سرەدنيي ۋروۆەن - 30%.
نيزكايا دوليا پەرەرابوتكي وتحودوۆ وتمەچاەتسيا ۆ اكمولينسكوي (3%), ۆوستوچنو-كازاحستانسكوي (3,3%), زاپادنو-كازاحستانسكوي (8,6%) وبلاستياح.
پراۆيتەلستۆۋ نەوبحوديمو ۋسكورەننو وبەسپەچيت زاكونوداتەلنۋيۋ بازۋ ي بلاگوپريياتنىە ينۆەستيتسيوننىە ۋسلوۆييا دليا ۆنەدرەنييا تەحنولوگيي «Waste to energy».
نە رەشايۋتسيا پروبلەمى سو ستيحيينىمي سۆالكامي ۆوكرۋگ ناسەليوننىح پۋنكتوۆ. پروۆەدەنيە رازوۆىح رەيدوۆ, نالوجەنيە شترافوۆ, ەكولوگيچەسكيح مەسياچنيكوۆ دايۋت نەبولشوي ەففەكت. نۋجنا سيستەمنايا رابوتا سو ستورونى مينيستەرستۆا ەكولوگيي.
يا وبراششايۋس ك مينيسترۋ وبرازوۆانييا ا.ايماگامبەتوۆۋ, نام نۋجنو ۆ شكولاح ۆۆەستي پرەدمەت ەكولوگيچەسكوگو وبرازوۆانييا دەتەي. سموتريتە, چتو دەلاەتسيا, پوسلە سەبيا ليۋدي وستاۆليايۋت سوتني كيلوگرامموۆ, ەسلي نە تونن بىتوۆوگو مۋسورا. ەتو وتسۋتستۆيە وبششەي كۋلتۋرى. ليۋديام نا پروتياجەنيي تسەلوگو ريادا لەت نە وبياسنيالي, چتو پريرودۋ ني ۆ كوەم سلۋچاە زاگريازنيات نەلزيا.
ۆو-ۆتورىح, ەتو وتنوشەنيە ك جيۆوتنومۋ ميرۋ. نەداۆنو پرويزوشەل ينتسيدەنت ۆ اكتاۋ مانگيستاۋسكوي وبلاستي: كامنيامي ي پالكامي زابيلي تيۋلەنيا. ەتو ديكوست پروستو. س درۋگوي ستورونى, ۆينيت دەتەي ي پودروستكوۆ ۆ ەتوم نەلزيا. پوتومۋ چتو يم نيكتو نە وبياسنيال ۆ شكولە ي تەم بولەە دوما, چتو ەتوگو دەلات نەلزيا.
يا دۋمايۋ, چتو ۆوپروسى وبەسپەچەنييا ناسەلەنييا كاچەستۆەننوي پيتەۆوي ۆودوي بۋدۋت ناحوديتسيا ۆ زونە ۆنيمانييا پراۆيتەلستۆا ي اكيموۆ. ەتو ستراتەگيچەسكايا زاداچا دليا كازاحستانا.
جەتٸنشٸ. ەلەۋمەتتٸك سالا
بٸز ەردايىم بۇل سالانى باستى نازاردا ۇستايمىز.
تەك بيىلدىڭ ٶزٸندە زەينەتاقى مەن جەردەماقىنى ەكٸ رەت يندەكستەدٸك.
بيىلعى 1 ماۋسىمداعى دەرەك بويىنشا زەينەتاقىنىڭ ورتاشا جيناقتىق مٶلشەرٸ 16 پايىزعا, ياعني 99 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ.
ەڭبەككە جارامسىز بولىپ قالعان جاعدايدا تٶلەنەتٸن تٶلەم 69 پايىزعا, اسىراۋشىسىنان ايرىلعاندا تٶلەنەتٸن تٶلەم 41 پايىزعا, ال جۇمىسىنان ايرىلعاندا تٶلەنەتٸن تٶلەم 44 پايىزعا ارتتى.
قانشا تابىس تاباتىنىنا قاراماستان, كٶپبالالى وتباسىلار ٷشٸن مەملەكەتتٸك جەردەماقى ەنگٸزٸلدٸ.
بۇل جەردەماقى بالالارى بار 400 مىڭعا جۋىق وتباسىعا قوسىمشا قولداۋ بولدى.
مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا بيىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸڭ جاڭا جٷيەسٸ ٸسكە قوسىلدى.
وسىنداي كٷردەلٸ كەزەڭدە مەملەكەت حالىق الدىنداعى بارلىق ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەرٸنٸڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸس.
قازٸرگٸ پاندەمييا احۋالى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنا, ازاماتتارىمىزدىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنا ايتارلىقتاي تەرٸس ەسەر ەتەتٸنٸ انىق.
سوندىقتان, مينيسترلٸككە وسى باعىتتا تيٸستٸ ۇسىنىستار ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن.
سەگٸزٸنشٸ مەسەلە. ساپالى تسيفرلاندىرۋ
پاندەمييا تسيفرلىق ەكونوميكاداعى ەلەۋلٸ كەمشٸلٸكتەر مەن ولقىلىقتاردى كٶرسەتتٸ. دەگەنمەن, دامۋعا تىڭ سەرپٸن بەردٸ.
مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا ٷكٸمەت «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن قايتا قاراپ جاتىر. ونداعى جٸبەرٸلگەن قاتەلٸكتەر مەن كەمشٸلٸكتەردٸڭ بەرٸن جٶندەۋ كەرەك.
ٷكٸمەتكە جىل سوڭىنا دەيٸن 250-دەن استام تۇرعىنى بار ەلدٸ مەكەندەردٸ ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىرامىن.
بۇل حالقىمىزدىڭ 99,3 پايىزىن قامتيدى.
ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كٶرسەتٸلەتٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ 80 پايىزى اۆتوماتتاندىرىلدى.
جىل سوڭىنا دەيٸن بۇل تسيفردى 90 پايىزعا دەيٸن جەتكٸزۋ قاجەت. سونداي-اق, كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر ساپالى بولۋعا تيٸس.
ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ جۋىردا ٶتكەن وتىرىسىندا بٸلٸم سالاسىنداعى مەسەلەلەر مەن مٸندەتتەردٸ ەگجەي-تەگجەيلٸ تالقىلادىق.
سونىمەن قاتار, قاشىقتان وقىتۋ ەدٸسٸنە كٶشۋ ٸسٸ ينفراقۇرىلىم مەن ينتەرنەت ساپاسىنا قاتىستى ەلەۋلٸ مەسەلەلەردٸڭ بار ەكەنٸن كٶرسەتتٸ.
مۇعالٸمدەردٸڭ 20 پايىزدان استامى ٷيلەرٸندە تولىققاندى ينتەرنەت پەن كومپيۋتەر جوق بولعاندىقتان, قاشىقتان تيٸمدٸ وقىتا المادى.
مەكتەپتەردٸڭ بالانسىنداعى 400 مىڭنان استام كومپيۋتەردٸڭ تەك 40 پايىزى عانا ٸسكە جارادى.
بۇل – ەكٸمدٸكتەر مەن مينيسترلٸكتٸڭ جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸ.
ەكٸمدٸكتەر جاڭا وقۋ جىلىنا دەرەۋ دايىندالىپ, مەكتەپتەر مەن جەكەلەگەن مۇقتاج وتباسىلاردى قاجەتتٸ تەحنيكامەن جابدىقتاۋعا تيٸس.
ونلاين وقىتۋ ٸسٸ وتاندىق وقۋ-اعارتۋ رەسۋرستارىنىڭ پايدا بولۋىنا تىڭ سەرپٸن بەردٸ.
بٷگٸندە 380-نەن استام وسىنداي رەسۋرس تەگٸن ترافيككە قوسىلدى. بۇل – جاقسى تەجٸريبە. دەگەنمەن, ەلٸ جەتكٸلٸكسٸز.
بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸ ٷشٸن جەڭٸلدەتٸلگەن بٶلەك تاريفتٸك جوسپار قاراستىرىلۋى قاجەت.
1 سەنتيابريا ناچيناەتسيا نوۆىي ۋچەبنىي گود. ۋ مەنيا ەست سومنەنييا ۆ گوتوۆنوستي مينيستەرستۆا ك ەتومۋ سوبىتييۋ. يا وبراششايۋس كو ۆسەم مينيسترام ي اكيمام: ناچالو ۋچەبنوگو گودا ني ۆ كوەم سلۋچاە سورۆات نەلزيا. ۆو-ۆتورىح, ۆسە نەدوستاتكي, كوتورىە بىلي وبنارۋجەنى ۆ حودە بوربى س پاندەميەي, ۆ چاستنوستي, وبەسپەچەنيە كومپيۋتەرامي ي درۋگيمي تەحنيچەسكيمي سرەدستۆامي. پولتورا مەسياتسا وستالوس.
