جىل سايىنعى دەستٷرگە اينالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسىنىڭ قورى, قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ٶتٸپ جاتقان «ٶنەر» جەنە «بٸلٸم» باعىتىنداعى حI رەسپۋبليكالىق ستۋدەنتتٸك پەندٸك وليمپيادا اتالعان جوعارعى وقۋ ورنىندا تىڭعىلىقتى دايىندىقپەن اسىعا كٷتٸلەتٸن ٷلكەن جوبا بولىپ تابىلادى. بيىلعى وليمپيادا قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ قۇرىلعانىنا 75 جىل تولۋىنا وراي جەنە حح عاسىردىڭ ەيگٸلٸ كٷيشٸ-كومپوزيتورى تەمٸربەك احمەتوۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعانىن اتاپ ٶتكەن جٶن. وليمپيادا قارساڭىندا وسى سايىسقا تٶرەلٸك ەتەتٸن قازىلار القاسىنىڭ دا وسىعان قاتىستى پٸكٸرٸن بٸلٸپ, جاس ورىنداۋشىلارعا قويىلعان تالاپتارى مەن كەڭەستەرٸن بٸلۋ ماقساتىندا «دومبىرا» اتالىمىنىڭ تٶرايىمى – قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن ارتيسٸ, پروفەسسور ايگٷل ٷلكەنباەۆادان سۇحبات الۋدى ۇيعاردىق.
- ايگٷل ناريمانقىزى, كٷي ٶنەرٸن ساحنادان تٷسٸرمەي, ەل-جۇرتتىڭ سٷيٸسپەنشٸلٸگٸنە بٶلەنٸپ ٷلگەرگەن قازاقتىڭ بەتكە ۇستار شەبەر كٷيشٸ-ورىنداۋشىسى جەنە قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسى قابىرعاسىندا ٶتٸپ جاتقان رەسپۋبليكالىق وليمپياداسىندا «دومبىرا» اتالىمىنىڭ تٶرايىمى رەتٸندە سٸزگە قويار بٸرنەشە ساۋالىم بار ەدٸ. ورتا جەنە جوعارعى وقۋ ورىندارىندا وقيتىن جاس دومبىراشىلار اراسىندا جىل سايىن دەستٷرلٸ تٷردە ٶتەتٸن رەسپۋبليكالىق وليمپيادا بٷگٸنگٸ ورىنداۋشىلارعا نەسٸمەن ماڭىزدى دەپ ويلايسىز? دومبىراشىلاردىڭ ورىنداۋشىلىعىنا پايدالى ەسەرٸ كٶبٸرەك پە, ەلدە تەورييالىق بٸلٸمٸن نىعايتا ما?
- اتالعان وليمپيادا ەڭ الدىمەن جوعارعى نەمەسە ورتا مۋزىكالىق وقۋ ورىندارى اراسىنداعى ستۋدەنتتەردٸڭ جەنە جالپى سول وقۋ ورىندارى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى ارتتىرىپ, تەجٸريبە الماسۋى جاعىنان ماڭىزى زور. تەورييالىق بٸلٸمٸنە دە وڭ ەسەرٸن بەرە مە دەگەنٸڭٸز دۇرىس شىعار, ٶيتكەنٸ كولوكۆيۋم سۇراقتارى دا ارنايى دايىندالعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ال قاتىسۋشىنىڭ ورىنداۋشىلىعى ەلبەتتە ٶسەتٸنٸ انىق.
- حح عاسىردىڭ دٷلدٷل ورىنداۋشىلارىن, دومبىرا ٷيرەتۋدەگٸ نەبٸر شەبەر ۇستازداردىڭ كٶزٸن كٶرٸپ, ولاردىڭ دومبىراداعى كٷي تارتىسىن تىڭداپ, تٸپتٸ قاسىندا وتىرىپ تەلٸم-تەربيەسٸن دە الدىڭىز. ەندٸ بٷگٸنگٸ جاس ورىنداۋشىلار سول كەزدٸڭ ورىنداۋ دەستٷرٸن ٸلٸپ الىپ كەتە الدى ما? ەلدە, جەتٸسپەي جاتقان تۇستارى بار ما? وسىعان توقتالا كەتسەڭٸز?
