فوتو: gov.kz
بالالاردىڭ جازعى دەمالىسى باستالىسىمەن ولاردىڭ ۋاقىتىن قالاي ٶتكٸزەتٸنٸ جيٸ كٶتەرٸلەتٸن مەسەلە. بٸرٸ لاگەرگە بارىپ, دەمالىس ورىندارىندا ۋاقىت ٶتكٸزسە, تاعى بٸرٸ اۋلادا ويناپ, ٷيٸرمەلەرگە قاتىسىپ قىزىقتى ۋاقىت ٶتكٸزۋگە تىرىسادى. قولى بوس بالالاردىڭ اتا-اناسىنا ٷي شارۋاسىندا كٶمەكتەسٸپ, جەڭٸل-جەلپٸ جۇمىس ٸستەۋٸ دە قاجەتتٸلٸك دەپ ەسەپتەيدٸ ماماندار. الايدا قوعامدا جيٸ كٶتەرٸلەتٸن ٶزەكتٸ مەسەلە - بالالاردىڭ جازعى كانيكۋلدا جۇمىسقا جەگٸلۋٸ.
Ult.kz تٸلشٸسٸنە سۇحبات بەرگەن مەجٸلٸس دەپۋتاتى اسحات ايماعامبەتوۆ بالانى ەڭبەككە باۋلۋ مەن قارا جۇمىسقا جەگۋدٸڭ ايىرماشىلىعى نەدە ەكەنٸن انىقتاپ الۋ كەرەك ەكەنٸن ايتادى.
"بٸزدٸڭ تيٸستٸ زاڭنامادا قانداي جۇمىس نەشە ساعاتقا, نەشە جاستان كٸمدٸ تارتۋعا بولاتىنى تۋرالى زاڭنامادا جازىلعان. ەگەر زاڭداعى تالاپتار بۇزىلاتىن بولسا, مىسالى 11 جاستاعى بالانى قيىن قارا جۇمىسقا سالىپ قويىپ, وعان 10-15 ساعات جۇمىس ٸستەتٸپ قويسا, ەرينە بۇل زاڭ بۇزۋشىلىق ەكەنٸ بەلگٸلٸ. سوندىقتان بٸز بالانى ەڭبەككە جەگٸپ قويۋ مەن ونى ەڭبەككە باۋلۋدىڭ ارا جٸگٸن اجىراتىپ الۋىمىز كەرەك. مىسالى ٶزٸمٸز اۋىلدا تۇردىق, مال جايعادىق, سۋ تاسىدىق, قويدىڭ كەزەگٸنە شىقتىق. ساباقتان تىس ۋاقىتتا جازدا دا, قىستا دا جۇمىس ٸستەدٸك. ودان جامان بولعان جوقپىز. سوندىقتان ەڭبەككە باۋلۋ دەگەن ٶزٸڭنٸڭ ساياجايىڭجا جۇمىس سٸتەۋ, ٷيدە ىدىس جۋۋ, تٶسەگٸڭدٸ جيناۋ, ٷي جيناۋ دەگەن سيياقتى جۇمىستار ادامدى جاقسى تەربيەلەيتٸن باستامالار. ال ونى 15 ساعات جۇمىس ٸستەتٸپ قويسا, ٶزٸ قالاماسا, قۇقىعى بۇزىلسا ول بالا ەڭبەگٸن قاناۋ بولىپ ەسەپتەلەدٸ", - دەيدٸ دەپۋتات.
بالا ەڭبەگٸنٸڭ قۇنى بار ما?
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسٸندە وقۋدان بوس ۋاقىتتا دەنساۋلىعىنا زييان كەلتٸرمەيتٸن جەنە وقۋ پروتسەسٸن بۇزبايتىن جۇمىستى ورىنداۋ ٷشٸن 14 جاسقا تولعان وقۋشىلارمەن زاڭدى ٶكٸلدەرٸنٸڭ بٸرٸمەن قول قويىلعان جاعدايدا, ەڭبەك شارتى جاسالادى, ياعني بالا زاڭدى جۇمىس ٸستەپ, جالاقى الا الادى.
سونىمەن قاتار كينەماتوگرافييا ۇيىمدارىندا, تەاترلاردا, تەاتر جەنە كونتسەرت ۇيىمدارىندا, تسيركتەردە دەنساۋلىعىنا جەنە يماندىلىق تۇرعىسىنان دامۋىنا نۇقسان كەلتٸرمەي شىعارمالار جاساۋعا جەنە (نەمەسە) ورىنداۋعا قاتىسۋ ٷشٸن 14 جاسقا تولماعان ادامدارمەن ەڭبەك شارتى جاسالۋى مٷمكٸن.
جالپى ەڭبەك شارتىن 16 جاسقا تولعان ازاماتتارمەن جاساعا قۇقىلى. الايدا كەمەلەت جاسىنا تولماعان بالالار تەك قىسقارتىلعان جۇمىس ۋاقىتى رەجيمٸندە عانا جۇمىس ٸستەي الادى.
سونداي-اق 18 جاسقا تولماعان بالالاردى جۇمىسقا العاندا بەلگٸلٸ بٸر تالاپتاردى ورىنداۋ شارت.
