بانك تاۋارلارعا تٶلەم جاساۋ, سونداي-اق اقشانى شەشٸپ الۋ بويىنشا جەكە تۇلعانىڭ كارتوچكاسى ارقىلى جٷرگٸزٸلەتٸن وپەراتسييالارعا قانداي جاعدايدا جەنە قانداي نەگٸزدەمە بويىنشا تولىق نەمەسە ٸشٸنارا تىيىم سالۋى مٷمكٸن? بۇل جايىندا Fingramota.kz تٷسٸندٸرٸپ بەردٸ.
جەكە تۇلعانىڭ تٶلەم كارتوچكاسىن نەمەسە بانك شوتىن بۇعاتتاۋ
تٶلەم كارتوچكاسىن بۇعاتتاۋ دەگەنٸمٸز - تٶلەم كارتوچكاسىن قولدانۋمەن, ونىڭ ٸشٸندە تاۋارلار ٷشٸن اقى تٶلەۋ مەن اقشانى شەشٸپ الۋ وپەراتسييالارىنا تولىق نەمەسە ٸشٸنارا تىيىم سالۋ. قازاقستان زاڭناماسىنىڭ شەڭبەرٸندە «بۇعاتتاۋ» ۇعىمى تٶلەم كارتوچكالارىنا قاتىستى عانا قولدانىلادى.
ۇلتتىق بانك باسقارماسىنىڭ 2016 جىلعى 31 تامىزداعى №205 قاۋلىسىمەن بەكٸتٸلگەن تٶلەم كارتوچكالارىن شىعارۋ قاعيداسىنا, سونداي-اق قازاقستان اۋماعىندا ولاردى پايدالانا وتىرىپ جٷرگٸزٸلگەن وپەراتسييالارعا قىزمەت كٶرسەتۋ بويىنشا قىزمەتكە قويىلاتىن تالاپتاردى بەكٸتۋ تۋرالى قاعيدالاردىڭ 80-تارماعىنا سەيكەس ەميتەنت تٶلەم كارتوچكاسىن مىناداي جاعدايدا بۇعاتتاي الادى:
1) تٶلەم كارتوچكاسىن ۇستاۋشىدان كارتوچكانىڭ جوعالعانى, ۇرلانعانى نەمەسە رۇقساتسىز پايدالانىلعانى تۋرالى حابارلاما العاندا;
2) تٶلەم كارتوچكاسىن ۇستاۋشى كارتوچكانى بەرۋ تۋرالى شارتتى ورىنداماعاندا;
3) تٶلەم كارتوچكاسىن پايدالانۋدىڭ ەميتەنت پەن تٶلەم كارتوچكاسىن ۇستاۋشى اراسىنداعى شارتتا كٶزدەلگەن ٸشكٸ قۇجاتتارىن ساقتاماعان جاعدايدا.
بۇل رەتتە تٶلەم كارتوچكاسىن بۇعاتتاۋ تالاپتارى ونى شىعارۋ تۋرالى شارتتا كەلٸسٸلەدٸ.
زاڭنامادا «كارتوچكالىق شوت» دەگەن بٶلەك ۇعىم جوق جەنە تٶلەم كارتوچكاسى - ونى ۇستاۋشىنىڭ ەدەتتەگٸ بانكتٸك شوتىنا قولجەتٸمدٸلٸك قۇرالى. بۇل رەتتە بانك شوتى كليەنتكە ول بانككە ٶتٸنٸش جاساعان كەزدە اشىلادى.
سونداي-اق, «تٶلەمدەر جەنە تٶلەم جٷيەلەرٸ تۋرالى» قر زاڭىنىڭ 27-بابىنا سەيكەس كليەنتتٸڭ بانكتٸك شوتىنا شىعىس وپەراتسييالارىن توقتاتا تۇرۋ, مٷلكٸن يەلەنۋدٸ ۋاقىتشا شەكتەۋ تٷرٸندە شەكتەۋلەر سالىنۋى, سونداي-اق بانكتٸك شوتىنداعى اقشاعا تىيىم سالىنۋى مٷمكٸن.
