فوتو: تەاتردىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
«الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترى مەسكەۋ ساحناسىندا ۇلتتىق ٶنەردٸڭ مەرەيٸن ٷستەم ەتتٸ. «الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ رەپەرتۋاردى تاڭداۋداعى ٸزدەنٸسٸنٸڭ ٶنەردەگٸ جاڭا قازاقستان كەلبەتٸن قالىپتاستىرۋدا ٶزٸندٸك ٸزٸ بار. شٶلدەگەن ەل ساناسىن ساحنالىق قويىلىم ارقىلى سۋسىنداتا الاتىنىمىزدى تٷسٸنٸپ, قولداۋ كٶرسەتٸپ وتىرعان الماتى قالاسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ مەدەنيەت باسقارماسى.
سان سالالى ٶنەر يەلەرٸ مەن تالعامى بٶلەك تالانتتىلار شوعىرلانعان بۇل ۇجىم مەرتەبەسٸ عانا ەمەس, الماتى قالاسىنىڭ مەدەنيەتٸ ۇلت رۋحانيياتىنىڭ ماقتانىشى. مەسكەۋ شاھارىندا ٶتكەن شەت ەلدٸك ٶنەرپازدار باس قوسقان جيىندا, قازاق ەلٸنٸڭ ٶنەر ورداسى – «الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترى دا باق سىنادى. بۇل دٷنيە دٷرمەگٸندە ولار «مەملٷك. سۇلتان بەيبارىس» قويىلىمىمەن ساحنا تٶرٸنە شىقتى. شىعىس پەن باتىستى توعىستىرعان كٶنە مەسكەۋدٸڭ جٷرەگٸندە, بەيبارىس سىندى بابانىڭ بەينەسٸن جاڭعىرتىپ, اتا رۋحىن سٶيلەتتٸ.
كٶرگەن كٶرەرمەننٸڭ ساناسىنا تاريح تاعىلىمىن تانىستىرىپ قانا قويماي, دٷيٸم ەل الدىندا قازاق رۋحىن بٸر كٶتەرٸپ تاستادى. ساۋندراما دەپ اتالسا دا, بۇل تۋىندى – جٷرەكتٸڭ لەبٸزٸ, كٶنەنٸڭ شەرلٸ مۇڭى, رۋح پەن پاراساتتىڭ تارتىسى. ەرەكەت ارقىلى سٶيلەۋ – سٶزدٸڭ ورنىنا يشارات, ٷننٸڭ ورنىنا سەزٸم – بۇل قويىلىمنىڭ ٶزەگٸ دە, ٶزگە دٷنيەدەن ايىرىمى دا وسى.
فوتو: تەاتردىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
پٸكٸر: رەجيسسەر سۋببوتينا ولگا يگورەۆنا
ماعان بۇل جانرداعى قويىلىم ەرەكشە ەسەر ەتتٸ. بٸز كٶبٸنە دەستٷرلٸ ەپوستاردى تىڭداۋعا ٷيرەنگەنبٸز. ال بۇل تۋىندى — قالىپتان تىس. مۇندا ەرەكەت الدىڭعى قاتاردا, مۋزىكا — جاندى, اكتەرلەر رٶلگە تولىق ەنگەن. اتموسفەراسى مەن ەنەرگەتيكاسى سٶزبەن جەتكٸزگٸسٸز — ونى تەك سەزٸنۋ كەرەك. شىمىلدىق اشىلعان سەتتەن باستاپ كٶرەرمەندٸ ٶز يٸرٸمٸنە تارتىپ ەكەتەدٸ. «الاتاۋ» تەاترىنا شىعارماشىلىق تابىس تٸلەيمٸن, جاڭا قويىلىمدارى جالعاسىن تابا بەرسٸن!
كٶرەرمەن پٸكٸرٸ:
قويىلىم ەسەرلٸ. سٶز از بولعانىمەن, قيمىل, پلاستيكا, بي جەنە تٸرٸ مۋزىكا ەموتسيياعا تولى. جانرى دا, بايانداۋ تەسٸلٸ دە ٶزگەشە. كەڭ تىنىستى بۇل تۋىندى پوەتيكالىق فورمادا ٶرٸلٸپ, زاماناۋي رەجيسسەرلٸك شەشٸممەن دارالانعان.
قويىلىمنىڭ جانرى دا, مازمۇنى دا ٶزگەشە. زاماناۋي رەجيسسەرلٸك شەشٸممەن ٶرٸلگەن كەڭ تىنىستى تۋىندى كٶركەم-پوەتيكالىق بايانداۋعا قۇرىلعان.
