تٷركٸ ەلەمٸ ەدەبيەتٸنٸڭ ٶزارا كٶركەم اۋدارما زاڭدارىن دامىتۋ قاجەت. بۇل پٸكٸردٸ ەۋرازييا جازۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى, تٷركييالىق جازۋشى ياكۋپ ومەروعلى استاناداعى «قازٸرگٸ زامانعى سٶز ەنەرگيياسى» حالىقارالىق فورۋمىندا ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
«مەنٸڭشە, تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ ەدەبيەتٸ - دٷنيەدەگٸ ەنەرگيياسى مول ەدەبيەتتەردٸڭ بٸرٸ. وعان دەلەل - ايتماتوۆ سيياقتى دٷنيە جٷزٸنە تانىمال جازۋشىلارىمىزدىڭ بولۋى. تٷركٸ دٷنيەسٸ ەدەبيەتٸنٸڭ ادامزاتقا ايتارى بار. بٸزدٸڭ جازۋشىلار دٷنيەجٷزٸلٸك مەسەلەلەرگە قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, ٶز مەدەنيەتٸمٸز بەن تاريحىمىزدان جەتكەن التىن قازىنانى تاراتىپ جاتىر. ال قازاق ەدەبيەتٸ - تٷركٸ دٷنيەسٸندەگٸ ەڭ جاس ەدەبيەتتەردٸڭ بٸرٸ. بٸر جاعىنان قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ ورحون ەنيسەيدەن باستالاتىن ٶمٸرٸ بار, ول بارلىق تٷركٸ ەدەبيەتٸنە ورتاق. سالىستىرمالى تٷردە جاس ەدەبيەتتە قاساڭ دەستٷرلەردەن ادا بولىپ, بولاشاققا اشىق كٶزبەن قارايتىن مٷمكٸندٸك بار», - دەدٸ يا. ومەروعلى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق اۆتورلار تٷرٸك تٸلٸنە بەلسەندٸ اۋدارىلىپ جاتىر جەنە ەدەبي شىعارمالار ارقىلى تٷرٸك وقىرماندارى قازاق تاريحىنداعى جايتتاردان حاباردار بولۋدا.
«بٸز ٶزٸمٸز 30 شاقتى اۆتوردى اۋدارساق, ٶزگە باسپالاردان جەنە ٷكٸمەتتٸڭ قولداۋىمەن شىققان كٸتاپتار تاعى بار. عابيت مٷسٸرەپوۆ, ەبٸش كەكٸلباەۆ, ابايدىڭ قارا سٶزدەرٸن شىعاردىق. شەكەرٸم تۋرالى كٸتاپ جارىق كٶردٸ. ماعجاننىڭ جولما-جول اۋدارىلعان ٶلەڭدەرٸ بار ەدٸ, كٶركەم اۋدارما رەتٸندە تاعى بٸر كٸتابى شىقتى. ۇلىقبەك ەسدەۋلەت, راحىمجان وتارباەۆ, سماعۇل ەلۋباي اۋدارىلدى. تٷرٸك حالقى اشتىق تۋرالى سماعۇل ەلۋبايدىڭ رومانى ارقىلى بٸلدٸ. «اباي جولى» تٷرٸك تٸلٸندە بۇرىن شىققان, بٸراق ونى بٸز ەسەپكە المايمىز, سەبەبٸ ناشار اۋدارىلعان. وسىلايشا, «اباي جولىنىڭ» تٷرٸكشەگە سەتتٸ اۋدارماسىن كٷتۋدەمٸز», - دەدٸ ول.
