قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ 2025 جىلعى جولداۋىندا تاۋ-كەن مەتاللۋرگييا كەشەنٸ ەل ەكونوميكاسىنىڭ 8%-ىن قۇرايتىنى جەنە جوعارى ٶڭدەلگەن ٶنٸم كٶلەمٸن ارتتىرۋ ەسەبٸنەن دامۋ ەلەۋەتٸ جوعارى ەكەنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ. و. ا. بايقوڭىروۆ اتىنداعى تكمي پروفەسسورى, PhD دوكتورى ٶمٸرسەرٸك بايگەنجەنوۆ ٶزٸنٸڭ Facebook پاراقشاسىندا بۇل باعىت وتاندىق مىس ٶنەركەسٸبٸ ٷشٸن دە شەشۋشٸ مەنگە يە ەكەنٸن جازدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلدە مول شيكٸزات قورى مەن ٸرٸ بايىتۋ كەشەندەرٸ بولعانىمەن, ٶندٸرۋ مەن مەتاللۋرگييالىق ٶڭدەۋ اراسىندا الشاقتىق ساقتالىپ وتىر. 1938 جەنە 1971 جىلدارى ٸسكە قوسىلعان بالقاش پەن جەزقازعان زاۋىتتارى تۇراقتى جاڭعىرتىلىپ جاتقانىمەن, سالاعا زاماناۋي جاڭا ٶندٸرٸستٸك قۋاتتار اۋاداي قاجەت. تەك 2025 جىلدىڭ ٶزٸندە قازاقستان شەتەلگە 1,42 ملن توننا مىس رۋداسى مەن كونتسەنتراتىن ەكسپورتتاعان.
«تەحنولوگييالىق تۇرعىدان العاندا, مۇندا بٸر نەرسەنٸ تٷسٸنۋ ماڭىزدى: مىس كونتسەنتراتى — بۇل سوڭعى ٶنٸم ەمەس. كونتسەنتراتتى ەكسپورتتاي وتىرىپ, ەل شىن مەنٸندە قوسىلعان قۇن تٸزبەگٸنٸڭ كەيٸنگٸ بٶلٸگٸن دە شەتەلگە بەرٸپ وتىر», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ٶمٸرسەرٸك بايگەنجەنوۆ.
بۇل مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ باستى جولى بالقاش قالاسىندا جاڭا مىس بالقىتۋ زاۋىتىن سالۋ بولماق. ٷكٸمەت ماقۇلداعان ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸمگە سەيكەس, جوباعا 750 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسييا تارتىلادى. قۇرىلىس جۇمىستارى 2027 جىلى باستالىپ, كەسٸپورىن 2030 جىلى ٸسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلانۋدا.
زاۋىت جىلىنا 300 مىڭ توننا كاتودتى مىس, 10 توننا التىن, 300 توننا كٷمٸس جەنە 1,5 ملن توننادان استام كٷكٸرت قىشقىلىن شىعارۋعا ەسەپتەلگەن. سونداي-اق مۇندا 1,2 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى.
عالىمنىڭ پايىمداۋىنشا, ەل ٸشٸندە رۋدا ٶندٸرۋدەن باستاپ دايىن يلەك پەن قورىتپالار شىعارۋعا دەيٸنگٸ تولىق ٶندٸرٸستٸك تٸزبەكتٸ قالىپتاستىرۋ قاجەت. ٶندٸرٸلەتٸن كاتودتى مىس وتاندىق كابەلدەر, قۇبىرلار, فولگا جەنە ماشينا جاساۋ كومپونەنتتەرٸن شىعارۋعا نەگٸز بولادى.
جاڭا زاۋىت ٸسكە قوسىلعاننان كەيٸن قازاقستانداعى جىلدىق مىس ٶندٸرٸسٸ 800 مىڭ توننادان اسىپ, شيكٸزاتتى سىرتقا شىعارۋدىڭ ورنىنا جوعارى قوسىلعان قۇنى بار ٶنٸم شىعارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
