فوتو: Akorda.kz
ەكٸجاقتى كەلٸسسٶزدەردەن كەيٸن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن فرانتسييا پرەزيدەنتٸ ەممانيۋەل ماكرون بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن بٸرلەسكەن مەلٸمدەمە جاسادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
پرەزيدەنت, ەڭ الدىمەن, شاقىرۋىن قابىل الىپ, قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلگەنٸ ٷشٸن ەممانيۋەل ماكرونعا العىس ايتتى. سونداي-اق فرانتسييانى قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى ٶتە ماڭىزدى ەرٸ سەنٸمدٸ سەرٸكتەسٸ رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ.
– بيىل ەكٸ ەل اراسىنداعى ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويىلعانىنا 15 جىل تولدى. دوستىق پەن ٶزارا قولداۋعا نەگٸزدەلگەن وسى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ نىعايتۋ – ورتاق مٸندەتٸمٸز. بٸز بٸرگە كٷش جۇمىلدىرىپ, كٶزدەگەن ماقساتقا جەتەمٸز. مەن بۇعان كەمٸل سەنەمٸن. سوندىقتان بٷگٸنگٸ ساپاردىڭ مەن-ماڭىزى ايرىقشا, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى پرەزيدەنت ەممانيۋەل ماكرونمەن مازمۇندى كەلٸسسٶز جٷرگٸزٸپ, ەكٸجاقتى بايلانىستى نىعايتۋ جٶنٸندە ناقتى كەلٸسٸمدەرگە قول جەتكٸزگەنٸنە نازار اۋداردى.
– فرانتسييا – قازاقستاننىڭ ەڭ ٸرٸ ساۋدا سەرٸكتەسٸنٸڭ بٸرٸ. بيىلعى سەگٸز اي ٸشٸندە ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸ ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 21 پايىزعا ٶستٸ. ياعني 2,7 ميلليارد دوللارعا جەتتٸ. سونداي-اق فرانتسييا نەگٸزگٸ شەتەلدٸك ينۆەستورلارىمىزدىڭ قاتارىنا كٸرەدٸ. سوڭعى 15 جىلدا فرانتسييادان قازاقستانعا 18,7 ميلليارد دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسييا تارتىلدى. بٷگٸندە بٸز ەنەرگەتيكا, اتوم ٶنەركەسٸبٸ, تاۋ-كەن, حيمييا, ماشينا جاساۋ, قۇرىلىس زاتتارىن ٶندٸرۋ, اەروعارىش جەنە فارماتسەۆتيكا سالالارىندا ماڭىزدى جوبالاردى جٷزەگە اسىرىپ كەلەمٸز. ەلٸمٸزدە Alstom, Total Energies, Orano, Vicat سيياقتى 170-تەن استام فرانتسۋز كومپانيياسىنىڭ تابىستى جۇمىس ٸستەۋٸ – سونىڭ ايقىن دەلەلٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا ساۋدا, ەكونوميكا جەنە ينۆەستيتسييا سالالارىنداعى ىقپالداستىقتىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋگە باسا مەن بەرٸلٸپ, شيكٸزات, اۋىل شارۋاشىلىعى, كٶلٸك, لوگيستيكا, جەڭٸل ٶنەركەسٸپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, يننوۆاتسييا, قارجى جەنە باسقا دا سەكتورلاردا تىڭ جوبالاردى قولعا الۋ ماڭىزدى ەكەنٸ اتاپ ٶتٸلگەن.
– بۇل, ەسٸرەسە, قازٸرگٸ كٷردەلٸ گەوساياسي جەنە گەوەكونوميكالىق احۋال كەزٸندە اسا ٶزەكتٸ. وسى رەتتە ستراتەگييالىق مينەرالدار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق نيەتٸ تۋرالى دەكلاراتسيياعا قول قويىلدى. سونداي-اق Boehringer Ingelheim,Total Energies, Alstom كومپانييالارىمەن كەلٸسٸمدەرگە قول جەتكٸزدٸك. وعان جاڭا عانا ٶزدەرٸڭٸز كۋە بولدىڭىزدار. بۇل كەلٸسٸمدەر ەكٸ ەل ٷشٸن دە پايدالى بولماق. جوسپارلانعان شارالاردى تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋ ماقساتىندا بٸرلەسكەن ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى مينيسترلٸكتەر دەڭگەيٸندە ٸلگەرٸلەتۋ كەرەك. ول ٷشٸن ارناۋلى جۇمىس توبىن قۇرۋدى ۇسىندىم, – دەدٸ پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار ەكٸجاقتى كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا «جاسىل» ەكونوميكاعا كٶشۋگە جەنە كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنە قاتىستى مەسەلەلەرگە نازار اۋدارىلعان. قاسىم-جومارت توقاەۆ ەممانيۋەل ماكرونعا ەكٸ ەلدٸڭ مٷددەسٸنە ساي كەلەتٸن بٸرقاتار ناقتى ۇسىنىس ايتقانىن, ەلٸمٸز فرانتسييانىڭ «One Planet Summit» باستاماسى اياسىندا بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋگە دايىن ەكەنٸن ناقتىلاعانىن مەلٸمدەدٸ.
بۇعان قوسا, پرەزيدەنتتەر مەدەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن ەسكەرٸپ, بٸلٸم جەنە عىلىم باعىتتارىنداعى جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزگەن. مەملەكەت باسشىسى فرانتسۋز مەكتەپتەرٸن اشۋعا, فرانتسۋز تٸلٸن ٷيرەتۋگە, اكادەمييالىق بايلانىستى ارتتىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار كەلٸسٸمگە قول قويىلعانىن ايتتى.