- ەرينە, اقسايتىن تۇستارىمىز ٶتە كٶپ. «دەستٷر» دەگەنٸمٸز قازٸر ٷزٸلٸپ بارا جاتىر. سەبەبٸ, وقۋ جٷيەسٸندەگٸ دومبىراشىعا ساباق بەرۋ تەسٸلٸن ٶزگەرتۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. ەربٸر كٷيشٸلٸك مەكتەپتٸڭ بٸر-بٸر ٶكٸلٸن وتىرعىزىپ, دەستٷردٸ ساقتاپ قالماي, ەر اي سايىنعى سىناق-ەمتيحاندارىنىڭ ارتىنان جٷرە بەرەتٸن بولساق بەرٸنەن ايىرىلۋ قاۋپٸ بار.
- كونسەرۆاتورييا شاڭىراعىندا بٸرتالاي جىل جەمٸستٸ ەڭبەك ەتٸپ, شەكٸرتتەرٸڭٸز ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندە بەلسەندٸ قىزمەت جاساۋدا. سونىمەن قاتار, ٶزٸڭٸز اشقان مەكتەپ-ستۋديياسىندا ەر تٷرلٸ جاستاعى بالالارعا كٷيدٸ «قۇيما-قۇلاق» ەدٸسٸمەن ٷيرەتٸپ كەلە جاتقانىڭىزدى دا بٸلەمٸز. وسى ورايدا مىناداي سۇراق تۋادى, دومبىراشىعا, ەسٸرەسە, كٷي ورىنداۋشىسىنا نوتالىق ٷيرەتۋ ەدٸسٸنٸڭ قاجەتتٸلٸگٸ مەن قولدان قولعا «قۇيما قۇلاقتىق» ٷيرەتۋ ەدٸسٸ ارقىلى ٷيرەتكەن كٷيدٸڭ ارتىقشىلىعى قانشالىقتى دەپ ويلايسىز?
- نوتامەن ٷيرەنۋ – ول جانسىز زاتپەن تەڭ. وعان جان بٸتٸرەتٸن ادام, ياعني ورىنداۋشى. ەگەر ورىنداۋشىنىڭ قۇلاعىندا ناعىز شەبەر كٷيشٸنٸڭ دىبىسى بولماسا, ونى كٶرمەسە, تىڭداماسا, وندا ول ونداي شەبەرلٸككە دە ۇمتىلمايدى. قۇيما-قۇلاقتىق دەگەن – ۇستازدىڭ الدىندا تەك نوتامەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار سول شەبەرلٸكتٸ دە قاتار ەستٸپ, ٷيرەنۋ. نوتا شەبەرلٸكتٸ دەل تٷسٸرٸپ بەرە المايدى. قولدان ٷيرەتۋ ارقىلى عانا شەكٸرتتٸ شەبەرلٸككە تەربيەلەي الامىز.
- تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸز 2018 جىلدان باستاپ شٸلدەنٸڭ بٸرٸنشٸ جەكسەنبٸسٸ – دومبىرا كٷنٸ دەپ مەرەيٸمٸزدٸ اسىرىپ, قانشاما دومبىرا ارقالاعان تالانتتى جاستارعا دەمەۋ كٶرسەتتٸ. تەلەارنالاردا ازايىپ كەتكەن ۇلتتىق مۋزىكالىق جوبالار قايتا جاندانا باستادى. وسى جولدا مول تەجٸريبەڭٸزگە سٷيەنە كٷي ناسيحاتىنىڭ جٷيەلٸ دامۋىنا الىپ-قوسار ۇسىنىستارىڭىز بار ما?
- ەرينە, جاقسى باستاما بولعانى راس. ەل بولىپ, ەل ەڭسەسٸن دومبىرامەن كٶتەرمەگەندە نەمەن كٶتەرەمٸز?! دەگەنمەن, ۇسىنىستارىم دا از ەمەس. ونىڭ بٸرٸ – تەلەارنالارداعى كٷيگە قاتىستى تەلەسايىستاردا قايتا اينالىپ كەلە بەرەتٸن كەسٸبي بٸلٸمٸ بار, قالىپتاسقان دومبىراشىلاردىڭ تٷرلەرٸن ەمەس, ەلٸمٸزدٸڭ ەر قيىرىندا جٷرگەن تالانتتى, دەستٷرلٸ ٷلگٸدە ورىندايتىن جاس دومبىراشىلاردى جارىققا شىعارۋعا كٷش سالعانىن قالايمىن. ولاي دەيتٸنٸم, ەل ارالاپ جٷرٸپ, ونداي بالالاردىڭ كٶپ ەكەنٸن بايقايمىن. سونىمەن قاتار, رەسپۋبليكامىزدا كٷي سايىستارى ەكٸ جىلدا نەمەسە ٷش جىلدا بٸر رەت ٶتسە دە قازاقتىڭ ەر ٶڭٸرٸنٸڭ ايتۋلى كٷيشٸ-كومپوزيتورلارىن ۇلىقتاۋ ماقساتىندا مەملەكەتتٸك دەرەجەدە قولداۋ الىپ, بارلىق ٶڭٸردە دەستٷرلٸ تٷردە ٶتٸپ تۇرسا دەپ ويلايمىن. سەبەبٸ, قازٸرگٸ تاڭدا كٷيشٸلەرگە بەلسەندٸ كٶڭٸل بٶلٸپ, تٸپتٸ قوماقتى قارجىلاي سىياقى دايىنداپ, دەمەۋ كٶرسەتٸپ جاتقان اتىراۋ مەن اقتاۋ قالالارى ەكەنٸ جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان, باسقا دا كٷيشٸلٸك مەكتەپتەرٸ قامتىلۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن. بٸزدٸڭ مىنا وليمپياداعا قولداۋ كٶرسەتٸپ وتىرعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى قورىنىڭ ەلٸمٸزدەگٸ شىعارماشىل جاستارعا دەمەۋشٸلٸك جاساپ جٷرگەنٸن بٸلەمٸز. الداعى ۋاقىتتا وسىنداي جوبالارعا دا قولداۋ بٸلدٸرەدٸ دەپ ٷمٸت ەتەمٸز.