شىعىس وپەراتسييالارىن جٷرگٸزۋگە شەكتەۋ ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ نەمەسە لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ تيٸستٸ شەشٸمدەرٸنٸڭ (سالىق تٶلەمەگەن, تەرگەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن كەزدە, الاياقتىق وپەراتسييالارعا كٷدٸك بولعان كەزدە) نە قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ قارجىلىق مونيتورينگ كوميتەتٸنٸڭ تەرروريزم مەن ەكسترەميزمدٸ قارجىلاندىرۋعا بايلانىستى ۇيىمدار مەن تۇلعالاردىڭ تٸزبەسٸنە ەنگٸزٸلگەن ۇيىمدار مەن جەكە تۇلعالار تۋرالى اقپاراتىنىڭ نەگٸزٸندە سالىنادى.
تىيىم سالۋدى سوت سوت اكتٸلەرٸنٸڭ جەنە سوت ورىنداۋشىلارى سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ پروكۋرور سانكتسييالاعان قاۋلىلارىنىڭ نەگٸزٸندە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق ٸس جٷرگٸزۋ زاڭناماسىندا جەنە اتقارۋشىلىق ٸس جٷرگٸزۋ تۋرالى زاڭدا كٶزدەلگەن تەرتٸپپەن سالادى.
ال ەگەر ەڭبەكاقى الاتىن كارتا بولسا?
ەڭبەكاقى الاتىن تٶلەم كارتوچكاسى ەشقانداي جەڭٸلدٸك بەرمەيدٸ. ونىڭ كەدٸمگٸ تٶلەم كارتوچكاسىنان ەش ايىرماشىلىعى جوق.
سوندىقتان ەڭبەكاقى الاتىن تٶلەم كارتوچكاسىن بۇعاتتاۋ ونداي كارتانى شىعارۋ تۋرالى شارتتا بەلگٸلەنگەن بۇعاتتاۋ تالاپتارىنا سەيكەس بارلىق كارتالارعا ارنالعان ورتاق نەگٸزدەردە جٷزەگە اسىرىلۋى مٷمكٸن.
بانك شوتى بويىنشا شىعىس وپەراتسييالارىن توقتاتا تۇرۋ نەمەسە شوتتاعى اقشاعا تىيىم سالۋ زاڭنامادا بەلگٸلەنگەن نورمالارعا سەيكەس جٷزەگە اسىرىلادى.
ياعني, ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ نەمەسە لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ كليەنتتٸڭ بانكتٸك شوتى بويىنشا شىعىس وپەراتسييالارىن توقتاتا تۇرۋ تۋرالى تيٸستٸ ٶكٸمدەرٸ نەمەسە تىيىم سالۋ اكتٸلەرٸ بولعان جاعدايدا, كارتوچكا بۇعاتتالادى.
بانك سانكتسييا تۋرالى حابارلاۋعا مٸندەتتٸ مە?
تٶلەم كارتوچكاسىن شىعارۋ تۋرالى شارتتا بانكتٸڭ كليەنتكە تيٸستٸ حابارلامالاردى جٸبەرۋ تەرتٸبٸ, تەسٸلدەرٸ, جاعدايلارى تولىق جازىلۋعا تيٸس. بانك پەن كليەنتتٸڭ مۇنداي قارىم-قاتىناسى شارتتىق قاتىناستارمەن رەتتەلەدٸ. شارتتى مۇقييات وقىڭىز!
بانك قانداي دا بٸر ترانزاكتسييانى بۇعاتتاۋعا قۇقىلى ما?
ييا, مٷمكٸن. مىسالى, تٶلەم كارتوچكاسى بويىنشا كٷمەندٸ, كٷدٸكتٸ وپەراتسييالاردان ٶتۋ كەزٸندە. كارتوچكامەن سانكتسييالانباعان (الاياقتىق) وپەراتسييالاردىڭ الدىن الۋ ٷشٸن بانكتەر ولاردىڭ جەكەلەگەن تٷرلەرٸنە جٷيەلٸك شەكتەۋلەر بەلگٸلەۋٸ مٷمكٸن.