پولوۆينا لەتا پروشلا, بۋد ەتو مينيسترى, اكيمى ي سوترۋدنيكي اپپاراتا پرەزيدەنتا: نيكاكيح وتپۋسكوۆ. پوتومۋ چتو سيتۋاتسييا چرەزۆىچاينايا.
ۋۆاجاەمىە كوللەگي!
حوچۋ زاترونۋت ەششە ودين اكتۋالنىي ۆوپروس.
بوربا س پاندەميەي ترەبۋەت ناپرياجەنييا ۆسەح سيل, ينيتسياتيۆنوستي, پرينياتييا نا سەبيا وتۆەتستۆەننوستي, ليدەرستۆا.
ۆ رامكاح رەجيما چپ وپەراتيۆنو پرينياتىە رەشەنييا پو ۋپروششەنييۋ بيۋروكراتيچەسكيح پروتسەدۋر ۆ سفەراح بيۋدجەتيروۆانييا, گوسزاكۋپوك دالي سۆوي رەزۋلتات.
ستاندارتنىي پروتسەدۋرنىي پوريادوك راسسچيتان نا سپوكوينوە ۆرەميا. سەيچاس مى ناحوديمسيا نا ۆوينە, بەز پرەۋۆەليچەنييا.
پوەتومۋ وت كاجدوگو رۋكوۆوديتەليا ترەبۋەتسيا ماكسيمالنايا ەففەكتيۆنوست ۆ رەشەنيي وپەراتيۆنىح ۆوپروسوۆ ي پورۋچەنيي. نە ستويت بەگات وت وتۆەتستۆەننوستي ي زانيماتسيا بيۋروكراتيەي.
چتو مى ۆيديم? رەشەنييا پو سۋششەستۆۋ پرينيمايۋتسيا, نو يح رەاليزاتسييا سلەدۋەت وبىچنوي زابيۋروكراتيزيروۆاننوي پروتسەدۋرە. نا پراكتيكە ۆ ەتو ۆرەميا نيچەگو نە پرويسحوديت. تەرياەتسيا ۆرەميا ي اكتۋالنوست.
پروشۋ پراۆيتەلستۆو ۆ پياتيدنەۆنىي سروك پودگوتوۆيت پراۆوۆوي الگوريتم پرينياتييا وپەراتيۆنىح رەشەنيي ۆ چاستي بوربى س پاندەميەي ي ەە پوسلەدستۆييامي. تاكوگو رودا رەشەنييا دولجنى پرينيماتسيا ي رەاليزوۆاتسيا ۆ سروك ۆ تەچەنيە سۋتوك, ماكسيمۋم – دۆۋح سۋتوك.
رەاليي تەكۋششەگو مومەنتا ترەبۋيۋت چەتكيح رەشەنيي ي دەيستۆيي ي وت پراۆووحرانيتەلنىح ورگانوۆ.
نا پروشلوم زاسەدانيي يا گوۆوريل و توم, چتو اپاتييا ي بەزىنيتسياتيۆنوست گوسۋدارستۆەننىح ورگانوۆ – ۆ زناچيتەلنوي ستەپەني ەتو رەزۋلتات پريستالنوگو, ينوگدا پرەدۆزياتوگو وتنوشەنييا پراۆووحرانيتەلنىح ورگانوۆ.
نام نۋجنى سمەلىە, بىسترىە رەشەنييا. پوەتومۋ پراۆووحرانيتەلنىە ورگانى دولجنى وتنوسيتسيا ك ەتومۋ مومەنتۋ س پونيمانيەم, نە داۆات ۆوليۋ سۆويم پودوزرەنييام.
رازۋمەەتسيا, زاكوننوست دولجنا بىت ابسوليۋتنىم پريوريتەتوم. وسوبەننو ۆ چاستي, كاسايۋششەيسيا كوررۋپتسيي. ەتۋ زاداچۋ س پوۆەستكي دنيا نيكتو نە سنيمال.