- ايگٷل ناريمانقىزى, قازاقتىڭ قارا دومبىراسىن ٷيرەتۋگە, ناسيحاتتاۋعا ٶمٸرٸڭٸزدٸ ارناپ, ەلٸمٸزگە ايانباي ەڭبەك ەتٸپ كەلە جاتىرسىز دەسەم قاتەلەسپەيمٸن. ەلٸ دە بەرەرٸڭٸز كٶپ قوي, سٶزسٸز. دەگەنمەن, ورىندالماعان ارمانىڭىز بار ما? «شٸركٸن-اي» دەيتٸن تۇستارىمەن بٶلٸسەسٸز بە?
- جاستىعىمىز جالىنداپ تۇرعاندا ەلٸمٸزدە ٶتٸپ جاتقان بارلىق يگٸ شارالارىندا تٶبە كٶرسەتٸپ, كونتسەرتتەرٸمٸزدٸ بەرٸپ جٷردٸك. تٸپتٸ, قازٸردٸڭ ٶزٸندە دە ەل ارالاپ, ەر تٷرلٸ جاڭالىقتارىمىزبەن كونتسەرتتەرٸمٸزدٸ قويىپ جاتىرمىز. حالىق تٸك تۇرىپ, قوشەمەتٸن اياماي قولداپ جاتىر. بٸراق, بٸزدٸڭ كەزدە كٷي ٶنەرٸنٸڭ ٷلكەن اۋقىمدا ەلەم جۇرتشىلىعىنىڭ الدىنا شىعۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن مامانداردى جولىقتىرمادىق. ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ دۇرىس مەنەدجمەنتتٸ قولدانعان كونتسەرت ۇيىمداستىرۋشىلارى ەلٸمٸزدە شىعا قويمادى. مٷمكٸن, بولعان شىعار, بٸراق بٸزدٸڭ ۇيىمداستىرعان كونتسەرتتەرٸمٸز ەلدەن ەرٸ اسا الماي, ناسيحاتتالماي قالىپ قوياتىن. بٸز ٶز تاراپىمىزدان ورىنداۋشى رەتٸندە فورماتى قىزىقتى كونتسەرتتەردٸ دايىنداپ, حالىق الدىنا ۇسىندىق. ال, ەندٸ ٸلٸپ الىپ كەتەتٸن ەلٸمٸزدٸڭ «يۆەنت» ورتالىقتارى, مەنەدجەرلەرٸ تابىلا قويعان جوق. بٷگٸنگٸ جاس ورىنداۋشىلارعا جاقسى مٷمكٸندٸكتەر كٶپ. ەندٸ سونى تيٸمدٸ پايدالانسا, الىسقا بارۋعا بولاتىنىن بايقايمىن.
- ايگٷل ناريمانقىزى, بٷگٸنگٸ جاس دومبىراشىلارعا كەڭەس بەرٸپ, سٷبەلٸ ويىڭىزبەن بٶلٸسكەنٸڭٸز ٷشٸن العىس بٸلدٸرەمٸز. دەنٸڭٸزگە ساۋلىق, شىعارماشىلىعىڭىزعا تابىس تٸلەيمٸن!
سۇحبات جٷرگٸزگەن:
ەرجان جامەڭكەەۆ,
قۇرمانعازى اتىنداعى
قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ
وقىتۋشىسى, PhD دوكتور
