پرەمەر-مينيستر اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا ٸشكٸ نارىقتى ازىق-تٷلٸكپەن قامتۋ مەسەلەسٸ قارالدى. ٶنٸمدەردٸ ٶندٸرۋدٸ, ساقتاۋدى جەنە بارلىق ٶڭٸرلەرگە جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالار تۋرالى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ساپارحان وماروۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, ازىق-تٷلٸك باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ ٸشكٸ نارىقتى نەگٸزگٸ 29 تاۋار پوزيتسيياسىمەن تولىقتىرۋ جۇمىسىن جٷرگٸزۋدە.
بۇل رەتتە, 12 تاۋار بويىنشا ٸشكٸ نارىقتىڭ قامتاماسىز ەتٸلۋٸ 100%-دى جەنە ودان كٶپ مٶلشەردٸ قۇرايدى. 11 تاۋار بويىنشا قامتاماسىز ەتٸلۋ 80% جەنە ودان كٶپ. ال قالعان ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ 6 تٷرٸ بويىنشا يمپورتتى الماستىرۋ جۇمىسى جٷرگٸزٸلۋدە.
«ٸشكٸ نارىقتى ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸمەن تولىقتىرۋ ٷشٸن سۇرانىسقا يە اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ەگٸس كٶلەمٸ 439,2 مىڭ گەكتارعا كەڭەيتٸلدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ جالپى ەگٸس الاڭى 22,7 ملن گەكتارعا جەتكٸزٸلدٸ. 18 ملن توننا استىق داقىلدارىن جيناۋ جوسپارلانۋدا, بۇل ٸشكٸ نارىقتى قامتاماسىز ەتۋگە جەنە ەكسپورتتىق ەلەۋەتتٸ ٸسكە اسىرۋعا جەتكٸلٸكتٸ», — دەدٸ وماروۆ.
مايلى داقىلداردىڭ جالپى كٶلەمٸ 2,6 ملن توننا بولادى دەپ كٷتٸلۋدە, بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 100 مىڭ تونناعا ارتىق. سونداي-اق, كارتوپ جەنە كٶكٶنٸس-باقشا داقىلدارىن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ سەيكەسٸنشە 4 ملن تونناعا جەنە 6,8 ملن تونناعا دەيٸن ۇلعايتىلاتىن بولادى.
ٸشكٸ نارىقتى مال شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸمەن تولىقتىرۋ ٷشٸن اۋىل شارۋاشىلىعى مالىنىڭ باسىن ٶسٸرۋ قامتاماسىز ەتٸلەدٸ, 2020 جىلدىڭ 7 ايىندا ٸرٸ قارا مال باسىنىڭ 5%-عا, ۇساق مال باسىنىڭ 2%-عا, جىلقى باسىنىڭ 9%-عا ٶسۋٸ بايقالادى. ٶڭدەلگەن ٶنٸمنٸڭ ٶسۋٸ بايقالادى: ۇن 6,4%-عا, ٶسٸمدٸك مايى 1,8%-عا, ماكارون ٶنٸمدەرٸ 8,4%-عا, قۇس ەتٸ 12,3%-عا, قىشقىل-سٷت ٶنٸمدەرٸ 4,7%-عا, سارى ماي 12,9%-عا, شۇجىق ٶنٸمدەرٸ 22,8%-عا ٶستٸ.
«ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىن ٶندٸرۋدٸڭ قوسىمشا كٶلەمدەرٸنٸڭ ٶسۋٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن جىل سوڭىنا دەيٸن بٸرقاتار جاڭا ينۆەستيتسييالىق جوبا ەنگٸزٸلەدٸ. مىسالى, جىل سوڭىنا دەيٸن قۇس ەتٸن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 75 مىڭ تونناعا نەمەسە 25%-عا ۇلعايتىلادى. بۇل جاڭا 8 قۇس فابريكاسىن جىلدىڭ اياعىنا دەيٸن ٸسكە قوسۋ ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. ولاردىڭ ەكەۋٸ ٸسكە قوسىلدى», — دەدٸ وماروۆ.
سونىمەن قاتار سٷت ٶندٸرٸسٸ ۇلعايتىلاتىن بولادى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن قوسىمشا كٶلەمٸ 112 مىڭ توننا بولاتىن 25 ٶنەركەسٸپتٸك تاۋارلىق سٷت فەرماسى ٸسكە قوسىلادى. قازٸر 6 ينۆەستيتسييالىق جوبا ٸسكە قوسىلدى.
جىل سوڭىنا دەيٸن قۋاتتىلىعى 45 مىڭ توننا بولاتىن 3 جاڭا ەت كومبيناتىن ٸسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. حالىقتى المامەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن 2 مىڭ گەكتار قارقىندى الما باعىن وتىرعىزۋ جوسپارلانۋدا, ولار 68 مىڭ تونناعا دەيٸن ٶنٸم بەرە الادى. 1700 گەكتارعا قازٸردٸڭ ٶزٸندە وتىرعىزىلدى.