پٸكٸر: رومان بەلۋكوۆ, «تەلەكانال مير» تٸلشٸسٸ
العاش رەت تەاترلانعان ساۋندراما جانرىن تاماشالادىم. بۇل قويىلىم ارقىلى قازاق رەجيسسەرٸ فاحاد مولداعاليمەن تانىستىم. بٸر جارىم ساعات كٶزدٸ اشىپ-جۇمعانشا ٶتە شىقتى. موسسوۆەت تەاترى ساحناسىندا قازاقتىڭ نايزاسى مەن بالتاسى جارق ەتتٸ. بۇعان دەيٸن بۇل ساحنادان چەحوۆ پەن پۋشكين تۋىندىلارىن عانا كٶرٸپ كەلگەن ەدٸك. ال «مەملٷك» – مٷلدە ٶزگەشە دٷنيە. تاريح تٸرٸلٸپ, جٷرەككە جەتتٸ. قويىلىم سونشالىقتى ەسەرلٸ بولعانى – ٶزٸمدٸ زالدا وتىرعانىمدى ۇمىتىپ كەتتٸم. ساۋندراما جانرى مٸندەتتٸ تٷردە جالعاسىن تابۋى كەرەك. قويىلىم سوڭىندا كٶرەرمەن اكتەرلەردٸ جٸبەرگٸسٸ كەلمەدٸ. مۇنىڭ ايعاعى – ون مينۋتتىق تولاسسىز شاپالاق.
كٶپشٸلٸك ساحنادا كٶرگەنٸن كٶكەيگە تٷيٸپ, بٸر سەت ويعا شومىلدى. بەيبارىس – تاريحتىڭ قويناۋىندا قالعان تاس تۇلعا ەمەس, تٸرٸلٸپ كەلٸپ سٶز سٶيلەپ, كٶز الدىمىزدا كٷيزەلدٸ.
قۇلدىقتان حاندىققا جەتكەن تاعدىرلى ەر – جٷرەگٸمەن ەلٸنٸڭ جوعىن جوقتاعان, بويىمەن ەمەس, ويىمەن بيٸك بولعان ەر.
فوتو: تەاتردىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
تاريحي تۇلعانىڭ ٸشكٸ ەلەمٸ ساحنادا جان-جاقتى اشىلدى. كٶرەرمەن كٶڭٸلٸ تولقىپ, كٶزٸنە ەرٸكسٸز جاس ٷيٸرٸلگەن سەتتەر از بولمادى. جاۋ قولىندا ەر جەتٸپ, جات ەلدٸڭ تاعىندا وتىرىپ, جٷرەگٸمەن تۋعان جەرٸن اڭساعان جاننىڭ ٸشكٸ ارپالىسى بارشاعا تانىس كٷيگە اينالدى. بەيبارىس – تەك جاۋعا نايزا سٸلتەگەن باتىر عانا ەمەس, ادامشىلىق پەن ادالدىقتىڭ تارازىسىنا ٶز بولمىسىن قويعان پاراسات يەسٸ.
بەيبارىستىڭ ساحناداعى بەينەسٸ تەك سىرتقى سالتاناتپەن ەمەس, ٸشكٸ جان ارپالىسىمەن كٶرٸندٸ. ول ۇستازىمەن بولعان سىرلى ەڭگٸمەدە ەل بيلەۋ دەگەننٸڭ ەرمەك ەمەس, ەرلٸك پەن جاۋاپكەرشٸلٸك ەكەنٸن تەرەڭ ۇعىنادى. ناعىز باسشىلىق – حالىققا شىنايى قىزمەت ەتۋدە ەكەنٸن تٷسٸنگەن سەتتە, ونىڭ بيٸكتٸگٸ ايقىندالدى.
كٶرەرمەننٸڭ پٸكٸرٸ:
قويىلىم مەنٸ قاتتى تولقىتتى. وندا كٶتەرٸلگەن مەسەلەلەر بٷگٸنگٸ كٷنمەن تىعىز بايلانىستى. ٶتكەن مەن قازٸرگٸ زامان استاسىپ جاتقانداي كٶرٸندٸ. بەيبارىس حالىقتىڭ قۇلى بولسا, بٸز نەپسٸمٸزدٸڭ قۇلىمىز. مەن ٷشٸن بۇل ٶتە تەرەڭ, ەرەكشە ەسەر قالدىرعان سەت بولدى.