بالالارعا قانداي جۇمىس تٷرلەرٸنە شەكتەۋ مەن تىيىم سالىنعان?
- اۋىر جۇمىستارعا, ەڭبەك جاعدايلارى زيياندى جەنە (نەمەسە) قاۋٸپتٸ جۇمىستارعا 18 جاسقا تولماعان ازاماتتارمەن جاساۋعا تىيىم سالۋ;
- جۇمىس بەرۋشٸنٸڭ مٷلكٸ مەن باسقا دا قۇندىلىقتارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتپەگەنٸ ٷشٸن قىزمەتكەردٸڭ تولىق ماتەريالدىق جاۋاپكەرشٸلٸگٸن كٶزدەيتٸن لاۋازىمدار مەن جۇمىستارعا, سونداي-اق ورىندالۋى ولاردىڭ دەنساۋلىعى مەن يماندىلىق تۇرعىسىنان دامۋىنا زييان كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن جۇمىستارعا (ويىن بيزنەسٸ, تٷنگٸ ويىن-ساۋىق ورىندارىنداعى جۇمىس, الكوگول ٶنٸمٸن, تەمەكٸ بۇيىمدارىن, ەسٸرتكٸ قۇرالدارىن, پسيحوتروپتىق زاتتار مەن پرەكۋرسورلاردى ٶندٸرۋ, تاسىمالداۋ جەنە ساتۋ);
- تٷنگٸ ۋاقىتتا جۇمىس ٸستەۋگە تىيىم سالۋ (ساعات 22.00-دەن 6.00-گە دەيٸن);
- ٷستەمە جۇمىسقا تىيىم سالۋ;
- جۇمىس ۋاقىتىنىڭ جيىنتىق ەسەبٸ كەزٸندە جۇمىسقا تىيىم سالۋ;
- ۆاحتالىق ەدٸسپەن جۇمىس ٸستەۋگە تىيىم سالۋ;
- قوسا اتقاراتىن جۇمىسقا تىيىم سالۋ;
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك زاڭناماسىندا 14 جاستان 18 جاسقا دەيٸنگٸ ادامدارعا قاتىستى قىسقارتىلعان جۇمىس ۋاقىتى رەجيمٸ بويىنشا تالاپتار بەلگٸلەنگەن:
– 16 جاستان 18 جاسقا دەيٸنگٸ قىزمەتكەرلەر ٷشٸن-اپتاسىنا 36 ساعاتتان ارتىق ەمەس.
– 14 جاستان 16 جاسقا دەيٸنگٸ قىزمەتكەرلەر ٷشٸن-اپتاسىنا 24 ساعاتتان ارتىق ەمەس.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك زاڭناماسىن, ونىڭ ٸشٸندە بالالار ەڭبەگٸن پايدالانۋ كەزٸندە بۇزۋ بويىنشا جۇمىس بەرۋشٸلەرگە قاتىستى «ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسٸنە سەيكەس ەكٸمشٸلٸك جاۋاپتىلىق كٶزدەلگەن. ولار: ادامدى ەڭبەك شارتىن جاساماي جۇمىسقا جٸبەرۋگە, ەڭبەگٸنە اقى تٶلەۋ جٶنٸندەگٸ تالاپتاردى بۇزعانى ٷشٸن, جۇمىس ۋاقىتىنىڭ نورماسىن زاڭسىز اسىرىپ جٸبەرگەنٸ ٷشٸن, ەڭبەك سالاسىندا كەمسٸتۋشٸلٸككە جول بەرگەنٸ ٷشٸن, ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸن جەنە ەڭبەكتٸ قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاعيدالارىن بۇزعانى ٷشٸن زاڭمەن جازالانادى.
جازعى دەمالىس 9 اي مەكتەپ تابالدىرىعىن توزدىرىپ, وقۋ وقىعان بالالارعا دەمالىس ۋاقىتى ەكەنٸن دە ۇمىتپاعان جٶن. ولاردىڭ ۋاقىتىن تيٸمدٸ ٶتكٸزۋ ماقساتىندا جاس ەرەكشەلٸگٸن ەسكەرمەي جۇمىسقا سالۋ زاڭمەن شەكتەلەدٸ. قوعامدا "بالاڭدى بەس جاستان باستاپ قۇلىڭداي جۇمسا" دەيتٸن تەمسٸلدٸ تٸكەسٸنەن تٷسٸنٸپ, اسىرا سٸلتەپ جاتاتىن اتا-انالار قانشاما?! ماماندار بالانىڭ دەنساۋلىعىنا زييان كەلەتٸن اۋىر جۇمىستاردى ٸستەتۋ بولاشاقتاعى ٶمٸر ساپاسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸنٸن دە ەسكەرتەدٸ.
ايما كەتەيٸك, بيىلعى وقۋ جىلىن 3,9 ملن وقۋشى اياقتاعالى وتىر. ونىڭ ٸشٸندە باستاۋىش سىنىپتى – 391 مىڭ, نەگٸزگٸ مەكتەپتٸ – 364 مىڭ بالا اياقتايدى.
