دامير مەن دەۋلەت كٶشەەۆتەر سالماعى 35 كەلٸ سٶمكەنٸ يىققا اسىپ, الماتىدان شىعىس قازاقستان وبلىسى اباي اۋدانىنداعى جيدەباي قورىعىنا جاياۋ جەتكەن. جٸگٸتتەردٸڭ 12 ماۋسىمدا باستالعان ساپارلارى 46 كٷنگە سوزىلىپتى. شٸلدەنٸڭ شٸلٸڭگٸر ىستىعى قانشا قاجىتسا دا ەكەۋٸ باستاعان ٸستەرٸن سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزبەي قويماعان. قازاقپارات تٸلشٸسٸ ۆولونتەرلەرمەن تٸلدەسٸپ, ۇزاق جولدا قانداي قيىندىقتار كەزدەسكەنٸن سۇراپ كٶردٸ.
جيدەبايعا جاياۋ تارتتى
اعايىندى دامير مەن دەۋلەت الماتى قالاسىندا تۇرادى. ناۋرىز ايىندا وڭتٷستٸك استانادا كارانتين جارييالانعالى بەرٸ ەكەۋٸ ۆولونتەرلٸكپەن بٸلەك سىبانا اينالىسا باستاعان. ولار دەمەۋشٸلەر تاۋىپ, مۇقتاج جاندارعا ازىق-تٷلٸك پەن كەرەك-جاراقتاردى جەتكٸزٸپ تۇردى.
«بيىل ەلٸمٸزدە ۆولونتەرلەر جىلى ەكەنٸ بەلگٸلٸ. سونداي-اق ۇلى ابايدىڭ 175 جىلدىعى دا اتاپ ٶتٸلۋدە. بٸردە كٶكەيٸمٸزگە ەرەكشە وي ساپ ەتە تٷستٸ: ەگەر وسى ەكٸ شارانى بٸرٸكتٸرٸپ, بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ نازارىن اۋداراتىن جوبا ۇيىمداستىرساق قالاي? ول قىزىقتى ەرٸ اۋقىمدى بولۋى تيٸس. سٶيتٸپ تٷرلٸ يدەيالاردى ورتاعا سالدىق», - دەيدٸ دامير كٶشەەۆ.
اقىلداسا كەلە اعايىندىلار حاكٸمنٸڭ تۋعان ٶلكەسٸنە جاياۋ بارۋعا شەشٸم قابىلداعان. ولار ٶز جوبالارىن «اباي جولى» دەپ اتادى. ەرٸكتٸلەر الماتى قالاسىنىڭ جەنە «رۋحاني جاڭعىرۋ» جالاۋلارىن ٶزدەرٸمەن الىپ, جيدەباي قورىعىنا تٸگۋگە بەل بايلاعان.
«بٸزدٸ قولداعاندار از بولعان جوق. سەنٸم ارتىپ, ويىمىزدى قۇپتاپ, سەتتٸلٸك تٸلەگەندەرگە ريزاشىلىعىمىزدى بٸلدٸردٸك. سپورتتىق كيٸم الىپ بەرٸپ, جاقىندارىمىزبەن سپۋتنيكتٸك بايلانىس ۇيىمداستىرعان دەمەۋشٸلەر دە تابىلدى. ەرينە سىناي قاراپ, بۇنىمىزدى بوس ەۋرەشٸلٸككە بالاعاندار دا ۇشىراستى. نەگٸزٸنەن بٸزدٸڭ بٸرنەشە ماقساتىمىز بار-تۇعىن. ەۋەلگٸسٸ, ابايدىڭ تۋىپ-ٶسكەن ٶڭٸرٸندەگٸ قاسيەتتٸ جەرلەردٸ كٶزبەن كٶرۋ. ەكٸنشٸسٸ, دٷيٸم جۇرتتىڭ حاكٸمنٸڭ كٸندٸك قانى تامعان ايماققا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتۋ. راسىمەن دە, جوبامىزدى جارييالاعان سوڭ عالامتوردا جيدەباي جايلى ٸزدەنگەندەر كٶبەيا تٷسكەنٸن بايقادىق. ٷشٸنشٸدەن, ٶزٸمٸزدٸڭ كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ, تٶزٸمدٸلٸگٸمٸزدٸ سىناپ كٶرگٸمٸز كەلدٸ. سوڭىنا دەيٸن شىداي الامىز با, ماقساتىمىزعا جەتە الامىز با, سونى تەكسەرۋدٸ جٶن كٶردٸك», - دەيدٸ دامير.
