ەزٸمباي عالي. «جۇمساق كٷشتٸ» جۇمىلدىراتىن ۋاقىت جەتتٸ

قازاق رەپاتريانتتارى نەگٸزٸنەن ٶزبەكستاننان (61%) كەلٸپ جاتىر, قالعانى - رەسەي,مونعولييا جەنە قىتايدان كەلۋدە. قازاقستادا قازٸر قازاقتىڭ تابيعي ٶسٸمٸ مەن يمميگراتسييالىق ٶسٸم جاقسى. ايتالىق, 1999-2009 جىلدارى قازاقتىڭ قازاقستانداعى ٶسٸمٸ 26,3% بولسا, ورىس, ۋكراين, بەلورۋس, نەمٸس جەنە تاتاردىڭ سانى ازايىپ بارادى: تابيعي ٶسٸم تىم از, ال تابيعي ٶلٸم تۋعاندار سانىنان اسىپ تۇر. ورىستار مەن  نەمٸستەر, تاتارلار اتامەكەندەرٸنە – رەسەي مەن گەرمانيياعا كٶشٸپ جاتىر.

ال قىتاي قازاقتارى اتاجۇرتقا كەلگٸسٸ كەلمەسە, بالالارىن وقىتا بەرسٸن. وقىعان قازاقتار كەيٸن كەلەر, قىتاي فيرمالارىنا كٸرٸپ,  تەحنولوگييالاردى يگەرە بەرسٸن, ولاردىڭ بٸلٸگٸ مەن بٸلٸمٸ كٶشٸپ كەلسە, كەدەلٸ قىزمەتكە جاراپ قالار.

بٷگٸن قىتاي دا, رەسەي دە قازاققا جاۋ ەمەس. بٸز – تەۋەلسٸز مەملەكەتپٸز. ەندٸ قازاققا تەڭ دەرەجەلٸ اراقاتىناس قانا كەرەك. 21عاسىردىڭ باسىندا كٷشتٸ مەملەكەتتەر وسال مەملەكەتتەردٸڭ جەرٸنە جارماسا المايدى. ەسكەري جولمەن جەردٸ جاۋلاپ الۋ مٷمكٸن بولماي قالادى. رەسەي ۋكراينا جەرٸن تارتىپ الىپ ەدٸ, ەندٸ جاۋلاعان جەردٸڭ مەسەلەسٸ پايداسىنان زييانى كٶبٸرەك بولىپ شىقتى.

بۇدان بىلاي  «جۇمساق كٷش» - دەموگرافييانىڭ –   «ەكونوميكالىق قۋاتتىڭ» ماڭىزى ٶسەدٸ. جۇمساق كٷش دەگەنٸمٸز – تٸل, رۋحاني  قۇندىلىقتار (ناقتىراق ايتساق, ۇلتتىق سانا, تٸل, دٸن, يدەولوگييالىق قۇندىلىقتار, يدەولوگييا). سوندىقتان قازاقستانداعى 12 ملن قازاققا قازاق تٸلٸ كەرەك. قازاقتاردىڭ تٶرتتەن بٸرٸ نەگٸزٸنەن ورىس تٸلدٸ, ولار ورىستىڭ «جۇمساق كٷشٸ», ساندا بار, ساناتتا قازاق ەمەس. بٷگٸنگٸ كٷنٸ بٸز رەسەي باسپاسٶزٸن, تەاترىن, كينەموتوگرافيياسىن, تەلەديدارىن, سولاردىڭ جارنامالارى ارقىلى رەسەي تاۋار ٶندٸرۋشٸلەرٸن قارجىلاندىرىپ كەلەمٸز.

قازاق نەعۇرلىم كٶپ بولسا, ولار قازاق تٸلدٸ بولسا, بٸزدٸڭ ينفراقۇرىلىم قازاق تٸلدٸ بولسا, بٸز ۇتامىز. باسقا جاعدايدا بٸز بەسەكەدە ۇتىلامىز. سوندىقتان بٸز تٸلدٸك ديۆەرسيفيكاتسيياعا بارۋىمىز كەرەك. ورىس تٸلٸنٸڭ ورنىنا اعىلشىن تٸلٸن ەكٸنشٸ تٸل رەتٸندە ورنىقتىرۋ كەرەك. قىتايدان كەلگەن  ورالمانداردىڭ قىتاي تٸلٸن قازاقستاندا كٶبٸرەك پايدالانۋ كەرەك. سوندىقتان بٸزگە «ٷشتۇعىرلى» ەمەس, ەكٸ تۇعىرلى تٸل كەرەك. قازاق تٸلٸ – باس تٸل, ەكٸنشٸ تٸل - اعىلشىن تٸلٸ بولعانى جٶن.

ەزٸمباي عالي,

ۇلت پورتالى