ولاردى بەلگٸلەۋ تالاپتارى, سونداي-اق الۋ تەرتٸبٸ دە تٶلەم كارتوچكاسىن شىعارۋ تۋرالى شارتتا جازىلعان.
«قىلمىستىق جولمەن الىنعان كٸرٸستەردٸ زاڭداستىرۋعا (جىلىستاتۋعا) جەنە تەرروريزمدٸ قارجىلاندىرۋعا قارسى ٸس-قيمىل تۋرالى» زاڭنىڭ نورمالارىندا بانكتەر وسىنداي فاكتٸلەردٸڭ الدىن الۋ جەنە جولىن كەسۋ ماقساتىندا وپەراتسييانى كٷدٸكتٸ دەپ تانىعان كەزدە ونى ٶتكٸزگەنگە دەيٸن دەرەۋ قر قارجىمينٸ قمك-عا حابارلاۋعا مٸندەتتٸ ەكەندٸگٸ بەلگٸلەنگەن.
بۇل رەتتە ەگەر بانكتٸڭ كليەنتٸ - ۇيىم نەمەسە جەكە تۇلعا تەرروريزمدٸ جەنە ەكسترەميزمدٸ قارجىلاندىرۋمەن بايلانىستى ۇيىمدار مەن تۇلعالاردىڭ تٸزبەسٸنە كٸرەتٸن بولسا, بانكتەر ولاردىڭ بانكتٸك شوتتارى بويىنشا شىعىس وپەراتسييالارىن دەرەۋ توقتاتا تۇرۋعا مٸندەتتٸ.
ەگەر كارتا نەمەسە شوت بۇعاتتالسا نە ٸستەۋ قاجەت?
ەگەر وسىنداي جاعداي ورىن السا, بانكتٸڭ قولداۋ قىزمەتٸنە جٷگٸنۋ قاجەت. كليەنتتٸڭ بانكتٸك شوتىنداعى اقشانى جۇمساۋ ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ نەمەسە لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ تيٸستٸ اكتٸلەرٸ/شەشٸمدەرٸ/ٶكٸمدەرٸ نەگٸزٸندە شەكتەلگەن جاعدايدا, تٷسٸنٸك الۋ ٷشٸن تيٸستٸ ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگانعا نەمەسە لاۋازىمدى تۇلعاعا جٷگٸنگەن دۇرىس.
تٶلەم كارتوچكاسى بۇعاتتالعان جاعدايدا, سوعان بايلانىستىرىلعان بانكتٸك شوت بويىنشا وپەراتسييا ەميتەنت بانكتٸڭ بٶلٸمشەسٸندە كاسسا ارقىلى جٷرگٸزٸلە الادى. بۇل رەتتە جەكە باسىن كۋەلاندىراتىن قۇجاتتى كٶرسەتۋ قاجەت.
كارتوچكانى ٶز بەتٸڭشە بۇعاتتان شىعارۋعا بولا ما?
ەگەر تٶلەم كارتوچكاسىن كليەنتتٸڭ ٶزٸ بۇعاتتاعان جاعدايدا عانا ونى بانكتٸڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جەكە كابينەتتە بۇعاتتان شىعارۋعا بولادى.
تٶلەم كارتوچكاسى بۇعاتتالعان نە بانك شوتى بويىنشا شىعىس وپەراتسييالارى توقتاتىلعان كەز كەلگەن جاعدايدا كارتا يەلەرٸ بانككە سۇراتۋ جٸبەرە الادى جەنە بانك تٷسٸنٸكتەمە بەرۋٸ تيٸس.
ەگەر بانك ەرەكەتٸنٸڭ زاڭدى ەكەندٸگٸنە كٷمەندانساڭىز, ٶز قۇقىقتارىڭىزدى قورعاۋ ٷشٸن سوت ورگاندارىنا دا, سول سيياقتى قارجى رەتتەۋشٸسٸنە دە جٷگٸنە الاسىز.
