اتىراۋ وبلىسىندا ٶزگەلەردەن دەنە بٸتٸمٸ ەرەكشە, الىپ تۇلعالى پاراسات نۇرعاليەۆ ەسٸمدٸ جٸگٸت تۇرادى. بٷگٸندە پاراساتتىڭ بويى 2 مەتر 15 سانتيمەتر, ال سالماعى 150 كيلوگرامم بولسا, اياق كيٸم ٶلشەمٸ 56-عا جەتكەن.
يندەر اۋدانى جارسۋات وكرۋگٸنە قاراستى قۇرىلىس اۋىلىنىڭ ەرەكشە تۇرعىنى تۋرالى جەرگٸلٸكتٸ "اقجايىق" پورتالى جازدى.
«قاشان دۇرىس اياق كيٸم كيگەنٸمدٸ ۇمىتىپ قالدىم»
ايتسا ايتقانداي, ەرەكشە دەنە بٸتٸمٸنە وراي كيٸم تاۋىپ كييۋ پاراساتتى جيٸ ويلاندىراتىن. كەز-كەلگەن ساۋدا ورنىنان وعان شاق كيٸم تابۋ مٷمكٸن ەمەس, وعان ارنايى تٸگٸنشٸ كەرەك ەدٸ. تٸگٸنشٸ تۋىسى الىپ جٸگٸتكە كيٸمدٸ ٶزٸ تٸگٸپ بەرٸپ وتىرعان. ال اياق كيٸمدٸ تابۋعا قينالاتىن. الىپتىڭ اياعىنا باراتىنى رەزٸڭكە سلانتسى عانا. كٷن سۋىپ, قىس تٷسكەندە, قار ەرٸگەن كەزدەردە دالاعا اتتاپ شىعا الماعان كەزدەرٸ بولىپتى. سوندىقتان بايعالي ٶتەمانوۆ باستاعان اۋىلداستارى وعان كٶمەكتەسۋگە بەل بۋىپ, اياعىنىڭ ٶلشەمٸنە ساي اياق كيٸمگە تاپسىرىس بەرگەن.
- قازاقتىڭ الىبى قاجىمۇقان اتامىزدىڭ اياق كيٸمٸ 54-شٸ ٶلشەم بولىپتى. ال پاراساتتىڭ اياعى ودان دا ٷلكەن. وعان شاق كەلەر اياق كيٸمدٸ تٸكتٸرۋ ٷشٸن بٸرتالاي جەرگە حابارلاستىم, بٸراز تٸگٸنشٸمەن سٶيلەستٸم. اياعىنىڭ ٷلكەندٸگٸن بٸلگەسٸن بەرٸ قارسىلىق بٸلدٸرە باستادى. تٸپتٸ استاناعا شاقىرعان اياق كيٸم تٸگٸنشٸلەرٸ بولدى, وندا پاراساتتى اپارۋ ٷشٸن اياعىنا اياق كيٸم كەرەك قوي. سٶيتٸپ قينالىپ جٷرگەنٸمدە الماتىدان تٸگٸنشٸ ۆالەريي ۆورونين عانا كەلٸسٸم بەردٸ. شەبەردٸڭ ايتۋىنشا, ول 40 جىل ەتٸك تٸگۋمەن اينالىسقاندا 49-شى ٶلشەمنەن ارتىق اياق كيٸم تٸكپەگەن. كەزٸندە نۇرسۇلتان نازارباەۆقا, روزا باعلانوۆاعا ارنايى اياق كيٸم تٸككەن شەبەر ەكەن. بٸر جاعىنان قىزىعۋشىلىق تانىتقان ول 56-شى رازمەرلٸ قالىبى جوقتىعىنا قاراماستان تٸگٸپ شىعۋعا ۋەدە بەردٸ, ونىسىن ورىندادى دا. 52-شٸ رازمەرلٸ قالىپتى ٷلكەيتٸپ, 20 كٷننٸڭ اينالاسىندا 200 مىڭ (جالپى 350 مىڭ تەڭگەگە تٸگەدٸ ەكەن) تەڭگەگە وسى اياق كيٸمدٸ تٸگٸپ بەردٸ. كەشە عانا كەلدٸ, بۇل كٷزدٸك اياق كيٸم, ال كيٸپ كٶر, پاراسات, - دەدٸ اۋىلداسى بايعالي ٶتەمانوۆ كٷلٸمدەپ.
جاقسى بىلعارىدان تٸگٸلگەن, قىزعىلت قوڭىر تٷستٸ اياق كيٸمدٸ كٶرگەن پاراسات بالاشا قۋانىپ:
- مۇنداي اياق كيٸمدٸ قاشان كيگەنٸمدٸ ۇمىتىپ قالىپپىن, - دەدٸ.
ەرٸ-بەرٸ جٷرٸپ كٶردٸ, اياعىنا قۇيىپ قويعانداي جاراسا كەتتٸ. كيٸپ كەلگەن سلانتسىيىن ويلانباستان قوقىسقا تاستادى.
- قالاي ەكەن, پاراسات?
- ۆو! - دەيدٸ ول باس بارماعىن كٶرسەتٸپ.
ٶتەمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىل جٸگٸتتەرٸ قىسقى اياق كيٸمگە دە تاپسىرىس بەرٸپ قويعان.
الىپ انادان تۋادى
وسى ايدىڭ اياعىندا 27 جاسقا تولاتىن پاراسات وتباسىنداعى ەڭ كەنجەسٸ ەكەن. بەس اعايىندى جٸگٸتتٸڭ ٷشەۋٸ ٷيلەنٸپ ٶز الدىنا وتاۋ تٸكسە, ەپكەسٸ دە تۇرمىسقا شىققان. پاراسات 2014 جىلى قۇرىلىس ورتا مەكتەبٸن بٸتٸرٸپ, اتىراۋدان تەمٸر پٸسٸرۋشٸ ماماندىعىن الىپ شىققان.
- ەكەم سەرٸكقالي قايتىس بولعان, انام قوڭىرشا ەكەۋمٸز بٸرگە تۇرامىز. انام ايتاتىن, سەن ەرەكشە سالماقتا تۋىلماعانسىڭ, كٶپپەن بٸردەي بولدىڭ دەپ.
- جالپى ٸرٸلٸك اتاتەكتە بولعان با?
- مەنٸڭ ەجەم ەۋەز اسا ەتجەڭدٸ بولماعانىمەن, سٷيەكتٸ, ٸرٸ بولعان. ەكەم دە وسال بولعان جوق, جاۋىرىندى, دەنەلٸ ەدٸ, قولىنىڭ ٶزٸ دەۋ بولاتىن. مەنٸ كٶرگەندەر ەكەڭە تارتقانسىڭ دەيدٸ. ال اعالارىم مەندەي ەمەس, بويلارى ورتاشا.
- دەنە بٸتٸمٸڭدەگٸ ٶزگەرٸستٸ قاشان سەزٸندٸڭ?
- مەن باسقا بالالار سيياقتى بولعانىممەن, 6-سىنىپتا وقىپ جٷرگەندە دەنەمدەگٸ ەرەكشەلٸكتٸ بايقاي باستادىم. بٸرتٷرلٸ سٷيەكتەرٸم ٶسە باستاعانداي ما, اياقتارىم ۇيىپ, بٸرتٷرلٸ سەزٸمدە بولدىم. كيٸمدەر كٸشكەنتاي بولا باستادى, بويىم تەز ٶسٸپ, اياعىم ٷلكەيٸپ كەتتٸ. 9-10-شى سىنىپ وقىپ جٷرگەنٸمدە اياق كيٸم تابۋ پروبلەما بولا باستادى, 50-شٸ رازمەرگە جەتتٸ. ال ونداي اياقكيٸم تابۋ ٶتە قيىنعا سوقتى. مەكتەپتٸ بٸتٸرەردە سالماعىم 120 كگ, ال بويىم 2 مەترگە جەتتٸ. دەنساۋلىعىمدا ەش كٸنارات بولعان ەمەس.
الىپقا دا جۇمىس كەرەك
- جالپى بويىڭنىڭ ۇزىندىعى كەدەرگٸ كەلتٸرمەي مە?
- جوق, مەن ٷيرەنٸپ كەتتٸم.
- قازٸر نە جۇمىس جاساپ جٷرسٸڭ?
- مەندە تۇراقتى جۇمىس جوق, كٶبٸنە ٷيلەردٸڭ ٸرگەتاسىنا لاي قۇيۋدا, سىلاق سىلاۋدا جٷرمٸن. جۇمىستان شارشامايمىن, قازٸر تٶرت ادام بولىپ ٸرگەتاسىن قۇيۋمەن اينالىسۋدامىز. اۋىلدىڭ «قارا جۇمىسىمەن» اينالىسامىن. ٶز ماماندىعىممەن جۇمىس جاساعان ەمەسپٸن.
- پاراسات, ارمانىڭ قانداي?
- ونى دا ايتۋ كەرەك پە? قۇپييا بولىپ قالسىنشى.
سٶزگە ساراڭ بولعانىمەن, قارا كٷشتٸڭ يەسٸ پاراسات جولداستارىمەن جاقسى ارالاسىپ تۇرادى ەكەن. ونى اۋىل ادامدارى جاقسى كٶرەدٸ. الىپ جٸگٸتتٸڭ ٸرٸلٸگٸنە تاڭ قالىپ, سۋرەتتەرگە تٷسٸرۋمەن بولدىم. بويى 1 مەتر 70 سم بايعالي ونىڭ قاسىندا «بالاسىنداي» بولىپ قالدى. قولىمىزدى سالىستىرىپ كٶردٸك, ساۋساقتارى ٶتە ٸرٸ. مەنٸڭ قولىم ونىڭ جارتىسىنداي عانا.
- ٷنەمٸ قارا جۇمىس تابىلا بەرە مە, تۇراقتى ٶز كەسٸبٸ وعان تاپتىرمايتىنى تٷسٸنٸكتٸ. گيننەستٸڭ رەكوردتار كٸتابىنا سۇرانىپ تۇرعان پاراساتتىڭ ٶمٸرٸ ٶزگەشە بولۋ كەرەك, - دەيدٸ اۋىلداستارى.