ەكٸ ەل باسشىلارى ايماقتىق جەنە جاھاندىق كٷن تەرتٸبٸندەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر جٶنٸندە پٸكٸر الماسىپ, ەلەمدەگٸ تٷرلٸ ساياسي شيەلەنٸستەر مەن تٷيتكٸلدەر بەيبٸت جەنە ديپلوماتييالىق جولمەن شەشٸلۋگە تيٸس دەگەن بايلامعا كەلگەن.
ٶز كەزەگٸندە فرانتسييا پرەزيدەنتٸ ەممانيۋەل ماكرون قازاقستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعانى ٷشٸن پرەزيدەنتكە العىس ايتىپ, ەكٸ ەلدٸڭ ىنتىماقتاستىعىن ودان ەرٸ كەڭەيتۋ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق قازاقستان مەن فرانتسييانىڭ ۇستانىمدارى كٶپتەگەن مەسەلەلەردە سەيكەس كەلەتٸنٸنە نازار اۋداردى.
– سٸزدٸڭ ەلٸڭٸزدٸڭ رٶلٸ مەن گەوگرافييالىق ورنالاسۋى, سونداي-اق ونىڭ اۋماعىنىڭ ٷلكەندٸگٸ بٸز ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى. سوندىقتان بٷگٸن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىمىز جان-جاقتى تالقىلاندى. بٷگٸن قول قويىلعان قۇجاتتار – وسىنىڭ ايعاعى. پرەزيدەنت مىرزا, سٸز قازاقستاندا جۇمىس ٸستەپ جاتقان فرانتسۋز كەسٸپورىندارىنىڭ ماڭىزىنا ارنايى توقتالدىڭىز. فرانتسۋز كومپانييالارى ساۋدا جەنە ەنەرگەتيكا سالالارىندا ۇزاقمەرزٸمدٸ سەرٸكتەستٸك ورناتتى. كومپانييالارىمىزدىڭ باسقا دا سالالاردا بٸرلەسە جۇمىس ٸستەگەنٸن قالايمىز. ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى بەلگٸلٸ. ولار – ەنەرگەتيكا جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ سالالارى, – دەدٸ ەممانيۋەل ماكرون.
سونىمەن قاتار فرانتسييا پرەزيدەنتٸ قازاقستاننىڭ ەلەمدەگٸ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٸسٸندە ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنىنا توقتالدى.
– كومپانييالارىمىز بۇل ٸسكە وڭ سەپتٸگٸن تيگٸزە الاتىنىنا سەنٸمدٸمٸن. بٸز نارىقتى نىعايتۋعا ٷلەس قوسا الامىز. بۇل رەتتە اۋسىلعا قارسى ۆاكتسينا ٶندٸرٸسٸ جوباسىن جٷزەگە اسىرۋ تۋرالى ماڭىزدى كەلٸسٸمگە قول قويىلدى. سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ورناتىلعان سەرٸكتەستٸكتٸڭ كەلەشەگٸ زور. پرەزيدەنت مىرزا, سٸز حالىقتارىمىز اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن ايتتىڭىز. بٸز بٸلٸم بەرۋ باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىققا قاتىستى بٸرقاتار كەلٸسٸمدەرگە قول قويدىق, – دەدٸ فرانتسييا پرەزيدەنتٸ.
كەلٸسسٶزدەر نەتيجەسٸندە قازاقستان مەن فرانتسييا باسشىلارى بٸرلەسكەن مەلٸمدەمە جاسادى جەنە ەكٸ ەلدٸڭ رەسمي دەلەگاتسييا مٷشەلەرٸ مىناداي قۇجاتتارعا قول قويدى:
1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ مەن فرانتسۋز رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ اراسىنداعى قازاقستاندا فرانتسۋز دامۋ اگەنتتٸگٸ توبىن قۇرۋ جەنە ونىڭ جۇمىس ٸستەۋٸ تۋرالى كەلٸسٸم;
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ مەن فرانتسۋز رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا حالىقارالىق (فرانتسۋز) مەكتەپتەر اشۋعا جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا فرانتسۋز تٸلٸن وقىتۋعا قاتىستى كەلٸسٸم;
3. فرانتسييا مەن قازاقستان اراسىنداعى ستراتەگييالىق پايدالى قازبالار بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى بٸرلەسكەن نيەت دەكلاراتسيياسى;
4. «QazBioPharm «ۇح» اق مەن Boehringer Ingelheim Animal Health France كومپانيياسى اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا اۋسىلعا قارسى ۆاكتسينانى جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق, ليتسەنزييا جەنە جەتكٸزۋ تۋرالى كەلٸسٸم;
5. ەنەرگييانى جيناقتاۋ جٷيەسٸ بار, جيىنتىق قۋاتى 1 گۆت جەل ەلەكتر ستانتسييالارىن سالۋ جوباسى بويىنشا بٸرلەسكەن كەسٸپورىن تۋرالى كەلٸسٸم;
6. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تەمٸرجول لوكوموتيۆتەرٸ مەن جىلجىمالى قۇرامدى, سونداي-اق تەمٸرجول تەحنيكاسىنىڭ قوسالقى بٶلشەكتەرٸن ٶندٸرۋ جەنە ولارعا سەرۆيستٸك قىزمەت كٶرسەتۋ» جوباسىن ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ ينۆەستيتسييالار تۋرالى كەلٸسٸم.