اعايىندى كٶشەەۆتەر اتاق-ابىرويعا ۇمتىلماعان. ولار Instagram جەلٸسٸندەگٸ ٶزدەرٸنٸڭ پاراقشالارىندا ەكسپەديتسييا تۋرالى ونلاين كٷندەلٸك جٷرگٸزٸپ وتىردى. الماتىلىق تۇرعىنداردىڭ بۇل ساپارىنا مىڭداعان ادام كۋە بولدى. ەرٸكتٸلەر تەك قازاقستاندىقتاردىڭ ەمەس رەسەي, تٷركييا جەنە ەۋروپا ەلدەرٸ تۇرعىندارىنىڭ نازارىن اۋدارعان.
كٷنٸنە 25-30 شاقىرىمدى ارتقا تاستاعان
12 ماۋسىمدا ەرٸكتٸلەر الماتى قالاسىنان جولعا شىقتى. باستاپقىدا 4 ادام بولعانىمەن, كەيٸننەن ەكەۋٸ دەنساۋلىق جاعدايىنا بايلانىستى مەرەگە جەتە المادى. ۆولونتەرلەردٸڭ ەشقايسىسى بۇرىندارى جەڭٸل اتلەتيكامەن اينالىسپاعان, تۇراقتى تٷردە جٷگٸرٸپ تۇرماعان. مىسالى, وسى ساپاردان بۇرىن دامير كٶشەەۆتٸڭ سالماعى 115 كەلٸ بولعان ەكەن.
«الماتىدان شىعار كەزدە بٸزگە بٸر توپ سپورتشىلار پايدالى كەڭەستەر بەردٸ. مىسالى, شەكتەن تىس كٶپ جٷرگەندە اياقتىڭ ٸسٸنەتٸندٸگٸن ەسكەرتتٸ. سوندىقتان دەمالعان كەزدە وتىرماي, اياقتى كٶتەرٸپ جاتۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى. سول ٷشٸن تٶرت-بەس شاقىرىم ارتقا تاستاعان سوڭ, جەرگە جاتىپ اياعىمىزدى سٶمكەنٸڭ ٷستٸنە قويىپ دەمالىپ الامىز. بۇل قان اينالىمىن جاقسارتۋعا جەنە ٸسٸنۋدٸ ازايتۋعا كٶمەكتەستٸ», - دەيدٸ ۆولونتەر.
تاڭەرتەڭ دەنەلەرٸ شارشاپ, اياقتارى تالسا دا جٸگٸتتەر جاتتىعۋ جاساپ قايتادان «جيدەباي قايداسىڭ?» دەپ جولعا شىعىپ وتىردى. ەرٸكتٸلەردٸڭ ارقاسىندا اۋىر سٶمكەلەرٸ بولدى. ونىڭ ٸشٸنە ەڭ قاجەت دٷنيەلەر بار: پالاتكا, كارەمات, كونسەرۆٸلەر مەن سۋ. سٶمكەنٸڭ سالماعى – 35 كەلٸ.
«ەڭ قيىنعا سوققان جولىمىز «ٷشارال-اياگٶز» ارالىعى بولدى. سەبەبٸ دەمحانا, جانارماي قۇيۋ بەكەتتەرٸ مەن دٷكەندەردٸڭ اراقاشىقتىعى 70 شاقىرىمدى قۇرادى. ال بٸز كٷنٸنە 25-30 شاقىرىمدى باعىندىرىپ وتىردىق. تاماق جاعىنان قينالماساق تا اۋىزسۋ مەسەلەسٸ كەدٸمگٸدەي ەبٸگەرگە سالدى. بٸر كٷندە 6 ليتردەي سۋ ٸشەمٸز. وسىلايشا سۋىمىز بٸتكەندە كەلەسٸ دٷكەنگە جەتكەنشە تٶزۋگە تۋرا كەلدٸ», - دەيدٸ دامير كٶشەەۆ.