دوپۋسكات پراۆونارۋشەنيي نەلزيا. ەتو مويا پرينتسيپيالنايا پوزيتسييا. ۆ ەتو ترۋدنوە ۆرەميا سلەدۋەت سوسرەدوتوچيتسيا نا نارۋشەنيياح, نانوسياششيح رەالنىي ۋششەرب بيۋدجەتۋ, ەكونوميكە ي بەزوپاسنوستي گراجدان. نۋجنا رابوتا پو پرەدۋپرەجدەنييۋ نارۋشەنيي.
قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر!
مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ بارلىق شەشٸمٸ حالىققا جەنە ۇلتتىق ەكونوميكاعا ارنالۋعا تيٸس.
ورىنداۋشىلاردىڭ قاتەلٸكتەرٸ, قاعازباستىلىق پەن بيۋروكراتيزمگە جول بەرۋٸ قاراپايىم ادامداردىڭ ەل-اۋقاتى مەن دەنساۋلىعىنا زييان كەلتٸرەدٸ.
كەز كەلگەن داعدارىس – ەربٸر باسشىنىڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸن انىقتايتىن سىناق. وسىنى ەستە ساقتاڭىزدار.
يا سكاجۋ وتكروۆەننو: ۆو ۆرەميا پودگوتوۆكي داننوگو زاسەدانييا منە سوۆەتوۆالي ۋۆوليت نەكوتورىح پەرۆىح رۋكوۆوديتەلەي رەگيونوۆ ي ۆەدومستۆ, داجە وتپراۆيت ۆ وتستاۆكۋ ۆسە پراۆيتەلستۆو. مول, ەتو بۋدەت حوروشو ۆوسپرينياتو وبششەستۆوم, وچكي, مول, نابەرەتە. منە وچكي سوۆەرشەننو نە نۋجنى.
يا گوتوۆ سلۋشات ي سلىشات وتۆەتستۆەننىح ليۋدەي, نو يگرات نا پۋبليكۋ نە سوبيرايۋس. نە ۆ توم, كاك گوۆوريتسيا, ۆوزراستە ي پولوجەنيي.
ۆىگوۆورى ي زامەچانييا نەكوتورىە اكيمى ۋجە پولۋچيلي. ۆ پرينتسيپە, تاكوگو ناكازانييا زاسلۋجيۆايۋت, ۆوزموجنو, ي درۋگيە رۋكوۆوديتەلي وبلاستەي ي مينيستەرستۆ.
نو مى ناحوديمسيا ۆ كريتيچەسكوي فازە سوتسيالنو-ەكونوميچەسكوگو رازۆيتييا.
نۋجنى ۋمەلىە, سامووتۆەرجەننىە دەيستۆييا پراۆيتەلستۆا ي اكيموۆ پو ۆىحودۋ يز كريزيسا, كوتورىي بۋدەت تولكو وبوسترياتسيا. ەتو پروگنوز پو ميروۆوي ەكونوميكە, ا كازاحستان ياۆلياەتسيا ەە چاستيۋ.
نو ەتو نە زناچيت, چتو نە بۋدۋت زادەيستۆوۆانى رەزەرۆنىە كادرى.
جاڭا ەكونوميكالىق باعدار تۋرالى بٸرەر سٶز ايتقىم كەلەدٸ. بٷگٸن بٸز پاندەمييا كەزٸندە ەكونوميكامىزدى دامۋ جولىنا شىعاراتىن ماڭىزدى ەرٸ وسى كەزەڭ ٷشٸن شۇعىل مەسەلەلەردٸ قاراستىردىق.
مەن ٶزٸمنٸڭ ەكٸنشٸ جولداۋىمدا ەكونوميكالىق سەرپٸنگە باستايتىن جاڭا شارالاردى ۇسىناتىن بولامىن.
بۇل بارلىق ۆەدومستۆولاردىڭ الداعى ۋاقىتتا اتقاراتىن ماڭىزدى مٸندەتٸ بولماق.
كريزيس, ۆىزۆاننىي پاندەميەي, ەششە دو كونتسا نە وسمىسلەن س توچكي زرەنييا ەگو پوسلەدستۆيي دليا ميروۆوي ەكونوميكي ي سوتسيالنوگو پولوجەنييا گراجدان.
