فوتو: primeminister.kz
پرەمەر-مينيستر ەليحان سمايىلوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ كەزەكتٸ وتىرىسىندا ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىن ودان ەرٸ دامىتۋ مەسەلەلەرٸ قارالدى, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ەنەرگەتيكا مينيسترٸ الماسادام سەتقاليەۆ قازاقستاننىڭ بٸرىڭعاي ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸ شتاتتىق رەجيمدە جۇمىس ٸستەيتٸنٸن باياندادى. بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە 220 ەلەكتر ستانتسيياسى جۇمىس ٸستەيدٸ, ونىڭ ٸشٸندە جالپى قۋاتى 2,8 گۆت بولاتىن 144 جەك وبەكتٸسٸ بار. وسى جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا جالپى قولدا بار قۋاتتىڭ كٶلەمٸ 20,4 گۆت, وسى كٷزگٸ-قىسقى كەزەڭدە تۇتىنۋ ماكسيمۋمى 16,6 گۆت قۇرادى.
2023 جىلى ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋ كٶلەمٸ 115 ملرد كۆت/ساع. (2022 جىلى – 112,9 ملرد كۆت/ساع.) بولدى. ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋ 112,8 ملرد كۆت/ساع., كٶرشٸلەس ەلدەردەن ەلەكتر ەنەرگيياسىن يمپورتتاۋ 3,4 ملرد كۆت/ساع., ەكسپورت 1,4 ملرد كۆت/ساع. قۇرادى.
ەل ەكونوميكاسى مەن حالقىن تۇراقتى ەنەرگييامەن جابدىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن تاياۋ جىلدارى جاڭا ەنەرگييا قۋاتتارىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگٸزۋ جەنە قولدانىستاعى ەلەكتر ستانتسييالارىن جاڭعىرتۋ كٶزدەلٸپ وتىر. بۇل رەتتە ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋ كٶلەمٸندەگٸ كٶمٸر گەنەراتسيياسى ٷلەسٸنٸڭ ەدەۋٸر تٶمەندەۋٸ جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن ەنگٸزۋ جەنە گاز گەنەراتسيياسى ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلەتٸن بولادى. جاڭارتىلاتىن, بالامالى ەنەرگييانى جەنە گاز گەنەراتسيياسىن ٸسكە قوسۋ ارقىلى ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋ كٶلەمٸندەگٸ كٶمٸر گەنەراتسيياسىنىڭ ٷلەسٸ ەدەۋٸر تٶمەندەيتٸن بولادى.
وتىرىستا ۇلتتىق ەنەرگەتيكالىق جەلٸنٸڭ اعىمداعى جاي-كٷيٸ تۋرالى KEGOس كومپانيياسىنىڭ باسقارما تٶراعاسى نەبي ايتجانوۆ, جاڭا ٸرٸ جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ تۋرالى «سامۇرىق-ەنەرگو» باسقارماسىنىڭ تٶراعاسى قايرات ماقسۇتوۆ ايتىپ بەردٸ.
ماڭعىستاۋ اتوم ەنەرگەتيكالىق كومبيناتىنداعى (ماەك) جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسى, قىزىلوردا وبلىسىنداعى بۋ-گاز قوندىرعىسى مەن جامبىل وبلىسىنداعى جەل ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ قۇرىلىسى تۋرالى ٶڭٸرلەر ەكٸمدەرٸ نۇرلان نوعاەۆ, نۇرلىبەك نەلٸباەۆ, سونداي-اق وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى نۇرجان كالەندەروۆ بايانداما جاسادى.
پرەمەر-مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى – ەل ەكونوميكاسىنىڭ «تامىرىنا قان جٷگٸرتٸپ», تۇراقتى دامۋعا نەگٸز بولاتىن بٸرەگەي سالا.