46 كٷندە 1200 شاقىرىمدى باعىندىردى
اعايىندىلاردىڭ ايتۋىنشا, جول بويىنداعى كەيبٸر دەمحانا قوجايىندارى ولاردىڭ جيدەبايعا جاياۋ بارا جاتقانىن ەستٸگەندە تەگٸن تاماقتاندىرعان. ال جەرگٸلٸكتٸ اۋىل تۇرعىندارى كەزدەسە قالسا ٷيلەرٸنە قوناققا دا شاقىرعان.
«تالدىقورعان-ٶسكەمەن» جولىنداعى جۇمىسشىلار بٸزدٸ قۇشاقجايا قارسى الدى. داستارقانعا شاقىرىپ بەيەك بولىپ كٷتٸپ جٸبەردٸ. تٸپتٸ بٸر ازامات قالتاسىنان 10 مىڭ تەڭگە اقشا الىپ ۇسىندى. ەلبەتتە, سىپايى باس تارتتىق. قاراپايىم ازاماتتاردىڭ وسىنداي كەڭ پەيٸلٸنە ريزا بولدىق. جٶيتكٸپ بارا جاتقان كەيبٸر كٶلٸك جٷرگٸزۋشٸلەرٸ بٸزدٸ كٶرٸپ توقتاپ, «قانداي دا بٸر كٶمەك كەرەك پە?» دەپ سۇراپ جاتتى. «نەگە اتپەن نەمەسە ۆەلوسيپەدپەن بارمادىڭدار?» دەگەندەر دە بولدى. شٸلدەنٸڭ مي قايناتار ىستىق كٷندەرٸندە ساپارىمىز اۋىرلاي تٷستٸ. الايدا, باستاعان ٸستٸ سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزۋ ٷشٸن جٸگەرٸمٸزدٸ جانىپ, تٶزٸمدٸلٸك تانىتتىق. قاس قارايعان كەزدەردە «كەلٸڭدەر, وتىرىڭدار. ەشكٸمگە ايتپاي بٸراز جەرگە دەيٸن اپارىپ تاستايىق» دەگەن كٶلٸك جٷرگٸزۋشٸلەرٸنٸڭ قيتۇرقى ۇسىنىسىنا شامدانباي «ٶزٸمٸزبەن سپۋتنيكتٸك بايلانىس الىپ جٷرمٸز. بٸزدٸ باقىلاپ وتىرعاندار بار» دەپ تٷسٸندٸردٸك. كيەلٸ جەرگە بارا جاتقان ساپارىمىزدا ٶزٸمٸزدٸ-ٶزٸمٸز الداساق كەشٸرٸلمەس كٷنە بولار ەدٸ», - دەيدٸ دامير.
وسىلايشا, دامير مەن دەۋلەت ۇزاق جولدى ەڭسەرٸپ جيدەبايعا دا جەتتٸ-اۋ ەيتەۋٸر. ەرٸكتٸلەر 46 كٷندە 1200 شاقىرىمدى باعىندىرعان. قازٸر داميردٸڭ سالماعى – 100 كەلٸ. ياعني وسى ساپار كەزٸندە ول 15 كەلٸ تاستادى.
«بەس جاسار ۇلىم «مەن دە ٶسكەندە جيدەبايعا جاياۋ جەتەمٸن» دەيدٸ (كٷلدٸ). بٸراق وعان ەلٸ ەرتە ەكەندٸگٸن تٷسٸندٸردٸم. بۇيىرتسا, ارادا 25 جىل ٶتكەندە بالام وردا بۇزار وتىزعا كەلەدٸ. ال سول كەزدە ابايدىڭ 200 جىلدىعى بولادى ەكەن. قۇداي قالاسا, بۇل مەرەيتويدا 1200 شاقىرىمدى ۇلىممەن بٸرگە جٷرٸپ ٶتسەم دەيمٸن», - دەيدٸ ۆولونتەر بولاشاققا نىق سەنٸممەن قاراپ.