دليا كازاحستانا كريزيس كراينە وپاسەن ۆ سيلۋ سىرەۆوگو حاراكتەرا ناشەي ەكونوميكي. نام نۋجەن نوۆىي كۋرس سو ۆسەمي ەگو اتريبۋتامي.
نادو پونيمات, چتو ديۆەرسيفيكاتسييا ەكونوميكي - ەتو نۋجنىي, نو دولگيي پروتسەسس, ەگو ۋپروششات پري پوموششي پروگرامم نە نادو.
راسپىليات سرەدستۆا ي سيلى نا سومنيتەلنىە ستراتەگيي ي پروگراممى ۋ ناس نەت پراۆا.
ناستالو ۆرەميا سترۋكتۋرنىح رەفورم س تسەليۋ پوۆىشەنييا ەففەكتيۆنوستي ي كونكۋرەنتوسپوسوبنوستي ناتسيونالنوي ەكونوميكي.
وسوبوگو ۆنيمانييا زاسلۋجيۆايۋت زدراۆووحرانەنيە, وبرازوۆانيە, نيزكوۋگلەرودنىە تەحنولوگيي, نيوكر, ەكولوگييا.
درۋگيمي سلوۆامي, مى دولجنى پوۆەرنۋت ەكونوميكۋ ليتسوم ك نارودۋ.
ۆ ەتوم پلانە وسوبوە زناچەنيە پريوبرەتاەت سەلسكوە حوزيايستۆو.
نۋجنو زابىت و پوددەرجكە نەەففەكتيۆنىح وتراسلەي, پرەدپريياتيي ي بانكوۆ.
كريزيس پوكازال سوتسيالنىە ديسپروپورتسيي ۆ ناشەم وبششەستۆە, سكەپسيس ي نەدوۆەريە گراجدان ك مەستنىم ي تسەنترالنىم ۆلاستيام.
ناش گوساپپارات ي, ۆ تسەلوم, سيستەما گوسۋپراۆلەنييا سەرەزنو وتستالي وت ۆەلەنييا ۆرەمەني. يدەولوگيچەسكومۋ اپپاراتۋ توجە نە حۆاتاەت زنانيي, وپىتا, كرەاتيۆنوستي, سمەلوستي.
نۋجنا پەرەسترويكا گوسۋپراۆلەنييا. ونا ستانەت چاستيۋ پوليتيچەسكوي رەفورمى, پرەدۋسماتريۆايۋششەي زناچيتەلنوە ۋسيلەنيە مەستنوگو ساموۋپراۆلەنييا.
بەز تاكوي رەفورمى, ۋبەجدەن, مى نە سموجەم پريدات رەالنو يمپۋلس سوتسيالنو-ەكونوميچەسكومۋ رازۆيتييۋ سترانى. وب ەتوم يا پودروبنو سكاجۋ ۆ پوسلانيي نارودۋ.
سەيچاس جە ستانوۆيتسيا ۆسە بولەە ۆاجنوي زاداچا پودبورا كادروۆ دليا ۆىپولنەنييا كاچەستۆەننو نوۆىح زاداچ.
نوۆىي كۋرس پرەدۋسماتريۆاەت نوۆىح يسپولنيتەلەي – وبرازوۆاننىح, رەشيتەلنىح, ينيتسياتيۆنىح, دەلوۆىح ي چەستنىح.
مەملەكەتتٸك اپپاراتقا بٸلٸمدٸ, بٸلٸكتٸ, ويى ۇشقىر, ادال ماماندار كەرەك. بٸزدە وسىنداي ازاماتتار جەتكٸلٸكتٸ مە?
ا تەپەر زادۋمايتەس: سووتۆەتستۆۋەت لي پريسۋتستۆۋيۋششايا زدەس كوماندا ۋكازاننىم كريتەرييام. پولاگايۋ, چلەنى پراۆيتەلستۆا, اكيمى ترەزۆو وتسەنيات سۆوي ۆوزموجنوستي. حوتيا س ساموكريتيكوي ۋ ناس زاچاستۋيۋ بىۆاەت ۆسەگدا ترۋدنو, ي پريمۋت رەشەنيە نا پولزۋ گوسۋدارستۆا.
جيىن اياقتالدى.