"بٸز اراق ٸشەتٸن "اعىمنان" بولامىز..."

قازٸر ەكٸ ادامنىڭ باسى قوسىلا قالسا دٸن تۋرالى, اعىمدار جايلى ەڭگٸمە-دٷكەن قۇراتىن بولدى. جاقسى ويلاي بٸلگەنگە بٸر جاعىنان قۋاناتىن جاعداي... دٸن جاماندىق اتاۋلىعا جاقىنداماۋعا, اعىمنىڭ قۇربانى بولماۋعا ٷندەيدٸ.

بٸر ٶنەر ٶكٸلٸنٸڭ: «بۇرىن وسى كٶشەدە بٸر عانا تەۋٸپ بولاتىن. قازٸر جۇرتتىڭ بەرٸ شەتٸنەن تەۋٸپ بوپ كەتتٸ...» دەپ ەزٸلگە قوسىپ ايتقان سٶزٸ بار ەدٸ. سول سەكٸلدٸ, بۇرىن دٸني سالادا ساراپشىلار ساۋساقپەن سانارلىقتاي بولاتىن. ال قازٸر بەرٸ دٸني مەسەلەگە تالداۋ جاساپ, «پەتۋا» بەرەتٸن جاعدايعا جەتتٸ. ەرينە, پٸكٸر بٸلدٸرۋگە ەركٸم قۇقىلى. بۇل – جاقسى ٷردٸس. بٸراق بٸزدٸ الاڭداتقان نەرسە – ەكٸۇداي, اقيقاتتان الىس, نەگٸزسٸز تەرٸس پٸكٸردٸڭ تارالۋى. دٸني بٸلٸمٸ جوق, دٸننٸڭ استارلى مەسەلەلەرٸنەن تولىققاندى حابارسىز ادامنىڭ اۋزىنان تۇرپايى تۇجىرىمنىڭ, ٶرەسكەل سٶزدٸڭ شىعۋى ٶكٸنٸشتٸ. يسلامدى «ٷرەيدٸڭ» دٸنٸ رەتٸندە تانىتۋ – ٷلكەن قييانات!  

كٶرگەن-تٷيگەندٸ ويعا تٷيٸپ, قاعازعا تٷرتٸپ جٷرەتٸن جاراتۋشىدان تٸلەپ العان تٸلشٸ دەيتٸن «جۇمىسىمىز» بار ەمەس پە. بٸزدٸڭ قازٸرشە قولدان كەلەر شارۋا وسى بوپ تۇر – ايتۋ نەمەسە جازۋ.

ٶتكەن جولى بٸر عالىممەن كەزدەسٸپ قالدىق. اتى مەلٸم, اتاعى دا بەلگٸلٸ. بٸزدٸڭ دٸني باسقارمادا قىزمەت ەتەتٸنٸمٸزدٸ جاقسى بٸلەدٸ. امان-ساۋلىق سۇراسقاننان كەيٸنگٸ ەڭگٸمە ەدەتتەگٸدەي دٸنگە ويىستى. ەلدەگٸ دٸني مەسەلە «شەشٸلٸپ», قازٸرگٸ احۋال اۋىزبەن «رەتتەلٸپ» بولعان سوڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە سٶز قوزعالدى. «اناۋ «ونداي» اعىمنان ەكەن, مىناۋ «مىناداي» جاماعاتتان بوپ شىقتى, اناۋ «انانى» قولدايتىن كٶرٸنەدٸ, مىناۋ «مىناعان» بٷيرەگٸ بۇراتىن سيياقتى» دەگەن دٸني «دياگنوز» قويىلىپ جاتىر. ەيتەۋٸر بەرٸنٸڭ ارتىنا بٸر-بٸر «قوڭىراۋدان» ٸلٸندٸ. ٶكٸنٸشتٸسٸ سول, «دەنٸ دۇرىس» دٸنداردى تاپپاي دال بولعانىمىزدى نەسٸنە جاسىرايىق?!

سونىمەن ەلگٸ عالىم اعامىز بٸرنەشە ساعاتقا سوزىلعان سۇحباتتىڭ سوڭىندا سٶزٸن بىلاي تٷيٸندەدٸ: «قازٸر ادامداردىڭ كٶبٸسٸ اعىمدا جٷر. ال بٸز اراق ٸشەتٸن «اعىمنان» بولامىز. بٸراق بٸزدە تەرروريزم جوق...»