مىسىر مەن شامدى بيلەگەن بەيبارىستى كٶپ عالىم, تالاي تاريحشى تٸلگە تيەك ەتكەن. بٸرٸ ونى كەمەل باسشى دەسە, بٸرٸ ەدٸل ەمٸرشٸ, ەندٸ بٸرٸ رۋحاني تٸرەك دەپ باعالاعان. بۇل سٶزدەردٸڭ بەرٸ بٸر كٸسٸنٸڭ بويىنان تابىلۋى – سيرەك نەسٸبە. ال سول بەينەنٸ ساحنادا جاندىرىپ, ەل رۋحىن تٸرٸلتكەن ٶنەر يەلەرٸ – شىن ٶنەردٸڭ جٷگٸن ارقالاعان جاندار.
ساحنادان ەستٸلگەن ۇلى سارىن, شەرتٸلگەن قاسيەتتٸ ەۋەن – كٶرەرمەننٸڭ كەۋدەسٸنە ٶتكەننٸڭ اۋىر جٷگٸن ارقالاعان نايزاداي قادالدى. بۇل ەۋەن – اتا-بابا ٷنٸ, بۇل ٷن – قازاقتىڭ قاسٸرەتٸ مەن قۋانىشى. سول ٷن ارقىلى بابا رۋحى ويانىپ, بٷگٸنگٸ ۇرپاقتىڭ ساناسىنا سەۋلە تٷستٸ.
پٸكٸر: اتاكوۆا تاتيانا ۆاسيلەۆنا, ديزاينەر
بۇل – سوڭعى جىلدارداعى ەڭ شىنايى سپەكتاكل. جاندى مۋزىكا, دەكوراتسييا, ەربٸر سٶز, اكتەرلەردٸڭ ويىن مەنەرٸ – بارلىعى بٸر-بٸرٸمەن ٷندەسٸپ تۇر. بۇل – جاي قويىلىم ەمەس, ۇلتتىڭ ٶز بولمىسىن تانۋعا جاساعان قادامى. رۋحاني جاڭعىرۋ — دەل وسىنداي كٶرٸنٸستەردەن باستالادى. تەاتر ساحناسى بۇل جولى ٶنەردٸڭ عانا ەمەس, ەلدٸك پەن رۋحتىڭ مٸنبەرٸنە اينالدى.
بۇل تۋىندى – تەك بٸر قويىلىم ەمەس, ۇلتتىڭ ٶزٸنە قاراپ, ٶز بولمىسىن تانۋعا تالپىنىسى. رۋحاني جاڭعىرۋ دەگەن – دەل وسىنداي سەتتەردەن تۋادى. تەاتر ساحناسى – بۇل جولى تەك ٶنەردٸڭ ەمەس, ەلدٸكتٸڭ مٸنبەرٸنە اينالدى.
پٸكٸر: ستراحوۆا مارييا, پروديۋسەر
چەحوۆ فەستيۆالٸ اياسىندا ٶتكەن «مەملٷك. سۇلتان بەيبارىس» سپەكتاكلٸ – ٷلكەن رۋحاني قۇبىلىس. 85 ەرتٸستٸڭ قاتىسۋىمەن ساحنالانعان قويىلىم كٶرەرمەندٸ بٸرنەشە عاسىر بۇرىنعى دەۋٸرگە ەركٸن جەتەلەدٸ. ۇلتتىق اسپاپتارمەن سٷيەمەلدەنگەن تٸرٸ مۋزىكا قازاق مەدەنيەتٸنٸڭ تەرەڭدٸگٸن تانىتتى. جەكپە-جەك ٶنەرٸ مەن سٷرەلەردٸڭ ٷيلەسٸمٸ – ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساحناعا ەكەلۋدٸڭ بيٸك ٷلگٸسٸ.
بەيبارىس – تەك تاريحي تۇلعا ەمەس, بٷگٸنگٸ سانادا قايتا تٸرٸلگەن رۋح. سول رۋحتى تٸرٸلتكەن «الاتاۋ» تەاترى – ٶنەردٸڭ عانا ەمەس, ۇلتتىڭ جادىن جاڭعىرتىپ جٷرگەن رۋحاني وردا. مەسكەۋ ساحناسىندا قازاقتىڭ مۇڭىن, ارمانى مەن ٷمٸتٸن پاش ەتكەن بۇل قويىلىم – كٶركەم ٶنەردٸڭ عانا ەمەس, كەمەل ويدىڭ جەمٸسٸ.
ينارا اۋباكيروۆا
ەدەبيەت بٶلٸم باسشىسى