قانت ٶندٸرۋ بويىنشا جامبىل وبلىسىندا جاڭا زاۋىت سالۋ بويىنشا جۇمىستار باستالدى, قانت قىزىلشاسىنا ارنالعان الاڭدار 20,5 مىڭ گەكتارعا دەيٸن ۇلعايتىلدى. الماتى وبلىسىندا قولدانىستاعى قانت زاۋىتتارىن جاڭعىرتۋ جٷرگٸزٸلۋدە.
مينيستر قورلاردى باعالاۋ جولىمەن ٶڭٸرلەردٸڭ ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸنە مونيتورينگ جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانى تۋرالى ايتتى.
«ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ 16 تٷرٸ بويىنشا ٷكٸمەتتٸڭ رەزەرۆتەرٸ قالىپتاستىرىلعان. بۇل ماقساتتارعا 16,7 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ, ول 43,5 مىڭ توننا ازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ», — دەدٸ وماروۆ.
ەكٸمدٸكتەردٸڭ جەدەل دەرەكتەرٸ بويىنشا قازٸر رەسپۋبليكادا جالپى كٶلەمٸ 619,2 مىڭ توننا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى مەن 318,6 ملن دانا جۇمىرتقا قورى بار.
تۇراقتاندىرۋ قورلارىنىڭ قورىنان جىل باسىنان بەرٸ 38,3 مىڭ توننا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارى ٶتكٸزٸلدٸ.
«بۇل رەتتە تۇراقتاندىرۋ قورلارىنا 38,2 مىڭ توننا ازىق-تٷلٸك, ونىڭ ٸشٸندە 21,2 مىڭ توننا ۇن, 6,5 مىڭ توننا قانت, 3,1 مىڭ توننا كارتوپ, 2 مىڭ توننا ماكارون, 1,7 مىڭ توننا كٷرٸش, 0,7 مىڭ توننا قاراقۇمىق جارماسى جەنە باسقا دا ازىق-تٷلٸك تٷرلەرٸ ساتىپ الىندى», — دەدٸ مينيستر.
قازٸرگٸ كەزدە تۇراقتاندىرۋ قورلارىندا 27,7 مىڭ توننا ەلەۋمەتتٸك-ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى, ونىڭ ٸشٸندە 12,5 مىڭ توننا ۇن, 7,9 مىڭ توننا قانت, 1,7 مىڭ توننا ماكارون, 1,4 مىڭ توننا كٷرٸش, 1,3 مىڭ توننا ٶسٸمدٸك مايى جەنە ازىق-تٷلٸكتٸڭ باسقا دا تٷرلەرٸ ساقتالۋدا.
بۇدان باسقا, 21 مىڭ توننا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىن, ونىڭ ٸشٸندە 9,1 مىڭ توننا كارتوپ, 3 مىڭ توننا پيياز, 2,5 مىڭ توننا سەبٸز, 2 مىڭ توننا قانت جەنە باسقا دا تاۋارلار تٷرلەرٸن جەتكٸزۋگە فورۆاردتىق شارتتار جاسالدى.
«اينالىم سحەماسى» شەڭبەرٸندە 8,8 ملرد تەڭگە سوماسىنا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ كٶلەمٸنە كەلٸسٸمشارت جاسالدى. «ەگٸن جيناۋ كەزەڭٸنٸڭ باستالعانىن جەنە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار كٶپشٸلٸك ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ قولايلى بولاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ٶڭٸرلەردٸڭ ەكٸمدٸكتەرٸ تۇراقتاندىرۋ قورلارىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزۋلەرٸ قاجەت», — دەدٸ مينيستر.
ٶڭٸرلەردە سونداي-اق ازىق-تٷلٸك قورلارىنىڭ جاي-كٷيٸنە, جەتكٸلٸكتٸلٸگٸنە جەنە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلار باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا مونيتورينگ جٷرگٸزۋ بويىنشا كٷشەيتٸلگەن جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە.
اقمولا وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ەرمەك مارجىقپاەۆ حابارلاعانداي, 2020 جىلدىڭ 8 ايىندا وبلىس بويىنشا ينفلياتسييا دەڭگەيٸ 4,3%, ونىڭ ٸشٸندە ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى بويىنشا 7,3%, جىلدىق ەسەپتەۋدە ينفلياتسييا 6,8% قۇرادى. ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا باعا يندەكسٸ – 103,2%. ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ بويىنشا قىسقا مەرزٸمدٸ جەنە ورتا مەرزٸمدٸ شارالار پاكەتٸ ورىنداۋعا قابىلداندى. باعاعا كٷندەلٸكتٸ مونيتورينگ جٷرگٸزٸلەدٸ. جىل باسىنان بەرٸ 1087 مەموراندۋم جاسالدى, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ 175 جەرمەڭكەسٸ ٶتتٸ, وبلىستىق تۇراقتاندىرۋ قورىنىڭ تاۋارلارى ٶتكٸزٸلۋدە.