كٷلگەنگە «كەرەمەت» سٶز, جىلاساق تا جاراسادى. سٸرە, ەر نەرسەنٸڭ شەتٸنە شىعىپ كەتۋ دەگەن وسى بولسا كەرەك...         

ول كٸسٸ سٶزٸن ارى قاراي جالعاپ: «قۇرىسىن, بۇل دا جامان «اعىم». جاقسى نەرسە ەمەس», – دەپ مىرس ەتتٸ.

دٸندٸ ۇستانعاندار شەكتەن شىقپاي, ٶزگەگە تيتٸمدەي بولسىن زارارىن تيگٸزبەي, قوعامدا وعاش قىلىق كٶرسەتپەي جٷرۋٸنە, ال دٸننەن الىستاۋ ادامدار اراققا سالىنباي, سالاۋاتتى, سالماقتى ٶمٸر سٷرسە دەگەن تٸلەگٸمٸزدٸ ٸشتەي ايتۋمەن شەكتەلدٸك.

كٶزبەن كٶرگەنٸمٸزدٸ ايتار بولساق, كەيبٸر ادامدار ۇستانىمدارى ٷشٸن بٸر-بٸرٸن تٷسٸنبەي, تٸپتٸ تٷسٸنگٸسٸ كەلمەي, كەلٸسۋ بىلاي تۇرسىن, ٶزارا سٶيلەسۋدەن قالىپ بارادى. بۇل ٷردٸس ەكە مەن بالا اراسىنداعى وتباسىلىق تراگەديياعا اينالۋدا. بالا اراققا تىم ەۋەس ەكەسٸن ايىپتايدى, ال ەكە بالاسىن «سەن اعىمدا جٷرسٸڭ» دەپ كٸنەلايدى. ونىڭ تٷسٸنٸگٸندە ناماز وقىعان بالا – «اعىمدا». ال بالانىڭ ويىنشا, اراق ٸشكەندەر مۇسىلمان ەمەس ەكەن. ەكەۋٸ بٸر جولدىڭ ەكٸ شەتٸندە كەتٸپ بارا جاتقان جولاۋشىعا ۇقسايدى...

اراققۇماردىڭ: «ادام قانىن تٶگٸپ, «دٸندار» بوپ جٷرگەننەن گٶرٸ ٸشەتٸنٸمدٸ ٸشٸپ, «تىنىش» جٷرگەنٸم جاقسى», – دەگەن ۋەجٸ دە جوق ەمەس. ال ەسٸرەدٸنشٸلدٸڭ بايلامى بولسا: «اراقتى اۋىزعا الاتىندارمەن ارالاسۋعا بولمايدى». ەكەۋٸنٸكٸ دە راديكالدى ۇستانىم. اقتاپ الۋعا كەلمەيتٸن ٸس. 

وسىلاردى تابىستىرىپ, تاتۋلاستىرىپ, تٶرەلٸگٸن ايتاتىن داناگٶي اقساقالدار, ەل اعالارى بولسا, شٸركٸن?!

ەيگٸلٸ عالىم حاسان باسري: «ەدەبٸ جوقتىڭ بٸلٸمٸ جوق, سابىرى جوقتىڭ دٸنٸ جوق, تاقۋالىعى جوقتىڭ مەيٸرٸمٸ جوق», – دەگەن ەكەن. قازٸر بٸزدٸڭ قوعامعا سٶزٸ مەن ٸسٸ تٷزۋ سالماقتى ەكەلەر مەن ۇل مەن قىزدىڭ, جاستاردىڭ ساناسىن وياتار ساليقالى عالىمدار, زييالىلار كٶبٸرەك كەرەك.

بالا قاشاندا ەكەنٸڭ مەيٸرٸمٸ مەن تەربيەسٸنە مۇقتاج. ٶكٸنٸشكە قاراي, كەيبٸر ەكەلەر ٶزٸنٸڭ قارشاداي بالاسىنىڭ اقىل-كەڭەسٸنە مۇقتاج بوپ تۇر...

عالىم عالىمدىعىن كٶرسەتسە, ەكە ەكەلٸگٸن تانىتسا دەگەن تٸلەك قوي بٸزدٸكٸ!   

اعابەك قوناربايۇلى,

قمدب باسپاسٶز بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