سونداي-اق, ومەروعلى ٶزگە تٸلدەرگە قاراعاندا, تٷركٸ تٸلدەرٸنٸڭ ٶزارا اۋدارماسىنىڭ قيىنىراق ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«سىرتتاعى ادامدار مۇنى بايقامايدى. «تٷبٸ بٸر تٸلدەردٸ ٶزارا اۋدارۋدىڭ نە قيىندىعى بار?» دەيدٸ. بەلگٸلٸ بٸر سٶزدٸڭ ەكٸنشٸ تۋىستاس تٸلدە تٷرلٸ ماعىنالارى بولۋى مٷمكٸن. مىسالى, توي تۋرالى قازاق رومانى تٷرٸكشەگە اۋدارىلعان. توي الدىندا جاسالاتىن قۇدا تٷسۋ, سىرعا سالۋ سىندى بارلىق جيىنداردى «دٷگٷن» (تٷرٸكشە - ٷيلەنۋ تويى) دەپ اۋدارا بەرگەن. ٷيلەنۋ تويىنىڭ «بٸرنەشە رەت ٶتۋٸن» تٷرٸك وقىرماندارى تٷسٸنبەيدٸ. ەكٸنشٸدەن, تٷركٸ تٸلدەرٸنٸڭ ٶزارا ەدەبي-كٶركەم اۋدارما زاڭدارى ەلٸ دامىماعان. مۇنى جاڭا سالا دەپ ايتسام, قاتە بولمايتىن شىعار. مەسەلەن, اعىلشىن تٸلٸنەن اۋدارۋدىڭ 100 جىلدان استام تەجٸريبەسٸ, قالىپتاسقان ٶز جولى بار», - دەيدٸ تٷركييالىق ٶكٸل.
سونىمەن بٸرگە, يا. ومەروعلى ايتماتوۆ سىندى تانىمال تۇلعالار شىعۋ ٷشٸن شىعارمالاردى كٶبٸرەك اۋدارىپ, فورۋم-جينالىستاردى جيٸ ٶتكٸزۋ قاجەتتٸگٸن جەتكٸزدٸ.
«مۇحتار ەۋەزوۆ قولداۋ كٶرسەتپەگەندە, ەلەم وقىرماندارى ايتماتوۆتاي تالانتتىڭ بار ەكەنٸن بٸلمەس ەدٸ. فورۋم سٶزٸنٸڭ ٶزٸ پٸكٸر الماسۋ ماعىناسىنا كەلەدٸ. بٷگٸن دە تٷرلٸ ەلدەردەن كەلگەن ەدەبيەت ٶكٸلدەرٸمەن تانىسىپ, ۋاعدالاستىق جاساستىق. ەگەر مۇنداي جيىن جىل سايىن ٶتكٸزٸلسە, استانا -حالىقارالىق ەدەبي ورتالىققا اينالادى. بٸز دە ٶز تاراپىمىزدان تٷركٸ ەلدەرٸنٸڭ ەدەبي, مەدەني جەنە عىلىمي جۋرنالدارىن بٸرٸكتٸرەتٸن ەلەكتروندى رەسۋرس اشتىق. جىل سايىن ەدەبي جۋرنالدار جيىنى مەن اۋدارماشىلار فورۋمىن ٶتكٸزەمٸز», - دەپ سٶزٸن تٷيٸندەدٸ يا. ومەروعلى.
ايتا كەتەيٸك, ەۋرازييا جازۋشىلار وداعى - حالىقارالىق ۇيىم. ونىڭ قۇرامىنا 14 ەلدەن 180 جازۋشى, اقىن جەنە تٷركٸتانۋشىلار ەنٸپ وتىر. وداقتىڭ ماقساتى - وقىرمان قاۋىمدى ەلدەر اراسىنداعى ەدەبي دەستٷرلەرمەن, تٷركٸ تٸلدەس اۆتورلاردىڭ شىعارماشىلىعىمەن, تاريحتا ەلەنبەي قالعان دەرەكتەرمەن, تٸل مەسەلەسٸمەن تانىستىرۋ.
ەسكە سالا كەتسەك, استانادا «قازٸرگٸ زامانعى سٶز ەنەرگيياسى» اتتى حالىقارالىق ەدەبي فورۋم ٶتتٸ. وندا پروزا, پوەزييا, دراماتۋرگييا جەنە اۋدارما ٸسٸندەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر تالقىلاندى جەنە قازاقستاننىڭ جازۋشىلار وداعى مەن يراننىڭ جازۋشىلار قاۋىمداستىعى ٶزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم بەكٸتتٸ.