«مەملەكەت باسشىسى ٶز جولداۋىندا كەمٸندە 14 گۆت كٶلەمٸندە قوسىمشا قۋات كٶزدەرٸن ٸسكە قوسۋدى تاپسىردى. جالپى ٸشكٸ ٶنٸمدٸ 2 ەسەگە دەيٸن ٶسٸرۋ ٷشٸن بٸزگە وسىنداي كٶلەمدە ەنەرگييا قۋاتى قاجەت. ول ٷشٸن ەنەرگەتيكا سالاسى تەز دامۋى تيٸس», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ناعىز اياز كەزٸندە قر ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸنٸڭ ديسبالانسى ٸرٸ ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارى ٷشٸن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاپشىلىعى مەن توقتاۋىنا ەكەپ سوقتىرادى. بولجام بويىنشا قازاقستاندا ەنەرگييا تۇتىنۋ كٶلەمٸ تۇراقتى ٶسە بەرەدٸ. سوندىقتان قازٸرگٸ كەزدە ەلٸمٸزدەگٸ ەنەرگييا بالانسىن ساقتاۋ ٷشٸن باتىس ٶڭٸرلەردٸڭ گاز قۋاتتارىن تارتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
«سولتٷستٸك جەنە وڭتٷستٸك ايماقتاردا گەنەراتسييالاۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋعا باسىمدىق بەرٸلدٸ. اتاپ ايتقاندا, بيىل ەكٸباستۇز گرەس-1-دە 1-شٸ ەنەرگييا بلوگىن قالپىنا كەلتٸرۋ جوباسىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. كٶكشەتاۋ, سەمەي جەنە ٶسكەمەن قالالارىندا جاڭادان جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىن سالۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالىپ وتىر. وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردە گاز گەنەراتسييالاۋ جوبالارى ٸسكە اسىرىلۋدا», — دەدٸ پرەمەر-مينيستر.
ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 2030 جىلعا قاراي جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ 15% ٷلەسٸنە قول جەتكٸزۋ ماقساتىندا Total Energies, Acwa Power جەنە Masdar سيياقتى ستراتەگييالىق ينۆەستورلارمەن ٸرٸ جوبالار ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى.
«جالپى 2035 جىلعا دەيٸن قازاقستاننىڭ بٸرىڭعاي ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸنە شامامەن 26 گۆت بازالىق جەنە مانەۆرلٸك گەنەراتسييانى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. قابىلدانىپ جاتقان شارالار ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋعا جەنە 2030 جىلعا قاراي ونىڭ رەزەرۆٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
وعان قوسا ٷكٸمەت باسشىسى 2020 جىلى گيدروەنەرگەتيكانى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار جوسپارى قابىلدانعانىن ايتتى. الايدا ٶتكەن جىلدارى ەكولوگييالىق كٷن تەرتٸبٸ ٶزگەردٸ, سۋ رەسۋرستارىنىڭ تاپشىلىعى ارتا تٷسۋدە. وسىعان بايلانىستى پرەمەر-مينيستر ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيٸن 2030 جىلعا دەيٸنگٸ جاڭا جوسپاردى قابىلداۋدى تاپسىردى.
سونداي-اق, ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن باستالعان ٸرٸ جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ سوزىلىپ كەتتٸ. سولاردىڭ بٸرٸ – ەكٸباستۇز گرەس-2-نٸڭ 3-شٸ ەنەرگييا بلوگىن سالۋ جۇمىستارى.
«بٸر اي مەرزٸمدە قۇرىلىس جۇمىستارىن باستاۋ قاجەت», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
وعان قوسا باتىس ەنەرگەتيكا ايماعىن بٸرىڭعاي ۇلتتىق جٷيەگە قوسۋ مەسەلەسٸ شەشٸمٸن تاپپاي وتىر. وسىعان بايلانىستى «KEGOس» كومپانيياسىنا بيىل «اقتٶبە – اتىراۋ» ەلەكتر بەرۋ جەلٸسٸن سالۋ جۇمىستارىن باستاۋ تاپسىرىلدى.
«بٷگٸندە ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ جاڭا گاز گەنەراتسييالاۋ وبەكتٸلەرٸن سالۋ ورىندارىن ايقىندادى. ولار – قىزىلوردا, شىمكەنت, تاراز, اقتاۋ, اتىراۋ جەنە اقتٶبە قالالارى. وسى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيٸن قاجەتتٸ رەسٸمدەردٸ باستاۋ قاجەت», — دەدٸ پرەمەر-مينيستر.
ٷكٸمەت باسشىسى سونداي-اق ەكٸمدٸكتەردٸڭ ٶڭٸرلٸك ەلەكتر جەلٸلەرٸن دامىتۋ جۇمىستارىنان شەتتەپ قالعانىن ايتتى.
«ٶڭٸرلٸك ەلەكتر جەلٸلٸك كومپانييالارى ٶزدەرٸنٸڭ ينۆەستيتسييالىق باعدارلامالارىنىڭ جاسالۋى مەن ورىندالۋىن باقىلاپ وتىرعان جوق. بۇعان جەلتوقسان ايىندا ەلٸمٸزدٸڭ سولتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸندە ەلەكتر قۋاتىنىڭ جاپپاي ٶشٸپ قالۋى دەلەل. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار ٶڭٸرلٸك ەلەكتر جەلٸلٸك كومپانييالاردىڭ قىزمەتٸن ٷيلەستٸرۋدٸ قامتاماسىز ەتۋٸ تيٸس», — دەپ تٷيٸندەدٸ ٷكٸمەت باسشىسى.