2020 جىلعى قاڭتار-تامىزدا جەرگٸلٸكتٸ ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ ٶندٸرٸسٸ 73 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى, بۇل ٶتكەن جىلعى كەزەڭگە قاراعاندا 9,4% ٶستٸ. ەت (111,4%), قۇس ەتٸ (128,3%), كٷنباعىس مايى (31,7%), ٸرٸمشٸك (15%), ۇن (124,8%) جەنە باسقا دا تاۋارلار ٶندٸرٸسٸ ايتارلىقتاي ٶستٸ.
«KOKSHE» ەكك تۇراقتاندىرۋ قورىندا 1705 توننا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارى (كٷرٸش, قاراقۇمىق جارماسى, قانت, 1 سۇرىپتى ۇن, اق ماي جەنە سۇيىق ماي) بار, ولاردى ٶتكٸزۋ جٷرگٸزٸلۋدە.
تۇراقتاندىرۋ قورىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا قوسىمشا ساتىپ الۋ, ونىڭ ٸشٸندە 2020 جىلى جينالعان كارتوپ پەن سەبٸز ساتىپ الۋ جوسپارلاندى. وسى ماقساتتارعا اعىمداعى جىلى جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن 750 ملن تەڭگە بٶلٸندٸ.
«اينالىم سحەماسىنىڭ» شەڭبەرٸندە بەلگٸلەنگەن تٶمەندەتٸلگەن باعا بويىنشا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىن ٶتكٸزۋ ٷشٸن 315,1 ملن تەڭگە سوماسىنا نەسيە بەرۋ ماقۇلداندى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا كەلٸسٸمشارتتاردى قۇرۋ جٷرگٸزٸلۋدە.
سونىمەن قاتار, «KOKSHE» ەكك ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا باعانى تٶمەندەتۋ ٷشٸن كٶكشەتاۋ قالاسىندا 3 ساۋدا پاۆيلونىنىڭ قۇرىلىسىن باستادى. 2 پاۆيلون اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ٸسكە قوسىلاتىن بولادى. ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ قورى 27,3 مىڭ توننانى قۇرايدى.
«وبلىستىڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىمەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ تاۋارعا بايلانىستى ورتا ەسەپپەن – 40 كٷن. تاۋارلاردى ساتۋ ٷزٸلٸسسٸز جٷزەگە اسىرىلادى, وبلىستا تاۋارلار تاپشىلىعى مەن دٷربەلەڭ جوق», — دەدٸ مارجىقپاەۆ.
سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ قۇمار اقساقالوۆ حابارلاعانداي, ٶڭٸردە باعانى تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن ٷنەمٸ مونيتورينگ جاسالادى.
«تۇراقتاندىرۋ قورىنان تاۋار ينتەرۆەنتسيياسى جٷرگٸزٸلەدٸ, وندا 3 150 توننا ٶنٸم بار», — دەدٸ اقساقالوۆ.
قورعا 150 توننا قاراقۇمىق, 4 ۆاگون (207 972 ليتر) كٷنباعىس مايى, 200 توننا سەبٸز جەنە 200 توننا قىرىققابات ساتىپ الىندى.
بٷگٸندە كارتوپ (500 توننا), پيياز (200 توننا), كٷرٸش (68 توننا), ماكارون (100 توننا), تۇز (66 توننا), تاۋىق ەتٸن (50 توننا) ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. بارلىق ٶنٸمدەر جەرگٸلٸكتٸ تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردەن ساتىپ الىنادى. «وبلىستا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ 19 تٷرٸنٸڭ 15-ٸ ٶندٸرٸلەدٸ, ونىڭ ٸشٸندە ٶزٸمٸزدٸ 11 تٷرٸمەن 100% قامتاماسىز ەتەمٸز. وسى ٶنٸمدٸ ساقتاۋ ٷشٸن وبلىستا سىيىمدىلىعى 2 مىڭ توننا زاماناۋي كٶكٶنٸس قويماسى سالىندى», — دەدٸ ەكٸم.
اقساقالوۆتىڭ ايتۋىنشا, يمپورت الماستىرۋ اياسىندا قاراقۇمىق القابى 2,5 ەسەگە (1,7 مىڭ گا-دان 4,2 مىڭ گا دەيٸن), اسبۇرشاق القابى 30% (41 مىڭ گا-دان 54 مىڭ گا دەيٸن) ۇلعايدى. كٶكٶنٸس داقىلدارىن ٶسٸرۋ ٷشٸن «ريم-كاز-اگرو» جشس 3,5 ملرد تەڭگەگە جىلىجاي كەشەنٸن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
